Realia lat 80. w Polsce jako tło wydarzeń Opium w rosole
Akcja powieści Małgorzaty Musierowicz rozgrywa się w szarym i pełnym braków Poznaniu lat osiemdziesiątych. Trudna codzienność, kolejki przed sklepami i kartki na żywność stanowią tło dla poszukiwań małej Aurelii. Puste półki w sklepach mocno kontrastują z potrzebą domowego ciepła i bliskości.
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 3 min
Spis treści
Szary Poznań i trudne czasy
Małgorzata Musierowicz wydała „Opium w rosole” w 1986 roku. To czas późnego PRL-uOficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952–1989, kiedy władzę sprawowali komuniści.. Polska była wtedy zmęczona po niedawnym stanie wojennymCzas od grudnia 1981 do lipca 1983 roku, gdy władze komunistyczne wyprowadziły wojsko na ulice, by stłumić opór obywateli.. Codzienne życie toczyło się wokół zdobywania podstawowych produktów.
Autorka nie pisze podręcznika historii, ale realia tamtej epoki widać w każdej scenie. Akcja toczy się w Poznaniu. Miasto przypomina zbiór szarych bloków z wielkiej płytySposób budowania bloków mieszkalnych z gotowych, betonowych elementów, bardzo popularny w czasach PRL-u.. Słabe latarnie i sklepowe witryny z metalowymi kratami budują smutny nastrój.
Kartki, kolejki i puste półki
W latach osiemdziesiątych obowiązywał system kartkowy. Cukier, mięso, masło, a nawet czekoladę kupowano na specjalne przydziały. Bez takiej kartki nie dało się zdobyć jedzenia. Sklepy świeciły pustkami.
Często towar sprzedawano tylko spod lady, czyli po znajomości. W powieści widać to wyraźnie w codziennym życiu bohaterów. Ugotowanie zwykłego rosołu wymagało zdobycia kurczaka. W tamtych czasach był to spory wyczyn.
W PRL-u ludzie często ustawiali się w długich kolejkach, nawet nie wiedząc, co jest w sklepie. Wierzyli, że skoro stoi tłum, to na pewno „coś rzucili” na półki.
Dom jako schronienie
Na tle szarej ulicy domy pełniły bardzo ważną funkcję. Cztery ściany dawały odpoczynek od trudnej rzeczywistości. Aurelia Jedwabińska ma bogatych rodziców i dobrze wyposażone mieszkanie. Brakuje w nim jednak ciepła.
Matka skupia się na karierze, a ojciec jest nieobecny myślami. Zupełnie inaczej wygląda dom KreskiPrzezwisko Janiny Krechowicz, jednej z głównych bohaterek powieści, wnuczki profesora Dmuchawca.. Jej mieszkanie jest bardzo skromne. Panuje w nim jednak miłość i zrozumienie. To właśnie tam mała Aurelia czuje się wreszcie zauważona.
Profesor Dmuchawiec i siła kultury
Ważną postacią w książce jest profesor Dmuchawiec. Reprezentuje on dawną inteligencjęGrupa społeczna ludzi wykształconych, takich jak nauczyciele, lekarze czy pisarze, dbająca o kulturę.. Tacy ludzie żyli w trudnych warunkach i zmagali się z cenzurąKontrolowanie przez państwo książek, gazet i filmów, by nie pojawiały się w nich treści niewygodne dla władzy.. Mimo to trzymali się razem.
Spotykali się przy herbacie, rozmawiali o książkach i muzyce. Dmuchawiec nie stracił pogody ducha mimo szarej rzeczywistości. Jego postać pokazuje, że kultura i dobre relacje dawały siłę do życia.
Znaczenie tytułu
Tytuł książki ma ukryty sens. Opium to środek usypiający, a w przenośni – ucieczka od trudów życia. Rosół symbolizuje dom, tradycję i normalność. W czasach ciągłych braków wspólny obiad był czymś bardzo cennym.
Tytułowe „opium w rosole” to metafora. Oznacza szukanie pocieszenia i ucieczki od problemów w zwykłych, domowych rytuałach.
Aurelia szuka takiego ratunku. Chodzi po obcych domach, przedstawia się jako Genowefa i prosi o obiad. Szuka uwagi u Maćka Ogorzałki i przyjaźni u Kreski. Kiedy państwo zawodziło, ludzie ratowali się bliskością z innymi.
Dlaczego warto znać te realia?
Współczesnemu czytelnikowi niektóre sceny mogą wydawać się dziwne. Zwykłe zakupy przypominają w książce wielką wyprawę. Zdobycie kawałka mięsa wymagało sprytu i stania w długich ogonkach.
Musierowicz celowo umieściła akcję w takich warunkach. Samotność Aurelii staje się przez to jeszcze bardziej widoczna. Dzieje się na tle pustych sklepów i zmęczonych dorosłych, którzy nie mają siły zająć się własnym dzieckiem.