Główne wątki w „Zemście”
Komedia Aleksandra Fredry opiera się na jednym głównym konflikcie oraz kilku przeplatających się historiach pobocznych. Osią wydarzeń jest zacięty spór sąsiedzki o stary mur graniczny między Cześnikiem a Rejentem. Na tle tej kłótni rozwijają się intrygi miłosne, plany małżeńskie oraz komiczne perypetie tchórzliwego Papkina.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 4 min
Spis treści
Wątek główny – spór o mur
W starym zamku mieszkają dwaj nienawidzący się sąsiedzi. To CześnikDawny urząd ziemski. W komedii to tytuł Macieja Raptusiewicza. Maciej Raptusiewicz i RejentDawny urzędnik sądowy, dzisiejszy notariusz. Tytuł Milczka. Milczek. Zamek jest podzielony na dwie części. Jedna należy do Klary, bratanicy Cześnika, a druga do Rejenta.
Budynek rozdziela stary, zniszczony mur. Rejent postanawia go naprawić. Wynajmuje murarzy, co bardzo złości Cześnika. Raptusiewicz wysyła swoich służących, aby natychmiast przerwali prace.
Wybucha bójka. Właściciele kłócą się ze swoich okien. Wściekły Cześnik chce strzelać do sąsiada z gwintówkiDawna, długa broń palna, rodzaj strzelby.:
„Hej! Gerwazy! Daj gwintówkę!
Niechaj strącę tę makówkę!”
Rejent spisuje fałszywe zeznania robotników. Chce pozwać sąsiada do sądu. Cześnik woli szybsze rozwiązanie i wyzywa Rejenta na pojedynek.
Ostatecznie do walki nie dochodzi. Zbieg okoliczności i sprytna intryga sprawiają, że wrogowie muszą się pogodzić.
Spór o mur nie jest wymysłem autora. Aleksander Fredro ożenił się z Zofią Skarbkową, która wniosła w posagu połowę zamku w Odrzykoniu. Przeglądając stare dokumenty, pisarz odkrył historię prawdziwego, wieloletniego sporu dawnych właścicieli tej budowli.
Wątki poboczne
Plany małżeńskie Cześnika
Cześnik to stary kawaler. Jest porywczy, ale jednocześnie bardzo nieśmiały w kontaktach z kobietami. Zarządza majątkiem swojej bratanicy, Klary.
Raptusiewicz postanawia się ożenić dla pieniędzy. Wybiera Podstolinę, bo uważa ją za bogatą wdowę. Na swataOsoba, która w imieniu kawalera prosi o rękę wybranej kobiety. wybiera Papkina.
Wysyła go do wdowy z oświadczynami. Podstolina się zgadza, ale szybko zmienia zdanie. W jej otoczeniu pojawia się młody Wacław, dawny znajomy.
Cześnik dowiaduje się o zdradzie narzeczonej. Postanawia się zemścić na Rejencie. Zmusza Wacława do ślubu z Klarą.
Miłość Klary i Wacława
Młodzi kochają się, ale ich rodziny są skłócone. Spotykają się potajemnie. Wacław proponuje ucieczkę, jednak rozsądna Klara odmawia:
„A, rozumiem. – Nie, Wacławie,
Gdzie mnie zechcesz, znajdziesz wszędzie
Zawsze twoją – prócz w niesławie.”
Podczas bójki o mur Wacław dobrowolnie oddaje się w niewolę Papkinowi. Zostaje jeńcemOsoba wzięta do niewoli podczas walki zbrojnej., aby dostać się do domu Cześnika i widywać z Klarą.
Młodzi proszą Podstolinę o pomoc. Wdowa rozpoznaje w Wacławie swojego dawnego kochanka. Zamiast pomóc, chce do niego wrócić.
Rejent zmusza syna do ślubu z Podstoliną, aby zrobić na złość Cześnikowi. Raptusiewicz krzyżuje te plany. Nakazuje Wacławowi ożenić się z Klarą. Młodzi są zachwyceni takim obrotem spraw.
Historia Klary i Wacława to nawiązanie do motywu Romea i Julii. Fredro wykorzystał znany schemat skłóconych rodów i zakochanych dzieci, ale nadał mu lekką, komediową formę z radosnym zakończeniem.
Komiczne perypetie Papkina
Papkin mieszka u Cześnika. Jest od niego całkowicie zależny finansowo. Cześnik wysyła go z misją zdobycia ręki Podstoliny.
Bohater świetnie radzi sobie z kobietami. Gorzej idzie mu u Rejenta. Idzie tam z wyzwaniem na pojedynek, ale Milczek łatwo go zastrasza.
Papkin przynosi Cześnikowi wieść o zdradzie Podstoliny. Wściekły Raptusiewicz żartuje, że Rejent na pewno otruł posłańca winem.
Przerażony Papkin pisze testamentDokument, w którym człowiek rozporządza swoim majątkiem na wypadek śmierci.. Zapisuje Klarze angielską gitarę i kolekcję motyli w zastawieOddanie komuś przedmiotu jako zabezpieczenie zaciągniętej pożyczki..
Papkin to wielki tchórz. Podczas bójki o mur chowa się za rogiem. Zawsze jednak głośno chwali się swoją odwagą i wymyślonymi zwycięstwami.
Papkin to klasyczny przykład żołnierza-samochwały (z łaciny miles gloriosus). To typ bohatera komediowego, który opowiada niestworzone historie o swoim męstwie, a w rzeczywistości boi się własnego cienia.
Intrygi Podstoliny
Hanna Czepiersińska to daleka krewna Klary. Zarządza jej posagiemMajątek, który kobieta wnosiła do małżeństwa.. Szuka bogatego męża, bo sama nie ma pieniędzy.
Zgadza się na ślub z Cześnikiem. Szybko jednak zmienia plany, gdy spotyka Wacława. Próbuje uwieść młodzieńca.
Rejent proponuje jej ślub ze swoim synem. Wdowa podpisuje z nim intercyzęUmowa przedmałżeńska. Tutaj zawierała wysoką karę finansową za zerwanie zaręczyn..
Ostatecznie Wacław żeni się z Klarą. Podstolina zostaje bez męża, ale zyskuje ogromne odszkodowanie z intercyzy. Pieniądze wypłaca jej Klara ze swojego majątku.