Czas i miejsce akcji utworu
Opowiadanie „A... B... C...” Elizy Orzeszkowej porusza ważny w epoce pozytywizmu problem edukacji i losu dzieci. Akcja utworu toczy się w latach siedemdziesiątych XIX wieku. Z powodu cenzury autorka umieściła wydarzenia w fikcyjnym niemieckim mieście, choć w rzeczywistości opisuje polskie ziemie pod zaborem pruskim.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 1 min
Tematyka opowiadania na tle epoki
W dorobku Elizy Orzeszkowej opowiadanie „A... B... C...” zajmuje bardzo ważne miejsce. Autorka opisuje w nim trudne warunki życia dzieci oraz ich ograniczone szanse na naukę. Takie tematy były niezwykle popularne w pozytywizmieEpoka literacka po powstaniu styczniowym. Pisarze zachęcali w niej do nauki, pracy u podstaw i pomocy najbiedniejszym..
Podobne problemy poruszali inni znani pisarze tamtego okresu. O trudnym losie najmłodszych pisali między innymi Bolesław Prus w „Antku”, Henryk Sienkiewicz w „Janku Muzykancie” czy Maria Konopnicka w „Naszej szkapie”. W nowelach z tego czasu często pojawiały się najważniejsze problemy społeczne, z którymi mierzyli się Polacy po upadku powstania styczniowegoZbrojny zryw Polaków przeciwko Rosji w 1863 roku. Jego upadek przyniósł surowe represje i kary dla Polaków..
Czas i miejsce akcji
Wydarzenia przedstawione w utworze rozgrywają się w latach 70. XIX wieku. Oficjalnym miejscem akcji jest „wielkie miasto wielkich Niemiec”. Eliza Orzeszkowa użyła jednak tego określenia wyłącznie z obawy przed cenzurąKontrola tekstów przez władze państwowe. Cenzorzy blokowali publikację utworów krytykujących zaborców..
W rzeczywistości pisarka opisała polskie ziemie znajdujące się pod zaborem pruskim. Zaborca prowadził tam bezwzględną politykę wynaradawiania. Język niemiecki był jedynym oficjalnym językiem, którym należało posługiwać się w szkole, w sklepach i w urzędach.
Władze pruskie chciały, aby Polacy całkowicie zapomnieli o swoim pochodzeniu i kulturze. Z tego powodu na tych terenach nie istniały legalne polskie szkoły. Właśnie dlatego tajna działalność nauczycielska głównej bohaterki, Joanny Lipskiej, została potraktowana przez sąd jako groźne przestępstwo.