klp.plAlegoria w literaturze i sztuce, czyli okręt, sowa i kostucha
raź sobie ponurą kostuchę. Ma długi czarny płaszcz, ukrytą pod kapturem twarz, a w chudej dłoni ściska kosę. Jak myślisz, co ona oznacza? To nie było podchwytliwe pytanie – kostucha to alegoria śmierci. Możesz na nią trafić w utworach literackich, ale też sztukach plastycznych, a nawet grach komputerowych (jeśli choć raz grałeś w serię The Sims, na pewno się na nią natknąłeś).Jakie znasz inne przykłady alegorii, po... więcej
Co to jest animizacja? Funkcje, rodzaje i przykłady
ass="callout">Warto wiedziećAnimizacja jest środkiem stylistycznym, który polega na przypisywaniu cech ożywionych (takich jak uczucia, myśli, intencje) do obiektów nieożywionych, zjawisk natury, idei czy abstrakcyjnych pojęć. Na przykład: "Wiatr szepce w koronach drzew"Animizacja to jeden z rodzajów metafory.
... więcej
Co to jest antyteza? Funkcja i przykłady antytezy
ass="callout">Warto wiedziećAntyteza jest celowym zestawieniem dwóch elementów przeciwstawnych do siebie znaczeniowo (czyli kontrastowych) w jedną całość.Często towarzyszą jej:
paralelizm składniowy – stosowanie ciągów zdań o takiej samej lub podobnej budowiepowtórzenia – wielokrotne użycie tego samego elementu językowego, np. wyrazuantonimy – przeciwieństwo,... więcej
Co to jest apostrofa? Funkcja i przykłady
ass="callout">Warto wiedziećApostrofa jest bezpośrednim zwrotem do osób, zwierząt, bóstw, idei, wartości, symboli, wydarzeń, przedmiotów lub pojęć. Zawsze musi być wyrażona w wołaczu, czyli siódmym przypadku deklinacji lub w mianowniku w funkcji wołacza.Spójrz teraz na najpopularniejszy w literaturze polskiej przykład apostrofy:
Litwo!... więcej
Co to jest archaizm? Rodzaje archaizmów, przykłady
aizmy to słowa lub wyrażenia, które wyszły z powszechnego użycia i zostały zastąpione nowymi formami językowymi. Występują przede wszystkim w starszych tekstach literackich lub stylizowanych na takie.Wówczas nadają tekstom staroświecki lub formalny charakter. Mogą też pojawiać się w dialogach postaci z przeszłości w celu zwiększenia autentyczności języka.
Archaizm a archaizacja językowa
Pojęcia te są ze sobą... więcej
Co to jest epitet stały?
et stały jest to przymiotnik lub wyrażenie, które jest regularnie i powtarzalnie używane w odniesieniu do określonej osoby, rzeczy lub idei, dodając jej pewne charakterystyczne cechy lub atrybuty, np. "Bóg Wszechmogący".Epitety stałe często występowały w literaturze antycznej, chociażby w eposach Homera: "boski Hektor", "szybkonogi Achilles", "piękna Afrodyta".
Zobacz fragment Odysei Homera, przełożonej... więcej
Co to jest epitet? Rodzaje, funkcja i przykłady
ass="callout">Warto wiedziećEpitet to figura retoryczna, która opisuje w sposób charakterystyczny, cechę lub cechy postaci, miejsca, obiektu czy zdarzenia (rzeczownika). Stosowany w celu wywołania konkretnych skojarzeń lub emocji. Epitet może występować pod postacią przymiotnika oraz imiesłowu.Funkcje epitetów
Główną funkcją epitetu... więcej
Co to jest eufemizm? Definicja, przykłady
ass="callout">Warto wiedzieć Eufemizm to figura retoryczna, która pozwala złagodzić wulgarne, obraźliwe lub niepoprawne sformułowanie bądź słowo, zamieniając je na inne.Kiedy stosujemy eufemizmy?
Najczęściej korzystamy z mocy eufemizmów w sytuacjach, kiedy pewne tabu (społeczne, moralne, religijne lub inne) zabrania mówić nam o pewnych kwestiach w sposób dosłowny. Innym razem... więcej
Co to jest hiperbola? Definicja z przykładami z literatury
ass="callout">Warto wiedziećW mowie potocznej i uproszczonej postaci hiperbola jest przedstawieniem jakiejś postaci, przedmiotu czy zjawiska w sposób wyolbrzymiający ich wygląd, znaczenie lub oddziaływanie.Brzmi skomplikowanie? Przykłady z życia codziennego powinny to nieco rozjaśnić:
Ta lekcja była tak monotonna, że umierałam z nudów.
