Motyw nauczyciela i edukacji
W noweli Elizy Orzeszkowej edukacja staje się formą walki z zaborcą. Joanna Lipska prowadzi tajną szkołę dla najbiedniejszych dzieci, ryzykując własną wolność. Artykuł omawia, jak nauka czytania i pisania zmienia się z codziennego obowiązku w akt prawdziwego patriotyzmu.
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 2 min
Spis treści
Motyw w skrócie
W noweli Elizy Orzeszkowej edukacja to coś więcej niż tylko zdobywanie wiedzy. To cicha, ale bardzo niebezpieczna walka z zaborcąPaństwo, które odebrało Polsce niepodległość. W tej noweli mowa o Rosji.. W tamtych czasach nauczanie języka polskiego było surowo zakazane. Główna bohaterka udowadnia, że przekazywanie wiedzy najbiedniejszym to wielki akt odwagi.
Pozytywizm to epoka literacka, w której pisarze wierzyli, że naród można uratować nie przez zbrojne powstania, ale przez edukację i ciężką pracę.
Jak motyw się przejawia?
Tajna szkoła w skromnym mieszkaniu
Joanna Lipska organizuje lekcje we własnym domu. Przyjmuje dzieci z najbiedniejszych rodzin, które nie mają szans na inną naukę. Kobieta pobiera za to bardzo małe opłaty, ledwie wystarczające na jej własne utrzymanie. Traktuje swoją pracę jak życiową misję.
Nauka podstaw i znaczenie tytułu
Bohaterka uczy dzieci zupełnych podstaw. Pokazuje im, jak trzymać ołówek i składać litery w słowa. Właśnie stąd wziął się tytuł tej noweliKrótki utwór literacki z jedną główną linią wydarzeń i wyraźnym punktem kulminacyjnym.. A... B... C... to pierwsze litery, które poznają uczniowie, dające im szansę na wyrwanie się z biedy.
Ciągłe zagrożenie donosem
Każda lekcja wiąże się z ogromnym stresem. Władze rosyjskie surowo karzą za prowadzenie polskich szkół. Joanna wie, że w każdej chwili ktoś może na nią donieść. Mimo strachu przed więzieniem lub grzywną, kontynuuje swoje zajęcia.
Funkcja motywu
Orzeszkowa pokazuje, że prawdziwe bohaterstwo nie wymaga noszenia munduru ani walki z bronią w ręku. Pomoc najsłabszym ma ogromną moc. Edukacja ratuje najmłodszych przed wykluczeniem społecznymSytuacja, w której człowiek z powodu biedy lub braku wykształcenia nie może normalnie funkcjonować w społeczeństwie.. Pisarka uświadamia czytelnikom, że zachowanie ojczystego języka to fundament przetrwania całego narodu.
Praca u podstaw to ważne hasło pozytywistów. Oznaczało darmową edukację i pomoc najbiedniejszym warstwom społeczeństwa, aby wzmocnić cały naród.