Czym jest sarkazm i jak go rozpoznać?
Spis treści
Może śmieszyć, ale potrafi też dotkliwie zranić. Jedni uważają go za przejaw błyskotliwości, drudzy za sposób na ukrycie kompleksów. To sarkazm. Czym dokładnie jest i jak go rozpoznać?
Definicja sarkazmu
Sarkazm to złośliwa ironia: wypowiedź, której dosłowny sens jest sprzeczny z tym, co mówiący naprawdę myśli, i która ma kogoś lub coś skrytykować, wyśmiać albo zranić. Mówiący zachowuje dystans do własnych słów.
Sarkazm działa tak samo jak ironia: mówimy jedno, a mamy na myśli coś innego. Różnica tkwi w nastawieniu. Ironia może być żartobliwa albo refleksyjna, a sarkazm jest nacechowany negatywnie. To ironia z ostrzem, bliska drwinie i szyderstwu.
Shorty klp.pl
Jak rozpoznać sarkazm?
Sarkazm, jak każda ironia, zależy od kontekstu. Zdanie „Jesteś piękna” może być chłodnym stwierdzeniem, wyznaniem zakochanego albo okrutną drwiną. Na sarkazm naprowadzają nas:
- sąsiednie wypowiedzi i sytuacja w tekście,
- znajomość spraw i osób, do których odnosi się mówiący,
- znajomość samego mówiącego,
- w rozmowie: mimika, gesty i ton głosu (w lekturze ich nie mamy, więc trzeba czytać uważnie).

Przykłady sarkazmu
- Świetnie, że przyszedłeś, bardzo potrzebowałam twoich uwag. Mówi osoba, która nie lubi rozmówcy i nie uważa go za autorytet.
- – Jak się czujesz? – Wspaniale. O wiele lepiej niż pięć minut temu, kiedy o to pytałaś. Odpowiada ktoś bardzo chory, kogo męczą ciągłe pytania.
- – Myślałam, że umrę ze strachu! – Och, co ci przeszkodziło? Czarny humor, który zyskuje ostry wydźwięk, jeśli nie lubimy rozmówcy.
Sarkazm wynika z negatywnego stanu emocjonalnego mówiącego i zależy od kontekstu. Odbiorca zrozumie go tylko wtedy, gdy podobnie jak nadawca ocenia sytuację i relację między nimi.
Jak mówić o sarkazmie?
- dodać, mówić, powiedzieć, zapytać z sarkazmem;
- sarkazm może być gorzki albo słyszalny w głosie;
- można być pełnym sarkazmu;
- sarkazmu może być odrobina.
Synonimy sarkazmu
Drwina, szyderstwo, kpina, złośliwa ironia, uszczypliwość, cierpkość, gorycz.
Jak pisać o sarkazmie w analizie tekstu?
- Nazwij środek i przytocz fragment.
- Pokaż sprzeczność: co brzmi jak pochwała, a co z kontekstu wynika naprawdę.
- Wskaż cel: kogo lub co mówiący chce ośmieszyć albo zranić. Sarkazm warto odróżnić od ironii: ironia nie zawsze jest złośliwa.