Kiedy on rzuci jakiś żart, to cała sala pęka... więcej
Co to jest inwersja? Definicja z przykładami z literatury i filmu
ass="callout">Warto wiedziećInwersja jest taką budową zdania, która polega na zmianie kolejności wyrazów tak, by odbiegała od przyjętej normy. Jej nazwa pochodzi od łacińskiego słowa inversio, czyli odwrócenie. Klasyczny szyk zdania w języku polskim zakłada pojawienie się podmiotu, a zaraz po nim orzeczenia... więcejCo to jest inwokacja? Definicja, funkcja, przykłady
ass="callout">Warto wiedziećInwokacja - to termin literacki pochodzący od łacińskiego słowa "invocatio", co oznacza "wezwanie". Jest to rozbudowana apostrofa, w której autor utworu zwraca się do bóstwa, muzy z prośbą o natchnienie, wsparcie lub przewodnictwo w procesie twórczym.Choć inwokacja najbardziej znana jest z eposów klasycznych,... więcej
Co to jest ironia? Jak rozpoznać ironię? Jakie są funkcje ironii?
ym jest ironia i jak ją rozpoznać?Warto wiedziećIronia polega na celowym doprowadzeniu do sprzeczności między dosłownym znaczeniem wypowiedzi a jej rozumieniem właściwym, wyrażonym nie wprost. Opiera się na zamierzonej niezgodności pomiędzy tym, co jest mówione, a faktem, do którego się odnosi.
Już sama etymologia słowa ironia jest dosyć zabawna. Pochodzi bowiem od... więcej
Co to jest kontrast? Definicja i przykłady z literatury
ass="callout">Warto wiedziećKontrast to zabieg stosowany w literaturze, sztuce czy filmie polegający na przedstawieniu danego zjawiska poprzez ukazanie go na tle zjawiska zupełnie przeciwnego.Stosowanie kontrastu powoduje, że tekst literacki staje się ciekawszy i bardziej intrygujący. Występujące w nim postacie nabierają wielowymiarowości, zmieniają – zarówno samych siebie, jak i rzeczywistość.... więcej
Co to jest metafora? Definicja i przykłady
ass="callout">Warto wiedziećMetafora to specyficzny związek wyrazów (związek frazeologiczny), w którym zestawione wyrazy tracą swoje podstawowe, dosłowne znaczenie, a zyskują nowe, metaforyczne znaczenie. Metafora wykorzystuje podobieństwo cech, skojarzeń lub wrażeń.Przykłady:
Zosia ma stalowe nerwy.
Michał boi się własnego cienia.
Nowy związek wyrazowy (czyli... więcej
Co to jest metonimia (zamiennia)? Definicja i przykłady
nimia, inaczej nazywana zamiennią, opiera się na zastosowaniu pewnych uproszczeń lub wyrazów, które są w ścisłym związku z wyrazami, które stanowią przedmiot wypowiedzi. Pozwala uprościć wypowiedź, skondensować ją, nadać jej odpowiedni charakter lub wzmocnić przekaz. Jest to rodzaj metafory.Warto wiedziećWażne jest, by do skonstruowania metonimii wykorzystać słowa, które budzą... więcej
Co to jest onomatopeja? Definicja z przykładami
ass="callout">Warto wiedziećOnomatopeja jest to figura stylistyczna, która służy naśladowaniu dźwięków otoczenia, przedmiotów, ludzi lub zwierząt. Celem onomatopei jest nie tylko podkreślenie dźwięku i nadanie tekstowi rytmu, ale też wywołanie określonych emocji, a także po prostu udekorowanie języka.Sposoby tworzenia onomatopei (z przykładami z literatury)
1. Stosowanie w tekście... więcej
Co to jest paradoks? Definicja, funkcja i przykłady z literatury
ass="callout">Warto wiedziećParadoks pochodzi od greckiego słowa paradoksos, czyli: nieoczekiwany, zadziwiający. Jest twierdzeniem, które poprowadzone logicznie krok po kroku, doprowadza nas do sprzecznych lub zaskakujących wniosków.Na przykład:
"Trzeba mieć wiele cierpliwości, by się jej nauczyć" Stanisław Jerzy Lec
Zauważ, że aby nauczyć się cierpliwości, potrzebujemy…... więcej
Co to jest personifikacja? Definicja z przykładami
onifikacja to figura stylistyczna, która polega na przypisywaniu cech ludzkich (takich jak emocje, zachowania, czy intencje) do obiektów nieożywionych, zwierząt, czy abstrakcyjnych pojęć. Jest to forma metafory, która pozwala na bardziej obrazowe i emocjonalne przedstawienie elementów, które normalnie nie posiadają ludzkich atrybutów.Warto wiedziećChociaż personifikacja do złudzenia... więcej
Co to jest synekdocha (ogarnienie)? Definicja i przykłady
ass="callout">Warto wiedziećSynekdocha to figura stylistyczna, w której część czegoś jest używana do reprezentowania całości, lub odwrotnie, całość jest używana do reprezentowania części.Ta często stosowana w języku potocznym metafora, czyli inaczej ogarnienie. W literaturze i języku potocznym mamy do czynienia z kilkoma rodzajami synekdoch. Są to:
część zamiast całości:... więcej
Co to jet elipsa (wyrzutnia)?
