Secesja - linia falista i ornament epoki
Secesja to styl w sztuce przełomu XIX i XX wieku, który odrzucił sztywne reguły akademizmu na rzecz płynnych linii i roślinnych ornamentów. Kierunek ten objął nie tylko malarstwo i architekturę, ale także modę oraz przedmioty codziennego użytku. W Polsce głównym ośrodkiem tego nurtu stał się Kraków, gdzie tworzyli między innymi Stanisław Wyspiański i Józef Mehoffer.
Autor: Karolina Marlęga
Czas czytania: 3 min
Spis treści
Bunt przeciwko tradycji
Termin wywodzi się od łacińskiego słowa secessio, które oznacza wycofanie się lub odstąpienie. Twórcy tego nurtu dosłownie odcięli się od oficjalnej sztuki końca XIX wieku. Negowali akademizmKierunek w sztuce opierający się na naśladowaniu antyku i renesansu oraz ścisłym przestrzeganiu reguł kompozycji. oraz historyzmNurt w architekturze i sztuce XIX wieku polegający na naśladowaniu stylów minionych epok, np. neogotyk czy neorenesans.. Sprzeciwiali się odtwarzaniu dawnych wzorców i masowej produkcji fabrycznej, która zalewała rynek powtarzalnymi, pozbawionymi wyrazu przedmiotami.
Nowy styl narodził się w Wiedniu około 1890 roku. Szybko opanował całą Europę, a także Stany Zjednoczone, trwając do około 1910 roku.
Międzynarodowe oblicza secesji
Kierunek ten przybierał różne nazwy w zależności od kraju, w którym się rozwijał.
Nazwa stosowana we Francji, dosłownie oznaczająca nową sztukę.
Określenia funkcjonujące w Niemczech i Austrii, akcentujące młodość i odcięcie się od dawnej sztuki.
Angielski ruch promujący powrót do rzemiosła, silnie powiązany z narodzinami secesji.
Włoskie warianty nazwy, podkreślające motywy kwiatowe i swobodę twórczą.
W Polsce styl ten określano po prostu mianem secesji, Młodej Polski lub Stylu 1900.
Płynna linia i japońskie inspiracje
Secesję rozpoznasz na pierwszy rzut oka. Jej znakiem firmowym jest płynna, falista linia oraz asymetria. Artyści chętnie sięgali po wijącą się ornamentykę roślinną. Kolorystyka była subtelna - dominowały biele i pastele. Twórcy często inspirowali się sztuką Dalekiego Wschodu. Ten ukłon w stronę estetyki japońskiej zaowocował zamiłowaniem do płaskich plam barwnych i wyrafinowanych kompozycji.
Kobieta secesyjna i sztuka użytkowa
Nowa estetyka nie ograniczała się do obrazów w ramach. Wkroczyła do architektury, projektowania mebli, biżuterii, a nawet mody. Zmienił się całkowicie ideał piękna. Kobieta epoki secesji miała być wiotka, krucha i tajemnicza. Jej wizerunek dopełniały bujne włosy, niezbyt wydatny biust oraz suknie w odcieniach zieleni, liliowego różu lub jasnej czerwieni. Idealnym przykładem takiego portretu jest modelka z obrazu Wiosna Teodora Axentowicza.
Secesja zatarła granicę między sztuką wysoką (malarstwo, rzeźba) a rzemiosłem. Artyści z równym zaangażowaniem malowali obrazy, co projektowali witraże, klamki do drzwi, balustrady schodów czy okładki książek. Każdy element otoczenia człowieka miał być piękny.
Główni przedstawiciele
Na świecie styl ten reprezentowali wybitni indywidualiści. Wśród nich znaleźli się architekci tacy jak Henry van de Velde i Antoni Gaudí, projektant biżuterii René Lalique oraz malarze: Edvard Munch i Gustav Klimt.
Na ziemiach polskich stolicą secesji stał się Kraków. To tutaj działała grupa wszechstronnych artystów, którzy zrewolucjonizowali rodzimą sztukę. Józef Mehoffer projektował monumentalne witraże, Stanisław Wyspiański łączył malarstwo z projektowaniem mebli i typografią, a Józef Pankiewicz przenosił na polski grunt najnowsze europejskie trendy.