Znaczenie imienia głównego bohatera
Imię tytułowego bohatera dramatu Juliusza Słowackiego to neologizm stworzony przez samego poetę. Etymologia słowa opiera się na łacińskim rdzeniu oznaczającym serce oraz dziewiętnastowiecznym słownictwie określającym buntowniczą naturę. Brzmienie imienia stanowi również bezpośrednie nawiązanie do Konrada z trzeciej części Dziadów Adama Mickiewicza.
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 2 min
Spis treści
Neologizm i imię znaczące
Juliusz Słowacki samodzielnie wymyślił imię dla swojego bohatera, o czym wspominał w prywatnej korespondencji. Kordian to klasyczne imię znacząceZabieg literacki polegający na nadaniu postaci imienia, które zdradza jej cechy charakteru, pochodzenie lub rolę w utworze.. Jego etymologii i ukrytego sensu można szukać w trzech różnych źródłach. Pierwszym i najbardziej oczywistym tropem jest łacina. Słowo cor, cordis oznacza po prostu serce. Zgodnie z tym kluczem tytułowy bohater to człowiek o niezwykłej wrażliwości, kierujący się w życiu emocjami i uczuciami, a nie chłodną kalkulacją.
Ślady w dziewiętnastowiecznych słownikach
Głębszy kontekst przynosi analiza słownictwa z epoki. Słowniki języka polskiego wydane w XIX wieku – opracowane przez Samuela Bogumiła Lindego oraz Samuela Orgelbranda – notują szereg wyrazów opartych na rdzeniu „kor-”.
- Kordiaczny – swarliwy, śmiały, czupurny, ale też taki, który odczuwa „ckliwość na sercu”.
- Kordiak lub kordiała – śmiałek, człowiek odważny.
- Kordiana – stan niemocy, uczucie wielkiego ciężaru na sercu.
- Kordialny – serdeczny, wzmacniający serce.
Słownik języka polskiego Samuela Bogumiła Lindego, wydawany w latach 1807–1814, był pierwszym tak potężnym i nowoczesnym zbiorem polskiego słownictwa. Słowacki, tworząc neologizmy, doskonale znał zasady słowotwórstwa i świadomie czerpał z dawnej polszczyzny, by nadać imieniu Kordian wielowymiarowy charakter.
Zestawienie tych pojęć idealnie oddaje wewnętrzne rozdarcie bohatera. Kordian łączy w sobie buntowniczą naturę, chęć do działania i śmiałość z paraliżującą wrażliwością oraz melancholią, określaną dawniej jako choroba wiekuPoczucie beznadziei, melancholii i apatii, charakterystyczne dla pokolenia romantyków rozczarowanych rzeczywistością..
Polemika z Mickiewiczem
Trzecim kontekstem jest literacka dyskusja Słowackiego z Adamem Mickiewiczem. Dramat powstawał jako bezpośrednia odpowiedź na Dziady część IIIDramat romantyczny Adama Mickiewicza, w którym autor przedstawił mesjanistyczną wizję Polski jako „Chrystusa narodów”.. Brzmienie imienia „Kordian” celowo nawiązuje do Konrada. Słowacki stworzył bohatera, który stanowi alter ego i jednocześnie przeciwieństwo Mickiewiczowskiego herosa. Konrad to potężny wieszcz żądający od Boga władzy nad duszami. Kordian pozostaje jednostką słabą, trawioną przez wątpliwości i ostatecznie ponoszącą klęskę w starciu z brutalną rzeczywistością.