Opracowanie

Kwiatki św. Franciszka - motyw natury i braterstwa stworzeń

W średniowiecznym zbiorze opowiadań natura staje się pełnoprawnym uczestnikiem wydarzeń, a nie tylko tłem dla ludzkich działań. Biedaczyna z Asyżu traktuje wszystkie żywe istoty oraz zjawiska atmosferyczne jako równe sobie dzieci jednego Stwórcy. Taka postawa buduje radosny, pełen pokory obraz świętości, który zrewolucjonizował ówczesne myślenie o świecie materialnym.

Autor: Małgorzata Haze Czas czytania: 3 min
Powtórka z lektury: slajdy streszczenie, bohaterowie i motywy w pigułce Zobacz slajdy
Spis treści
  1. Motyw w skrócie
  2. Jak motyw się przejawia?
  3. Funkcja motywu

Motyw w skrócie

W anonimowym zbiorze z XIV wieku przyroda zyskuje status równoprawnego partnera człowieka. Główny bohater odrzuca scholastyczneŚredniowieczny kierunek filozoficzny dążący do rozumowego udowodnienia dogmatów religijnych, często traktujący naturę czysto instrumentalnie. podejście, w którym świat materialny jest wyłącznie poddany ludzkiej władzy. Zamiast tego proponuje radykalną równość. Każde stworzenie pochodzi od tego samego Boga, co automatycznie czyni je członkiem jednej, wielkiej rodziny.

Wynika z tego głęboka pokora. Święty nie stawia się wyżej od najmniejszego owada czy zjawiska atmosferycznego. Taka postawa była w średniowieczuEpoka historyczna i literacka trwająca w Europie od V do XV wieku, silnie zdominowana przez teocentryzm. absolutnie wywrotowa. Wymagała porzucenia pychy na rzecz autentycznego zachwytu nad najdrobniejszymi elementami otaczającej rzeczywistości.

Shorty na maturę

Jak motyw się przejawia?

Kazanie do ptaków

Bohater zatrzymuje się w drodze, by wygłosić mowę do stada siedzącego na drzewach. Nie traktuje zwierząt jak bezrozumnej masy. Przemawia do nich jak do zgromadzonych wiernych. Przypomina o konieczności dziękowania Stwórcy za darowane pióra, powietrze i wolność lotu.

Ptaki w odpowiedzi milkną i nieruchomieją. Odlatują na cztery strony świata dopiero po otrzymaniu błogosławieństwa przez znak krzyżaW chrześcijaństwie gest błogosławieństwa i ochrony, odwołujący się do ofiary Jezusa.. To akt religijny, w którym człowiek bierze odpowiedzialność za duchowe uświadomienie swoich mniejszych braci.

Ugłaskanie wilka z Gubbio

Mieszkańcy włoskiego miasteczka żyją w panicznym strachu przed drapieżnikiem. Zakonnik wychodzi mu naprzeciw samotnie i bez żadnej broni. Gdy zwierzę rzuca się do ataku, mężczyzna wykonuje gest błogosławieństwa i mówi:

Chodź tu, bracie wilku

Bestia natychmiast kładzie się u jego stóp. Następuje specyficzna negocjacja. Drapieżnik przestanie zabijać, jeśli ludzie zaczną go karmić, ponieważ jego agresja wynikała wyłącznie z głodu. Zwierzę potakuje głową i wyciąga łapę na znak zawartego przymierza. Zaspokojenie podstawowych potrzeb przywraca naturalną harmonię.

Pochwała stworzenia - brat ogień

Szacunek do świata obejmuje również żywiołyW dawnych koncepcjach filozoficznych cztery podstawowe siły budujące świat: ogień, woda, powietrze i ziemia., którym nadawane są imiona rodzinne. Widać to wyraźnie podczas drastycznego zabiegu medycznego. Lekarze zamierzają przypalić twarz chorego rozpalonym żelazem, aby wyleczyć jego oczy. Pacjent nie wpada w panikę.

Zwraca się bezpośrednio do płomienia, prosząc go o łagodność. Pozostali bracia uciekają z przerażenia, ale sam zabieg przebiega w całkowitym spokoju. Bohater twierdzi później, że nie poczuł żadnego żaru. Kto traktuje naturę z miłością, traci przed nią lęk.

Dobrze wiedzieć
Nazywanie żywiołów członkami rodziny wywodzi się bezpośrednio z Pieśni słonecznej (znanej też jako Pochwała stworzenia) - najstarszego zabytku poezji w języku włoskim, którego autorem jest sam Franciszek z Asyżu.
Okładka ebooka Atlas motywów literackichEbook na maturęAtlas motywów literackich: 114 motywów w jednym PDF520 odmian motywów z przykładami z lektur, malarstwem, filmem i cytatami. Gotowa ściąga do rozprawki i ustnej matury. 49 zł, a razem z Pytaniami jawnymi 79 zł.Zobacz ebook

Funkcja motywu

Koncepcja powszechnego braterstwa łączy w utworze wymiar teologiczny i etyczny. Miłość do Stwórcy musi wyrażać się poprzez szacunek do Jego dzieł. Tekst stawia przed odbiorcą konkretne wymaganie: człowiek ma być opiekunem świata, a nie jego bezwzględnym władcą.

Motyw ten buduje również spójność całego zbioru jako nietypowej hagiografiiDział piśmiennictwa religijnego obejmujący żywoty świętych, legendy z nimi związane oraz opisy cudów.. Klasyczne żywoty świętych skupiały się na surowej ascezieDobrowolne wyrzeczenie się dóbr materialnych i przyjemności życiowych w celu osiągnięcia doskonałości duchowej., cierpieniu i walce z demonami. Tutaj świętość jest radosna, a jej naturalnym środowiskiem staje się otwarta przestrzeń. Droga do zbawienia nie wymaga ucieczki w mury klasztoru, lecz prowadzi przez zachwyt nad widzialnym światem.

Komentarze

Redakcja klp.plpytanie do dyskusji
Motyw natury i braterstwa stworzeń jest ważny w Kwiatkach. Czy człowiek może żyć w harmonii z przyrodą?

Nikt jeszcze nie odpowiedział. Napisz pierwszy.

Kwiatki św. Franciszka · 12 kroków do poznania lektury