Artyzm powieści Miguela de Cervantesa
Kompozycja „Don Kichota” opiera się na motywie wędrówki, a dwuczęściowa struktura powieści łączy w sobie cechy parodii, romansu i noweli. Miguel de Cervantes zastosował nowatorską narrację z wykorzystaniem fikcyjnego autora i odnalezionego rękopisu, co nadało dziełu wielowymiarowy charakter. Język utworu płynnie przechodzi od wzniosłego patosu rycerskiego do rubasznej mowy potocznej, idealnie oddając hiszpańskie realia przełomu XVI i XVII wieku.
Autor: Dorota Blednicka
Czas czytania: 3 min
Spis treści
Kompozycja i gatunkowy miszmasz
Powieść Miguela de Cervantesa składa się z dwóch części. Poprzedza je dedykacja, autorski prolog oraz aneks z wierszami stylizowanymi na średniowieczną lirykę. Osią kompozycyjną jest motyw wędrówki. Główny bohater, zubożały hidalgoW Hiszpanii i Portugalii tytuł przysługujący niższej szlachcie, często zubożałej, ale szczycącej się swoim pochodzeniem., wyrusza na trzy wyprawy. Szuka przygód, sławy i próbuje żyć według surowego kodeksu rycerskiegoZbiór zasad etycznych, takich jak wierność, odwaga i obrona słabszych, obowiązujący średniowiecznych rycerzy..
Cervantes stworzył genialną parodię romansów rycerskich. Zamiast wzniosłego świata magii i cudów, dostajemy zderzenie wyidealizowanych wyobrażeń z brutalną rzeczywistością. Powieść łączy elementy romansu rycerskiego, powieści łotrzykowskiejGatunek opowiadający o przygodach sprytnego oszusta z nizin społecznych, często obnażający wady społeczeństwa. i romansu pasterskiego. Fabułę urozmaicają wtrącone nowele, farsy, dialogi satyryczne oraz fragmenty liryczne.
Czas, miejsce i realizm
Akcja rozgrywa się w Hiszpanii na przełomie XVI i XVII wieku. Pisarz osadził wydarzenia w czasach sobie współczesnych. Dzięki temu nasycił przygody rycerza z Manczy realiami hiszpańskiej codzienności. Obserwujemy z bliska życie zubożałej szlachty, chłopstwa oraz mieszkańców prowincjonalnych zajazdów.
Cervantes pisał pierwszą część powieści podczas pobytu w więzieniu w Sewilli. Znał doskonale realia hiszpańskiej prowincji, biedę i absurdy ówczesnego systemu sprawiedliwości. Te doświadczenia znalazły bezpośrednie odbicie w realistycznym, często gorzkim tle przygód Don Kichota.
Nowatorska narracja i gra z czytelnikiem
Cervantes zastosował skomplikowaną grę literacką, wprowadzając wielopoziomową narrację. Pierwsze osiem rozdziałów relacjonuje hiszpański narrator. Nagle akcja urywa się w połowie pojedynku. Narrator przejmuje rolę wydawcy i informuje o odnalezieniu w Toledo arabskiego rękopisu. Jego rzekomym autorem jest fikcyjny historyk, Cide Hamete BenengeliFikcyjny arabski kronikarz wymyślony przez Cervantesa, rzekomy autor oryginalnego rękopisu o losach Don Kichota..
Ten zabieg pozwala autorowi na dystans. Może zgłaszać zastrzeżenia do opisywanych wydarzeń, wchodzić w rolę krytyka i komentować własne dzieło. Narrator jest wszechwiedzzący, chętnie zaznacza swoją obecność i relacjonuje wydarzenia z użyciem mowy niezależnej, zależnej oraz pozornie zależnej. Czasem celowo zawiesza akcję, by rzekomo poszukać odpowiednich źródeł uzupełniających wiedzę o perypetiach bohatera.
Język i kreacja bohaterów
Postaci charakteryzowane są bezpośrednio przez narratora, ale też pośrednio – przez własne czyny i słowa. Kreacja głównych bohaterów opiera się na ostrym kontraście. Don Kichot to idealista bujający w obłokach, żyjący w świecie iluzji. Sanczo Pansa reprezentuje twardy, chłopski pragmatyzm i zdrowy rozsądek.
Język powieści przypomina swobodną, ustną pogawędkę, ale jest mocno zróżnicowany. Cervantes płynnie miesza style. Przechodzi od retorycznego patosu i hiperboliŚrodek stylistyczny polegający na celowym wyolbrzymieniu cech, zjawisk lub wydarzeń. do języka potocznego. Wypowiedzi Don Kichota pełne są archaizmów i rycerskiej wzniosłości. Sanczo Pansa sypie ludowymi przysłowiami i rubasznymi żartami.
Pisarz mistrzowsko operuje komizmem słownym i sytuacyjnym. Używa ironii, kpiny i sarkazmu. Wprowadzenie postaci z różnych warstw społecznych pozwoliło wzbogacić tekst o żargon i zwroty cudzoziemskie. Dzięki temu bogactwu formy i treści dzieło Cervantesa uznaje się za pierwszą w literaturze światowej wielką powieść społeczno-filozoficzną.