Pieśń o Rolandzie - konteksty

Kontekst historyczny

Historycznym zarzewiem eposu jest bitwa w wąwozie Roncesvalles z 15 sierpnia 778 roku. Baskijscy górale zaatakowali wtedy tylną straż armii Karola WielkiegoKról Franków i cesarz rzymski, twórca potężnego imperium w Europie Zachodniej. wracającej z nieudanej wyprawy do Hiszpanii. Zginął wówczas Hruodlandus - prefekt Marchii Bretońskiej i prawdopodobny pierwowzór Rolanda.

Autor eposu całkowicie przekształcił te fakty. Basków zastąpił SaracenamiŚredniowieczne określenie Arabów i muzułmanów, często używane w literaturze w sposób pejoratywny., a drobną porażkę zamienił w heroiczną klęskę w obronie wiary. Zmiana ta wynikała z realiów pierwszej krucjaty. Starcie z islamem stało się centralnym tematem europejskiej polityki. Przekształcenie wroga z chrześcijańskich Basków w muzułmanów nadało wojnie wymiar religijny. Historyczny Karol Wielki wracał po dyplomatycznej klęsce. W eposie staje się triumfatorem mszczącym śmierć swoich rycerzy.

Geneza i problem autorstwa

Najstarszy zachowany rękopis utworu pochodzi z około 1100 roku. Przechowuje go Biblioteka Bodlejańska w Oksfordzie, stąd nazwa - wersja oksfordzka. Zanim tekst spisano, przez wieki funkcjonował w tradycji ustnej. Wędrowni żonglerzyW średniowieczu wędrowny śpiewak, muzyk i recytator, który zabawiał publiczność na dworach i placach. opiewali czyny Karola Wielkiego i jego paladynówNajwybitniejszy rycerz z otoczenia władcy, wyróżniający się męstwem i bezwzględną wiernością..

Jedynym śladem autora jest tajemniczy wers kończący rękopis:

Turoldus kończy tutaj swą pieśń.

Tożsamość Turoldusa pozostaje zagadką. Mógł być kopistą, recytatorem lub samym twórcą. Tekst jest anonimowy w takim samym sensie, w jakim anonimowe były średniowieczne katedry. Stanowi wyraz zbiorowej kultury, a nie indywidualnej kreacji.

Średniowiecze

Utwór to szczytowe osiągnięcie gatunku chanson de gesteZ francuskiego "pieśń o czynach". Średniowieczny epos rycerski opowiadający o historycznych lub legendarnych bohaterach.. Ta epicka forma literacka rozkwitała we Francji od XI do XIII wieku. Średniowiecze kształtowało literaturę przez dwa dominujące systemy wartości. Pierwszym był teocentryzm, stawiający Boga w centrum wszechświata. Drugim - feudalizm, oparty na hierarchii zobowiązań.

Epos realizuje oba te systemy. Roland umiera jako chrześcijański męczennik i wierny wasal władcy. Ówczesna literatura pełniła funkcję dydaktyczną. Nie opisywała świata w sposób realistyczny, lecz pokazywała, jak żyć i umierać. Bohaterowie nie mają psychologicznej złożoności. Są chodzącymi wcieleniami cnót lub wad.

Kontekst krucjat

Ostateczna redakcja eposu zbiegła się w czasie z pierwszą krucjatą (1096–1099). Zakończyła się ona zdobyciem Jerozolimy i zdominowała europejską wyobraźnię na dekady. Papież Urban II wzywał rycerzy do walki z niewiernymi, obiecując odpuszczenie grzechów. Dokładnie ten sam mechanizm działa w utworze. Arcybiskup Turpin zapewnia poległym rycerzom natychmiastowe zbawienie.

Legenda o Rolandzie służyła jako narzędzie propagandy krucjatowej. Pokazywała walkę z muzułmanami jako świętą, nieuchronną i nagrodzoną wieczną chwałą. Demonizacja przeciwników wynika bezpośrednio z tej funkcji. Saraceni są opisywani jako czciciele Mahometa, Apollina i Tervaganta. Autor nie miał pojęcia o rzeczywistych zasadach islamu, tworząc obraz wroga dopasowany do potrzeb wojny.

Feudalizm i system lenny

Całą fabułę napędza logika feudalnego systemu zobowiązań. WasaleW ustroju feudalnym osoba wolna oddająca się pod opiekę seniora w zamian za lenno i ochronę. składają seniorowi przysięgę wierności i służby wojskowej w zamian za opiekę i ziemię. Zdrada Ganelona jest tak ciężka, ponieważ łamie świętą przysięgę lenną. Narusza fundament całego porządku społecznego.

Podobnie decyzja Rolanda, by nie zadąć w róg Olifant, wynika z feudalnej logiki honoru. Wezwanie pomocy oznaczałoby przyznanie się do słabości i kompromitację. Średniowieczne pojęcia honoru, wierności i zdrady funkcjonują w ramach konkretnej struktury prawno-społecznej. Sąd nad Ganelonem w finale to dokładne odwzorowanie procedury sądu lennego. Kończyła się ona ordaliamiŚredniowieczny środek dowodowy polegający na poddaniu oskarżonego próbie (np. ognia, wody lub pojedynku), której wynik miał wskazać wolę Boga. w postaci pojedynku.

Kontekst religijny

Chrześcijaństwo nie jest tutaj tłem, lecz ramą interpretacyjną całego świata przedstawionego. Bitwa pod Roncevaux to starcie dobra ze złem. Śmierć Rolanda ma strukturę męczeństwa. Bohater umiera w pozycji modlitewnej, z rękawiczką uniesioną ku niebu. Ten gest symbolizuje oddanie duszy Bogu jako najwyższemu seniorowi. Anioł Gabriel osobiście zstępuje na ziemię, co jednoznacznie potwierdza świętość rycerza.

Arcybiskup Turpin walczy i udziela absolucjiRozgrzeszenie, odpuszczenie grzechów udzielane przez kapłana w sakramencie pokuty. umierającym. Uosabia średniowieczną jedność miecza i krzyża. Kościół nie tylko błogosławił wojnę, ale brał w niej czynny udział. Wszystkie wydarzenia są interpretowane jako część boskiego planu.

Wzorce osobowe

Średniowieczna literatura tworzyła wzorce do naśladowania lub przestrogi. Utwór przynosi dwa główne modele. Roland to rycerz idealny - uosobienie odwagi, wierności i pobożności. Ganelon stanowi jego całkowite przeciwieństwo i negację feudalnych cnót.

Epos eksponuje ponadto model mądrego doradcy, w którego wciela się Oliwier. Karol Wielki reprezentuje natomiast idealnego władcę chrześcijańskiego. Te wzorce miały charakter dosłownie dydaktyczny. Pieśni czytano przed bitwą, by zagrzać rycerzy do walki. Postaci są jednoznaczne moralnie i pozbawione psychologicznych dylematów, ponieważ ich zadaniem było edukowanie odbiorcy, a nie naśladowanie rzeczywistości.