Losy Kordiana w punktach

Akt I – Młodość, melancholia i próba samobójcza

Piętnastoletni Kordian cierpi na chorobę wiekuPoczucie bezsensu życia, melancholia i apatia charakterystyczne dla bohaterów romantycznych.. Młodzieniec nie potrafi odnaleźć celu w życiu i nieustannie rozmyśla nad śmiercią swojego przyjaciela. Stary, wierny sługa Grzegorz próbuje wyrwać go z apatii, opowiadając mu trzy pouczające historie.

Kordian szuka ratunku w miłości do starszej od siebie Laury. Kobieta traktuje jego uczucie z pobłażaniem, a ostatecznie odrzuca romantyczne wyznania i opuszcza go. Zrozpaczony bohater postanawia zakończyć swoje duchowe cierpienia. Strzela do siebie, podejmując próbę samobójczą.

Akt II – Podróż po Europie i odarcie ze złudzeń

Ocalony Kordian wyrusza w podróż po Europie, która brutalnie weryfikuje jego młodzieńcze ideały. W Londynie, podczas rozmowy w James Parku, uświadamia sobie, że światem rządzi wyłącznie pieniądz. We włoskiej willi demaskuje fałsz Wioletty, dla której miłość jest nierozerwalnie związana z bogactwem.

Prawdziwym wstrząsem okazuje się audiencja w Watykanie. PapieżW dramacie Słowackiego uosabia konserwatywny porządek Europy, wrogi polskim dążeniom niepodległościowym. nakazuje Polakom posłuszeństwo wobec cara, grożąc rzuceniem klątwy na buntowników. Kordian traci resztki wiary w autorytety.

Szczytowym momentem podróży jest monolog na Mont Blanc. Kordian przechodzi wewnętrzną przemianę i odnajduje cel życia – postanawia poświęcić się dla ojczyzny. Ogłasza Polskę Winkelriedem narodówIdea poświęcenia własnego życia, by utorować drogę do wolności innym, nawiązująca do szwajcarskiego bohatera Arnolda von Winkelrieda. i na magicznej chmurze przenosi się do kraju.

Akt III – Spisek, obłęd i wyrok śmierci

W podziemiach warszawskiej katedry Kordian bierze udział w spotkaniu spiskowców. Planuje zamach na cara Mikołaja I, który właśnie koronował się na króla Polski. Kiedy w głosowaniu Prezes i większość zgromadzonych odrzucają pomysł królobójstwa, Kordian decyduje się działać w pojedynkę.

Bohater z bronią w ręku zmierza do sypialni cara. W pałacowych korytarzach stacza dramatyczną walkę z własną psychiką – uosobionymi Strachem i Imaginacją. Napięcie nerwowe okazuje się zbyt silne. Kordian przegrywa tę walkę i mdleje przed samymi drzwiami sypialni.

Niedoszły zamachowiec trafia do szpitala dla obłąkanych. Tam odwiedza go Doktor (utożsamiany z Szatanem), który pokazuje mu dwóch pacjentów: jeden uważa się za krzyż Chrystusa, drugi za podtrzymującego niebo Atlasa. W ten sposób Doktor bezlitośnie kompromituje ideę samotnego poświęcenia i indywidualnej walki.

Kordian zostaje skazany na śmierć. Przed egzekucją wielki książę Konstanty daje mu szansę na ocalenie – bohater wykonuje wyczynowy skok na koniu nad piramidą z karabinów zakończonych bagnetami. Mimo tego car podtrzymuje wyrok, a Kordian ostatecznie godzi się ze swoim losem.

W finałowej scenie Kordian staje przed plutonem egzekucyjnym. W oddali słychać i widać pędzącego posłańca z aktem ułaskawienia. Dramat urywa się w momencie, gdy oficer podnosi rękę – czytelnik nie dowiaduje się, czy posłaniec zdążył uratować bohatera przed salwą.