Plan wydarzeń - Pieśń o Rolandzie
Karol Wielki obozuje w Hiszpanii
Po siedmiu latach kampanii Karol Wielki zdobył niemal całą Hiszpanię. Jedyną twierdzą, która wciąż stawia opór, pozostaje Saragossa rządzona przez króla Marsyla.
Marsyl wysyła posłów do Karola
Pogański władca proponuje fałszywy pokój. Obiecuje złożyć hołd i przyjąć chrzest, pod warunkiem że Frankowie opuszczą jego ziemie.
Narada Franków - kogo wysłać do Marsyla
Karol zwołuje radę, aby wybrać posła do Saragossy. Roland proponuje na tę niebezpieczną misję swojego ojczyma, Ganelona.
Ganelon przyjmuje misję i postanawia zdradzić
Upokorzony nominacją Ganelon wpada w furię. Uznaje, że pasierb celowo posyła go na śmierć, i w drodze do obozu wroga knuje krwawą zemstę.
Układ Ganelona z Marsylem
Poseł zdradza swój obóz. Informuje Marsyla, że Roland obejmie dowództwo nad ariergardą, i doradza atak na ten właśnie oddział w wąwozie Roncevaux.
Karol wyrusza z Hiszpanii - Roland dowodzi ariergardą
Zgodnie z planem Ganelon rekomenduje Rolanda na dowódcę tylnej straży. Karol niechętnie wyraża zgodę, a dumny rycerz przyjmuje zadanie.
Armia Marsyla otacza tylną straż
Sto tysięcy Saracenów osacza oddział w Pirenejach. Oliwier dostrzega miażdżącą przewagę wroga i błaga przyjaciela, aby wezwał pomoc.
Roland odmawia użycia Olifanta
Rycerz odrzuca radę Oliwiera. Uznaje wezwanie wsparcia za hańbę i zapowiada, że pokona pogan swoim mieczem, Durendalem.
Pierwsze starcie - Frankowie biją się dzielnie
Mimo dysproporcji sił dwunastu parów Francji walczy z furią. Frankowie zadają poganom potężne straty w kolejnych falach szarż.
Giną kolejni towarzysze Rolanda
Szeregi chrześcijan szybko topnieją. Padają kolejni wybitni wojownicy, w tym Engelier, Samson i Anselm.
Oliwier ginie w walce
Śmiertelnie ranny i oślepiony krwią Oliwier przypadkowo uderza Rolanda mieczem. Przed śmiercią przyjaciele wybaczają sobie ten błąd.
Roland decyduje się zatrąbić w Olifant
Widząc rzeź swojego oddziału, dowódca wreszcie dmie w Olifant. Siła podmuchu rozrywa mu skronie, ale dźwięk niesie się przez góry.
Karol słyszy Olifant i wraca
Cesarz natychmiast rozpoznaje wezwanie o pomoc. Ignoruje kłamstwa Ganelona o rzekomym polowaniu i zawraca armię do wąwozu.
Arcybiskup Turpin walczy i błogosławi umierających
Ciężko ranny duchowny nie przerywa boju. Łączy rolę wojownika i kapłana, udzielając rozgrzeszenia konającym rycerzom.
Roland próbuje zniszczyć Durendala
Chcąc uchronić magiczny miecz przed poganami, rycerz uderza nim o skałę. Kamień pęka, ale ostrze pozostaje nienaruszone.
Roland przemawia do Durendala
W słynnym monologu Roland wymienia relikwie ukryte w rękojeści Durendala. Opłakuje wizję wpadnięcia tak świętej broni w niegodne ręce.
Śmierć Rolanda - wzorcowe ars moriendi
Bohater umiera samotnie pod sosną, odwrócony twarzą w stronę Hiszpanii. Ofiaruje Bogu swoją rękawicę, a archanioł Gabriel zabiera jego duszę do nieba. To idealny przykład ars moriendi.
Karol przybywa do Roncevaux i zasiewa żałobę
Frankowie zastają w wąwozie jedynie zmasakrowane ciała. Cesarz opłakuje Rolanda, Oliwiera i Turpina w jednej z najbardziej poruszających scen eposu.
Karol ściga Saracenów i dogania ich nad rzeką
Bóg zatrzymuje słońce na niebie, aby Frankowie zdążyli dopaść uciekającego Marsyla. Pogańskie wojska zostają zepchnięte do rzeki Ebro i toną.
Przybywa Baligant - emir Babilonu
Na odsiecz pokonanemu Marsylowi dociera potężny władca Babilonu. Przypływa z ogromną flotą, gotów zniszczyć chrześcijan.
Pojedynek Karola z Baligantem
Dochodzi do decydującego starcia wodzów. Gdy Karol opada z sił, interweniuje archanioł Gabriel. Cesarz zabija emira, przesądzając o losach bitwy.
Zdobycie Saragossy i chrzest jej mieszkańców
Twierdza ostatecznie upada. Mieszkańcy przechodzą przymusowy chrzest, a wdowa po Marsylu, Bramimunda, dobrowolnie przyjmuje nową wiarę.
Powrót do Francji i żałoba Aude
Karol przywozi do Akwizgranu ciała poległych bohaterów. Na wieść o śmierci Rolanda jego narzeczona, Aude, pada martwa z rozpaczy.
Sąd nad Ganelonem
Cesarz stawia zdrajcę przed sądem parów. Ganelon broni się zuchwale, twierdząc, że jego czyn był prywatną zemstą, a nie zdradą państwa.
Pojedynek sądowy - Thierry kontra Pinabel
O winie rozstrzyga Boży sąd. Thierry, walczący w imieniu Karola, pokonuje potężnego Pinabela, który ręczył za Ganelona.
Egzekucja Ganelona i jego rodu
Zdrajca ginie rozerwany końmi. Trzydziestu jego krewnych zostaje powieszonych za fałszywe poręczenie.
Archanioł Gabriel nawiedza Karola
Zmęczony Karol pragnie spokoju, ale w nocy nawiedza go archanioł Gabriel. Bóg nakazuje mu wyruszyć na kolejną wojnę w obronie chrześcijan. Epos zamyka gorzkie westchnienie władcy nad własnym losem.
- Spisek Ganelona z Marsylem - zdrada ojczyma przesądza o losie Rolanda i tylnej straży.
- Odmowa użycia Olifanta - rycerska pycha Rolanda kosztuje życie wszystkich jego towarzyszy.
- Spóźnione zatrąbienie w róg - sygnał dociera do Karola, lecz za późno, by uratować oddział.
- Śmierć Rolanda - wzorcowa chrześcijańska śmierć rycerza wyznacza punkt kulminacyjny całego eposu.
- Pojedynek Karola z Baligantem - interwencja Gabriela ratuje cesarza i pieczętuje triumf chrześcijaństwa.
- Sąd Boży nad Ganelonem - zwycięstwo Thierry'ego przywraca porządek moralny i sprawiedliwość.