Romantyczny indywidualizm Giaura
Tytułowy bohater powieści George'a Byrona to klasyczny przykład buntownika skłóconego ze światem i własnym sumieniem. Jego skrajny indywidualizm objawia się poprzez odrzucenie norm społecznych oraz bezgraniczne oddanie tragicznej miłości. Losy tajemniczego wenecjanina wyznaczyły wzorzec postaci literackiej, który zdominował całą epokę romantyzmu.
Autor: Dorota Blednicka
Czas czytania: 3 min
Spis treści
Tajemnica i wyobcowanie
Giaur pojawia się znikąd. Nie znamy jego prawdziwego imienia, a o przeszłości dowiadujemy się jedynie z urywków wspomnień. Ten brak tożsamości to fundament jego kreacji jako bohatera bajronicznegoTyp samotnego buntownika o mrocznej przeszłości, skłóconego ze światem, kierującego się wielkimi namiętnościami.. Mężczyzna żyje w Grecji, która znajduje się pod tureckim panowaniem, ale nie należy do żadnego z tych światów. Jest wyalienowany kulturowo i obyczajowo. Samotność to jego świadomy wybór, a zarazem ciężar, który potęguje w nim poczucie niezrozumienia przez otoczenie.
Słowo „giaur” nie jest imieniem. W języku tureckim i arabskim to pogardliwe określenie oznaczające „niewiernego” – człowieka, który nie wyznaje islamu. Nazywając tak swojego bohatera, Byron od razu stawia go w pozycji obcego i wyrzutka w orientalnym świecie.
Miłość jako jedyny sens egzystencji
Indywidualizm bohatera najsilniej objawia się w jego stosunku do uczuć. Giaur odrzuca chłodną kalkulację. Jego życiem rządzi jedna, potężna namiętność – bezgraniczna miłość do Leili. Kobieta jest nałożnicą w haremie baszy Hassana. Uczucie to łamie wszelkie zasady panujące w OriencieW romantyzmie: fascynujący, egzotyczny Wschód, kojarzony z silnymi namiętnościami, tajemnicą i okrucieństwem.. Zakochany wenecjanin ignoruje niebezpieczeństwo. Leila staje się dla niego całym światem, a ich potajemny związek to akt ostatecznego buntu przeciwko prawu i społeczeństwu.
Szczęście trwa krótko. Hassan odkrywa zdradę i zgodnie z muzułmańskim obyczajem każe utopić niewierną brankę w morzu. Utrata ukochanej bezpowrotnie niszczy Giaura. Mężczyzna pogrąża się w rozpaczy, a jego miłość płynnie przeradza się w niszczącą nienawiść.
Zbrodnia, która nie daje ukojenia
Bohater powieści poetyckiejGatunek synkretyczny łączący lirykę i epikę, charakteryzujący się fragmentaryczną fabułą, inwersją czasową i tajemniczością. sam wymierza sprawiedliwość. Organizuje zasadzkę i morduje Hassana. Krwawa zemsta nie przynosi mu jednak ulgi. Przeciwnie – potęguje jego wewnętrzne rozdarcie. Giaur zaczyna odczuwać dotkliwy ból istnieniaPoczucie bezsensu życia, melancholia i osamotnienie, typowe dla wczesnych bohaterów romantycznych.. Dręczą go wyrzuty sumienia, ale nie z powodu zabójstwa rywala. Obwinia się wyłącznie o śmierć Leili. Nie potrafi zapomnieć o ukochanej, nie chce też szukać pocieszenia w ramionach innej kobiety. Jego cierpienie staje się absolutne.
Bunt aż po grób
Ostatni etap życia Giaura to ostateczny dowód jego skrajnego indywidualizmu. Mężczyzna zamyka się w chrześcijańskim klasztorze. Nie szuka tam jednak Boga ani kontaktu ze wspólnotą. Mury zakonne służą mu wyłącznie jako azyl, w którym może w odosobnieniu pielęgnować swoje cierpienie. Ignoruje mnichów, nie bierze udziału w nabożeństwach. Odwraca się od religii, ponieważ żadna wiara nie potrafi zwrócić mu Leili.
Giaur spowiada się przed śmiercią, ale jego spowiedź nie ma nic wspólnego z chrześcijańską skruchą. To raczej wyrzucenie z siebie nagromadzonych emocji i podsumowanie tragicznego życia.
Bohater do samego końca pozostaje wierny swoim wyborom. Nie żałuje miłości do Leili i nie czuje skruchy za zamordowanie Hassana. Świadomie odrzuca rozgrzeszenieOdpuszczenie grzechów w sakramencie spowiedzi. Giaur odmawia przyjęcia go, pozostając wiernym swojemu buntowi.. Umiera tak, jak żył – samotnie, na własnych zasadach, z imieniem ukochanej na ustach. Jego losy to kwintesencja romantycznego buntu przeciwko światu, w którym dla wybitnej jednostki nie ma miejsca na szczęście.