Kwiatki św. Franciszka - motyw natury i braterstwa stworzeń
W średniowiecznym zbiorze opowiadań natura staje się pełnoprawnym uczestnikiem wydarzeń, a nie tylko tłem dla ludzkich działań. Biedaczyna z Asyżu traktuje wszystkie żywe istoty oraz zjawiska atmosferyczne jako równe sobie dzieci jednego Stwórcy. Taka postawa buduje radosny, pełen pokory obraz świętości, który zrewolucjonizował ówczesne myślenie o świecie materialnym.
Spis treści
Motyw w skrócie
W anonimowym zbiorze z XIV wieku przyroda zyskuje status równoprawnego partnera człowieka. Główny bohater odrzuca scholastyczneŚredniowieczny kierunek filozoficzny dążący do rozumowego udowodnienia dogmatów religijnych, często traktujący naturę czysto instrumentalnie. podejście, w którym świat materialny jest wyłącznie poddany ludzkiej władzy. Zamiast tego proponuje radykalną równość. Każde stworzenie pochodzi od tego samego Boga, co automatycznie czyni je członkiem jednej, wielkiej rodziny.
Wynika z tego głęboka pokora. Święty nie stawia się wyżej od najmniejszego owada czy zjawiska atmosferycznego. Taka postawa była w średniowieczuEpoka historyczna i literacka trwająca w Europie od V do XV wieku, silnie zdominowana przez teocentryzm. absolutnie wywrotowa. Wymagała porzucenia pychy na rzecz autentycznego zachwytu nad najdrobniejszymi elementami otaczającej rzeczywistości.
Shorty na maturę
Jak motyw się przejawia?
Kazanie do ptaków
Bohater zatrzymuje się w drodze, by wygłosić mowę do stada siedzącego na drzewach. Nie traktuje zwierząt jak bezrozumnej masy. Przemawia do nich jak do zgromadzonych wiernych. Przypomina o konieczności dziękowania Stwórcy za darowane pióra, powietrze i wolność lotu.
Ptaki w odpowiedzi milkną i nieruchomieją. Odlatują na cztery strony świata dopiero po otrzymaniu błogosławieństwa przez znak krzyżaW chrześcijaństwie gest błogosławieństwa i ochrony, odwołujący się do ofiary Jezusa.. To akt religijny, w którym człowiek bierze odpowiedzialność za duchowe uświadomienie swoich mniejszych braci.
Ugłaskanie wilka z Gubbio
Mieszkańcy włoskiego miasteczka żyją w panicznym strachu przed drapieżnikiem. Zakonnik wychodzi mu naprzeciw samotnie i bez żadnej broni. Gdy zwierzę rzuca się do ataku, mężczyzna wykonuje gest błogosławieństwa i mówi:
Chodź tu, bracie wilku
Bestia natychmiast kładzie się u jego stóp. Następuje specyficzna negocjacja. Drapieżnik przestanie zabijać, jeśli ludzie zaczną go karmić, ponieważ jego agresja wynikała wyłącznie z głodu. Zwierzę potakuje głową i wyciąga łapę na znak zawartego przymierza. Zaspokojenie podstawowych potrzeb przywraca naturalną harmonię.
Pochwała stworzenia - brat ogień
Szacunek do świata obejmuje również żywiołyW dawnych koncepcjach filozoficznych cztery podstawowe siły budujące świat: ogień, woda, powietrze i ziemia., którym nadawane są imiona rodzinne. Widać to wyraźnie podczas drastycznego zabiegu medycznego. Lekarze zamierzają przypalić twarz chorego rozpalonym żelazem, aby wyleczyć jego oczy. Pacjent nie wpada w panikę.
Zwraca się bezpośrednio do płomienia, prosząc go o łagodność. Pozostali bracia uciekają z przerażenia, ale sam zabieg przebiega w całkowitym spokoju. Bohater twierdzi później, że nie poczuł żadnego żaru. Kto traktuje naturę z miłością, traci przed nią lęk.
Nazywanie żywiołów członkami rodziny wywodzi się bezpośrednio z Pieśni słonecznej (znanej też jako Pochwała stworzenia) - najstarszego zabytku poezji w języku włoskim, którego autorem jest sam Franciszek z Asyżu.

Funkcja motywu
Koncepcja powszechnego braterstwa łączy w utworze wymiar teologiczny i etyczny. Miłość do Stwórcy musi wyrażać się poprzez szacunek do Jego dzieł. Tekst stawia przed odbiorcą konkretne wymaganie: człowiek ma być opiekunem świata, a nie jego bezwzględnym władcą.
Motyw ten buduje również spójność całego zbioru jako nietypowej hagiografiiDział piśmiennictwa religijnego obejmujący żywoty świętych, legendy z nimi związane oraz opisy cudów.. Klasyczne żywoty świętych skupiały się na surowej ascezieDobrowolne wyrzeczenie się dóbr materialnych i przyjemności życiowych w celu osiągnięcia doskonałości duchowej., cierpieniu i walce z demonami. Tutaj świętość jest radosna, a jej naturalnym środowiskiem staje się otwarta przestrzeń. Droga do zbawienia nie wymaga ucieczki w mury klasztoru, lecz prowadzi przez zachwyt nad widzialnym światem.