Główne wątki literackie „W pustyni i w puszczy”
Powieść „W pustyni i w puszczy” Henryka Sienkiewicza opiera się na trzech głównych wątkach: przyrodniczym, historycznym i przygodowym. Fabuła łączy losy porwanych dzieci z autentycznymi wydarzeniami z końca dziewiętnastego wieku, takimi jak powstanie mahdystów. Pisarz wykorzystał w książce własne wspomnienia z podróży na kontynent afrykański, tworząc niezwykle barwne tło dla akcji.
Autor: Karolina Marlęga
Czas czytania: 2 min
Spis treści
Wątek przyrodniczy i geograficzny
Opowieść o Stasiu i Nel to wielki ukłon w stronę egzotycznej afrykańskiej przyrody. Czytelnik podróżuje z bohaterami przez Egipt i Sudan, poznając urok Port-Saidu, Kairu czy Mombasy. Dzieci przemierzają Pustynię Libijską, widzą jezioro Timsah i starożytne miasto Krokodilopolis.
Staś wielokrotnie zachwyca się nieznanymi widokami. W jednej ze scen mówi do Nel:
„No! Widzieliśmy coś takiego, czego nie widziały nigdy oczy żadnego Europejczyka. I wiesz co myślę – że jeśli dojdziemy szczęśliwie do oceanu, to nikt nam nie uwierzy, gdy powiem, że są w Afryce słonie wodne”.
Sienkiewicz wymienił w książce prawie 150 gatunków zwierząt i roślin. Na kartach powieści pojawiają się lwy, lamparty, szakale, a także potężne baobaby i drzewa chlebowe. Bohaterowie doświadczają też uciążliwej massikiPora deszczowa w Afryce Wschodniej, charakteryzująca się gwałtownymi i długotrwałymi ulewami..
Inspiracje autora
Wątek przyrodniczy jest efektem wielkiej fascynacji Sienkiewicza Afryką. Pisarz zwiedził ten kontynent w 1890 roku, czyli ponad dwadzieścia lat przed wydaniem powieści. Swoje wspomnienia z tej wyprawy opisał wcześniej w reportażach zatytułowanych „Listy z Afryki”.
Początkowo Sienkiewicz planował nadać swojej powieści zupełnie inny tytuł. Książka o Stasiu i Nel miała nazywać się „Przygody dwojga dzieci w środkowej Afryce”.
Wątek historyczny
Tło dla przygód bohaterów stanowią dwa ważne wydarzenia historyczne. Pierwszym z nich jest budowa Kanału SueskiegoWażna droga wodna w Egipcie, łącząca Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym.. To właśnie przy tym wielkim projekcie pracują ojcowie dzieci, inżynierowie Tarkowski i Rawlison.
Drugie wydarzenie to powstanie mahdystówZbrojny bunt w Sudanie przeciwko rządom egipskim i brytyjskim, na którego czele stanął Mahdi.. Wybuch buntu staje się bezpośrednią przyczyną porwania Stasia i Nel. Dzieci trafiają w ręce zwolenników Mahdiego i muszą znosić trudne warunki niewoli.
Wątek przygodowy i podróżniczy
Motyw podróży spaja całą fabułę i łączy wszystkie opisane wydarzenia. Akcja pędzi do przodu od momentu porwania, przez brawurową ucieczkę, aż po długą wędrówkę przez dzikie tereny. Staś i Nel muszą szybko dorosnąć i nauczyć się samodzielności w obcym świecie.
Ciągła walka o przetrwanie i próby powrotu do ojców trzymają w napięciu do ostatnich stron. Dzięki tej dynamice książka stała się niezwykle popularna. Do dziś uważa się ją za jedną z najlepszych polskich powieści podróżniczych o realiach dziewiętnastego wieku.