Opracowanie

Co to są oboczności lub tematy oboczne?

Autor: Redakcja klp.pl Czas czytania: 1 min
Spis treści
  1. Liczba pojedyncza
  2. Liczba mnoga
  3. Liczba pojedyncza
  4. Liczba mnoga
Warto wiedzieć

Niektóre czasowniki odmieniają się nieregularnie. Jeśli dla usprawnienia wypowiedzi, konieczne jest zmodyfikowanie nie tylko końcówki, ale również tematu, mamy do czynienia z obocznością lub tematem obocznym.

Czasownik składa się z tematu oraz końcówki. Temat nie podlega odmianie i jest stałą częścią wyrazu. Z kolei końcówka się odmienia.

Przykład: czasownik liczyć.
Część licz- jest tematem. Wygląda identycznie dla każdej osoby, niezależnie od tego, czy to ja licz-ę owce, bo nie mogę zasnąć, ty licz-ysz tylko na siebie, czy ona będzie licz-yć na palcach wynik mnożenia. Zauważ jednak, że końcówka zmienia się w zależności od osoby:

Liczba pojedyncza

(ja) licz-ę (ty) licz-ysz (on, ona, ono): licz-y

Shorty na maturę

Liczba mnoga

(my) licz-ymy (wy) licz-ycie (oni, one) licz-

Wydaje się proste, prawda? W końcu dokładnie tak odmieniają się czasowniki, marz-yć, słuch-ać, dąs-ać, ką-sać czy plą-sać. Ale nie zawsze tak jest. Co na przykład z czasownikiem piec? W końcu ty pieczesz, ale ja już piekę:

Okładka ebooka Pytania jawne na maturę ustnąEbook na maturę ustnąPytania jawne: 76 gotowych odpowiedzi na ustnyKonspekt, wersja rozszerzona i strefa dogrywki do każdego pytania CKE. PDF od razu po płatności. 59 zł, a razem z Atlasem motywów 79 zł.Zobacz ebook

Liczba pojedyncza

(ja) piekę (ty) pieczesz (on, ona, ono): piecze

Liczba mnoga

(my) pieczemy (wy) pieczecie (oni, one) piek

Jeżeli w pierwszej osobie liczby pojedynczej oraz trzeciej osobie liczby mnogiej cz zamienia się w k, mówimy o oboczności. Obocznością będzie również zamiana na przykład o na e (niosę -> niesiesz). Wszędzie tam, gdzie poza końcówką odmianie podlega również temat czasownika, występuje oboczność, a taki temat nazywamy tematem obocznym.