Kwiatki św. Franciszka - konteksty

Na przełomie XII i XIII wieku Kościół katolicki we Włoszech przechodził głęboki kryzys moralny. Instytucja dysponowała ogromnym majątkiem i władzą polityczną, co drastycznie kontrastowało z ewangelicznym ideałem ubóstwaEwangeliczny ideał ubóstwa Życie w dobrowolnym wyrzeczeniu się dóbr materialnych, wzorowane na postawie Jezusa i apostołów.. Duchowieństwo żyło w luksusie, a przepaść między bogatą hierarchią a zwykłymi wiernymi stale rosła. Pojawienie się Franciszka miało więc wymiar nie tylko duchowy, ale i czysto społeczny. Jego radykalne odrzucenie bogactwa stanowiło bezpośrednią odpowiedź na rozczarowanie ludzi zepsuciem instytucji kościelnych. Zbiór opowiadań ukazuje ten nowy ruch jako powrót do chrześcijańskiej prostoty.

Franciszek z Asyżu

Franciszek urodził się około 1181 roku jako syn zamożnego kupca. Jego młodość upłynęła na hucznych zabawach i marzeniach o rycerskiej sławie. Dopiero głębokie doświadczenie duchowe całkowicie zmieniło bieg jego życia. Przyszły święty publicznie wyrzekł się ojcowskiego majątku, przywdział prosty habit i zaczął głosić miłość do wszystkich stworzeń.

W 1209 roku uzyskał od papieża Innocentego III ustne zatwierdzenie swojej reguły, dając początek zakonowi franciszkanów. StygmatyStygmaty Rany na ciele przypominające rany ukrzyżowanego Chrystusa (na dłoniach, stopach i boku), uważane za znak szczególnego zjednoczenia z Bogiem., które otrzymał pod koniec życia, uczyniły z niego postać absolutnie wyjątkową na tle epoki. Zmarł w 1226 roku, a zaledwie dwa lata później został kanonizowany.

Geneza utworu

Zbiór nie powstał jako spójne dzieło jednego autora, ale kształtował się przez ponad sto lat. Punktem wyjścia były łacińskie zapiski krążące wśród braci zakonnych, zebrane pierwotnie w dokumencie Actus beati Francisci et sociorum eius. Dopiero w XIV wieku anonimowy twórca przetłumaczył i opracował te materiały po włosku. Akcja opowiadań obejmuje lata 1209–1226, czyli czas działalności Franciszka i jego pierwszych naśladowców. Ten wieloetapowy proces powstawania tłumaczy mozaikową strukturę tekstu. Dzieło płynnie łączy cechy kroniki, przypowieści oraz legendy hagiograficznejLegenda hagiograficzna Opowieść o życiu, cudach i męczeństwie świętego, mająca na celu budowanie postaw moralnych i religijnych u czytelników..

Średniowieczny wzorzec świętości

Epoka wypracowała kilka modeli idealnego życia, ale droga franciszkańska okazała się najbardziej rewolucyjna. Dominujący wcześniej wzorzec ascetyAsceta Człowiek dobrowolnie rezygnujący z przyjemności życiowych i poddający się surowej dyscyplinie w celu osiągnięcia doskonałości duchowej. - znany choćby z Legendy o świętym Aleksym - opierał się na ucieczce od świata, umartwianiu ciała i cierpieniu w samotności. Franciszek zaproponował coś zupełnie odwrotnego. Postawił na radosne życie we wspólnocie, afirmację stworzenia i aktywne działanie wśród ludzi. Zbiór opowiadań stanowi literacką realizację tego nowego modelu. Tekst nieustannie akcentuje radość, braterstwo i miłość do natury jako najprostszą drogę do Boga.

Franciszkanizm

Ruch zapoczątkowany przez świętego z Asyżu opierał się na kilku fundamentalnych zasadach. Najważniejszą z nich była reguła absolutnego ubóstwa. Bracia mniejsi nie mogli posiadać żadnych dóbr materialnych, nawet jako wspólnota zakonna. Równie mocno akcentowano ideę braterstwa wszystkich stworzeń. Franciszek widział w zwierzętach, roślinach i żywiołach swoich braci oraz siostry, co w tamtych czasach stanowiło zupełną nowość. FranciszkanizmFranciszkanizm Postawa życiowa i nurt religijno-filozoficzny oparty na radosnej wierze, miłości do natury, pokorze oraz dobrowolnym ubóstwie. odrzucał ponury mistycyzm na rzecz prostej, ufnej miłości do świata i ludzi.