Motyw zdrady

Motyw w skrócie

Zdrada w Pieśni o Rolandzie to nie chwilowa słabość ani błąd w ocenie sytuacji. To świadomy, zaplanowany akt złamania przysięgi wasalnejUroczyste ślubowanie wierności składane przez lennika swojemu seniorowi, stanowiące fundament ustroju feudalnego.. Ganelon, ojczym Rolanda i parW średniowiecznej Francji tytuł arystokratyczny oznaczający najwyższego dostojnika, równego statusem innym członkom elity otaczającej króla. Karola Wielkiego, zawiera tajny układ z muzułmańskim królem Marsylem. W zamian za bogactwa wskazuje tylną straż frankońskiej armii jako łatwy cel zasadzki. Wie doskonale, co robi. Kieruje nim czysta, osobista nienawiść do pasierba. W systemie feudalnym, zbudowanym na absolutnej lojalności, taki czyn nie mieścił się w żadnej skali relatywizmu. Stanowił najcięższą zbrodnię.

Jak motyw się przejawia?

Misja do Saragossy

Karol Wielki potrzebuje posła na dwór Marsyla. Roland sam zgłasza kandydaturę swojego ojczyma. Ganelon przyjmuje nominację z jawną wściekłością, postrzegając ją jako wyrok śmierci wydany przez pasierba. Podczas podróży nawiązuje kontakt z SaracenamiŚredniowieczne określenie Arabów i wyznawców islamu, z którymi walczyli chrześcijańscy rycerze. i wspólnie z nimi układa plan zemsty. Ustalają, że tylna straż armii wpadnie w pułapkę. Za wydanie swoich rodaków wysłannik otrzymuje złoto i obietnicę łask. Motyw zdrady rodzi się tu na przecięciu politycznej intrygi i prywatnej urazy.

Rzeź w wąwozie Roncevaux

Zasadzka sprawdza się z morderczą precyzją. Ogromna armia pogan atakuje dwudziestotysięczny oddział Franków. Roland, uniesiony honorem, przez długi czas odmawia zadęcia w róg OlifantRóg sygnałowy wykonany z ciosu słonia, używany przez rycerstwo do wzywania pomocy na polu bitwy.. Kiedy wreszcie wzywa wsparcie, jest już za późno. Zdrada zbiera krwawe żniwo. Arcybiskup Turpin udziela umierającym ostatniego namaszczenia, a oślepiony własną krwią Oliwier walczy do samego końca. Epos dobitnie pokazuje, że polityczna intryga ma konkretną cenę, płaconą życiem najlepszych rycerzy chrześcijaństwa.

Sąd nad zdrajcą

Po powrocie do AkwizgranuGłówna siedziba Karola Wielkiego i polityczne centrum państwa Franków. oskarżony próbuje się bronić. Twierdzi, że przed wyruszeniem w drogę publicznie rzucił Rolandowi wyzwanie. Uznaje swój czyn za akt legalnej, osobistej zemsty, a nie zdradę władcy. Trybunał odrzuca tę argumentację. Zbrodnia dotknęła całe wojsko, a tym samym uderzyła w samego króla i Francję. Wyrok jest bezlitosny – rozerwanie końmi. Dodatkowo trzydziestu krewnych, którzy ręczyli za oskarżonego, zostaje powieszonych. Średniowieczna sprawiedliwość stosuje odpowiedzialność zbiorową, karząc występek przeciwko wspólnocie publicznie i dotkliwie.

Funkcja motywu

Wiarołomstwo pełni w eposie rolę negatywnego zwierciadła dla rycerskiego ideału. Zestawienie lojalnego do grobowej deski siostrzeńca z wyrachowanym ojczymem buduje główną oś dramatyczną utworu. Bez tego aktu perfidii nie byłoby męczeńskiej ofiary, a heroizm obrońców nie zyskałby tak monumentalnego wymiaru.

Motyw ten udowadnia, że średniowieczny porządek moralny nie znosi wyjątków. Tekst nie pochyla się nad psychologicznymi motywacjami sprawcy ani nie szuka dla niego usprawiedliwienia. Liczy się wyłącznie sam fakt złamania danego słowa. Argumenty obrony traktowane są jak przewrotne sofizmatyŚwiadomie błędne rozumowanie, ubrane w pozornie logiczną formę, mające na celu zmylenie przeciwnika..

Zdrada w eposie rycerskim to nie tylko występek przeciwko człowiekowi, ale zbrodnia przeciwko samemu Bogu i ustalonemu przez Niego porządkowi świata.

Surowa egzekucja przywraca zachwiany ład. Zdrada narusza bowiem porządek feudalny, chrześcijański i kosmiczny zarazem. Kara musi być w pełni proporcjonalna do rangi tego naruszenia. W ten sposób Pieśń o Rolandzie czyni z motywu zdrady fundament etycznej architektury całego dzieła.