ass="callout">Warto wiedziećElipsa jest to figura retoryczna, polegająca na celowym pominięciu oczywistego elementu zdania – stąd jej druga nazwa, czyli wyrzutnia. Do opuszczenia wybranej części zdania dochodzi wyłącznie wtedy, kiedy odbiorca z kontekstu może domyślić się, co nadawca miał na myśli.Elipsa jest stosowana w mowie potocznej oraz w literaturze, jako środek stylistyczny. Potocznie... więcej
Co to są antonimy? Definicja, przykłady, rodzaje antonimów
ass="callout">Warto wiedzieć Antonim to wyraz o przeciwstawnym znaczeniu. Jego przeciwieństwem jest synonim, który określa wyrazy bliskoznaczne.Bardzo często antonimy tworzy się za pomocą przedrostka anty-, nie- lub a-. Zobacz to na przykładach:
sympatia – antypatia
wielki – niewielki
synchroniczny – asynchroniczny
Antonimy to inaczej wyrazy przeciwstawne... więcej
Czym jest aluzja literacka?
ass="callout">Warto wiedzieć Aluzja literacka – jeden ze środków stylistycznych, który w celowy i przemyślany sposób pozwala rozszerzyć kontekst danego dzieła, nawiązując do zupełnie innych dzieł – wcześniejszych bądź współczesnych.Autorzy mogą dokonywać tego w różny sposób: poprzez bezpośrednie cytowanie, „pożyczanie” bohaterów, nawiązywanie do tytułów czy polemizowanie z... więcej
Figura retoryczna – wszystko, co powinieneś o niej wiedzieć
legoria, animizacja, apostrofa, oksymoron – zapewne nie raz spotkałeś się już z tymi określeniami. Czy wiesz jednak, co je łączy? Wszystkie znajdują się we wspólnym zbiorze, który nazywamy figurami retorycznymi.Warto wiedziećMianem figury retorycznej określać będziemy wszystkie środki językowe, których nie stosuje się w mowie potocznej. Ich celem jest nadanie wypowiedzi... więcej
Oksymoron – epitet sprzeczny
kie szczęście, gorący lód, stary młodzieniec, mroczna jasność – zapewne nie raz słysząc podobne określenia, przyłapałeś się na łapaniu za głowę z myślą: „ale jak to możliwe?”. Wszystkie takie niedorzeczne związki naturalnie przeciwstawnych wyrazów noszą nazwę oksymoronu lub epitetu sprzecznego. W końcu przeczą sobie wzajemnie – przecież lód nie może być gorący, młodzieniec stary, a jasność mroczna, prawda? Dziś dowiesz... więcejPeryfraza – niby to samo, ale inaczej
fraza to jedna z ciekawszych figur stylistycznych. Jej znaczenie zmieniało się bowiem przez lata. Dawna peryfraza była rodzajem poetyckiej zagadki, której wychwycenie i odgadnięcie warunkowało to, czy zrozumiemy cały utwór. Dzisiaj peryfraza to omówienie danego słowa innymi wyrazami. Taka peryfraza zwykle jest dosyć jasna i zrozumiała dla odbiorców. Co więcej, wyszła poza literaturę, więc śmiało korzystamy z niej w codziennym języku.... więcejPorównanie – wszystko, co powinieneś o nim wiedzieć
lada jak ściana, wierny jak pies, głupi jak but… Zapewne nie raz w swoim życiu zastosowałeś podobne konstrukcje, by podkreślić czyjąś cechę. Owa konstrukcja nosi nazwę porównania i jest bardzo interesującym środkiem stylistycznym, z którego namiętnie korzystają niemal wszyscy twórcy literaccy. Aby porównanie w literaturze się udało, autor musi mu nadać odpowiednią konstrukcję oraz kształt. Czym dokładnie jest porównanie... więcejPowtórzenie – błąd, który czasem bywa… poprawny
wne nie raz zauważyłeś na swoim sprawdzonym już wypracowaniu napisany przez nauczyciela skrót pow. Dokładnie takim zapisem oznacza się błąd zwany powtórzeniem. Musisz jednak wiedzieć, że nie w każdym przypadku zastosowanie powtórzenia będzie niepoprawne. Kiedy autor tekstu literackiego używa go świadomie, z jasno określonym celem, powtórzenie staje się doskonałym środkiem stylistycznym. Dziś dowiesz się, na czym polega, po co... więcejPrzerzutnia – definicja z przykładami
zdarzyło Ci się kiedyś recytować lub czytać na głos inwokację Pana Tadeusza? Na pewno Ci się zdarzyło! Już na samym początku mamy tam ciekawy fragment:Ile cię trzeba cenić, ten tylko się dowie,
Kto cię stracił. Dziś piękność twą w całej ozdobie
Widzę i opisuję, bo tęsknię po tobie
Jak przeczytać na głos te wersy? Na jednym wdechu? A może dwóch?... więcej