Budowa i język „Zemsty”
Komedia Aleksandra Fredry składa się z czterech aktów, które prowadzą widza od sporu o mur aż do niespodziewanego pogodzenia sąsiadów. Pisarz mistrzowsko posłużył się językiem potocznym, wzbogacając go o przysłowia i charakterystyczne powiedzonka bohaterów. Cały utwór został napisany rytmicznym wierszem, co nadaje dialogom wyjątkową lekkość i dynamikę.
Autor: Dorota Blednicka
Czas czytania: 2 min
Spis treści
Budowa komedii
„Zemsta” składa się z czterech aktów. Każdy z nich dzieli się na krótsze sceny.
Akt pierwszy to ekspozycjaWstępna część utworu, która przedstawia głównych bohaterów, miejsce akcji i początkową sytuację.. Fredro wprowadza nas w świat przedstawiony i pokazuje główny problem, czyli konflikt o mur graniczny między Cześnikiem a Rejentem.
W tym samym akcie następuje zawiązanie akcji. Od tego momentu wydarzenia nabierają tempa i prowadzą prosto do punktu kulminacyjnego.
Punkt kulminacyjny to moment najwyższego napięcia w utworze. W „Zemście” jest to chwila, gdy Cześnik zmusza Wacława i Klarę do ślubu.
Po tym zaskakującym zwrocie akcji następuje jej rozwiązanie. Zwaśnione rody wreszcie się godzą.
Język i styl „Zemsty”
Język komedii jest prosty i przypomina mowę potoczną. Fredro celowo zrezygnował z trudnych, rozbudowanych metafor. Wprowadził za to słownictwo charakterystyczne dla Małopolski.
W tekście znajdziemy mnóstwo przysłów i potocznych zwrotów. Pełnią one ważną funkcję w sztuce. Często działają jak zabawna puenta, która zamyka komediową scenę.
Pisarz zastosował też indywidualizację językaNadanie postaciom unikalnego sposobu mówienia, który pasuje do ich charakteru, wieku lub zawodu.. Każdy z głównych bohaterów ma swoje ulubione powiedzonko. Cześnik powtarza „mocium panie”, a Rejent – „niech się dzieje wola nieba”. Dzięki temu od razu wiemy, kto mówi, a postacie wydają się bardziej prawdziwe.
Rytm i wiersz
Cała komedia została napisana wierszem. Fredro użył ośmiozgłoskowca trocheicznego.
Ośmiozgłoskowiec to wiersz, w którym każda linijka ma dokładnie osiem sylab. Trochej to stopa metryczna, która nadaje tekstowi wesoły, skoczny rytm.
W każdym wersie po czwartej sylabie występuje średniówkaStała przerwa w środku wersu, która ułatwia czytanie i nadaje wierszowi regularny rytm.. Taki układ sprawia, że tekst czyta się bardzo płynnie, a aktorom łatwo wypowiadać kwestie na scenie.