Motyw nauczyciela i edukacji
W noweli Elizy Orzeszkowej edukacja staje się formą walki z zaborcą. Joanna Lipska prowadzi tajną szkołę dla najbiedniejszych dzieci, ryzykując własną wolność. Artykuł omawia, jak nauka czytania i pisania zmienia się z codziennego obowiązku w akt prawdziwego patriotyzmu.
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 2 min
Spis treści
Motyw w skrócie
W noweli Elizy Orzeszkowej edukacja to coś więcej niż tylko zdobywanie wiedzy. To cicha, ale bardzo niebezpieczna walka z zaborcąPaństwo, które odebrało Polsce niepodległość. W tej noweli mowa o Rosji.. W tamtych czasach nauczanie języka polskiego było surowo zakazane. Główna bohaterka udowadnia, że przekazywanie wiedzy najbiedniejszym to wielki akt odwagi.
Pozytywizm to epoka literacka, w której pisarze wierzyli, że naród można uratować nie przez zbrojne powstania, ale przez edukację i ciężką pracę.
Jak motyw się przejawia?
Tajna szkoła w skromnym mieszkaniu
Joanna Lipska organizuje lekcje we własnym domu. Przyjmuje dzieci z najbiedniejszych rodzin, które nie mają szans na inną naukę. Kobieta pobiera za to bardzo małe opłaty, ledwie wystarczające na jej własne utrzymanie. Traktuje swoją pracę jak życiową misję.
Nauka podstaw i znaczenie tytułu
Bohaterka uczy dzieci zupełnych podstaw. Pokazuje im, jak trzymać ołówek i składać litery w słowa. Właśnie stąd wziął się tytuł tej noweliKrótki utwór literacki z jedną główną linią wydarzeń i wyraźnym punktem kulminacyjnym.. A... B... C... to pierwsze litery, które poznają uczniowie, dające im szansę na wyrwanie się z biedy.
Ciągłe zagrożenie donosem
Każda lekcja wiąże się z ogromnym stresem. Władze rosyjskie surowo karzą za prowadzenie polskich szkół. Joanna wie, że w każdej chwili ktoś może na nią donieść. Mimo strachu przed więzieniem lub grzywną, kontynuuje swoje zajęcia.
Shorty na maturę
Funkcja motywu
Orzeszkowa pokazuje, że prawdziwe bohaterstwo nie wymaga noszenia munduru ani walki z bronią w ręku. Pomoc najsłabszym ma ogromną moc. Edukacja ratuje najmłodszych przed wykluczeniem społecznymSytuacja, w której człowiek z powodu biedy lub braku wykształcenia nie może normalnie funkcjonować w społeczeństwie.. Pisarka uświadamia czytelnikom, że zachowanie ojczystego języka to fundament przetrwania całego narodu.
Praca u podstaw to ważne hasło pozytywistów. Oznaczało darmową edukację i pomoc najbiedniejszym warstwom społeczeństwa, aby wzmocnić cały naród.