Jak napisać dobry reportaż?
Spis treści
Reportaż to gatunek dziennikarsko-literacki obejmujący utwory będące sprawozdaniami z wydarzeń, których autor był bezpośrednim świadkiem lub uczestnikiem. O charakterze reportażu decyduje stosunek elementów informacyjnych oraz autorskiej interpretacji i oceny.
Tematyka reportażu może być różnorodna. Może on poruszać kwestie społeczno-obyczajowe, naukowe, kryminalne, sądowe, historyczne. Może być relacją z podróży, wydarzenia sportowego, interwencji, wojny. Może mieć charakter informacyjny, sprawozdawczy, publicystyczny, a w reportażu literackim korzysta też ze środków artystycznych (nie wymyśla jednak faktów). Zakres tematyczny i forma reportażu zależą od inwencji twórczej reportera i sposobu, w jaki chce przekazać odbiorcom sprawę, która zasługuje na ich szczególną uwagę.
Wyznaczniki reportażu
- Reportaż musi być wiarygodny i prawdziwy dla odbiorcy. Autor przedstawia w nim wyłącznie rzeczywiste zdarzenia i okoliczności, jakie im towarzyszą.
- Reportaż powinien być rzetelny i wierny w sposobie ukazywania przedmiotu, którego dotyczy.
- Reportaż powinien mieć charakter dokumentu, opierającego się na zgromadzonych i sprawdzonych przez autora faktach, relacjach uczestników i naocznych świadków zdarzenia. Powinien również uwzględniać opinię ekspertów oraz dostępne dokumenty związane z przedmiotem reportażu.
- Autentyczność reportażu powinny potwierdzać daty, nazwy miejsc, imiona osób.
- Reportaż łączy w sobie wiele stylów i form narracyjnych. Autor może posługiwać się językiem potocznym, przytaczać słowa innych osób w dosłownym brzmieniu lub stylizować je w taki sposób, aby nie kontrastowały z narracją. Może włączyć do treści reportażu opis, charakterystykę postaci, wspomnienia, wywiady, dialogi. Ważne, aby forma reportażu była dostosowana do tematu: autor o sprawach społecznych nie powinien pisać językiem zbliżonym do naukowego i odwrotnie, kwestie naukowe nie powinny być opisywane językiem potocznym.
- Reportaż powinien dotyczyć aktualnych problemów, lecz autor może odwoływać się do przeszłości.
- Reportaż może zawierać komentarz autora, ale ocena nie może zastępować faktów.
- Reportaż powinien ukazywać rzeczywistość taką, jaka jest, bez dopisywania do niej zdarzeń i bez fikcji literackiej.
Shorty na maturę
Kompozycja reportażu
Zasadniczo reportaż jest formą otwartą i nie ma ściśle określonych reguł kompozycyjnych. Ważne, aby jego treść koncentrowała się wokół głównego problemu, zagadnienia, wydarzenia, uzupełniając wiedzę odbiorcy o kolejne elementy, ukazując genezę czy też źródło problemu, jego rozwój i wszystkie aspekty.
W reportażu można wyróżnić:
- Wstęp ma na celu wprowadzenie odbiorcy w wydarzenia, o których będzie mowa w reportażu, oraz przybliżenie osób, które będą w nim uczestniczyły.
- Zawiązanie akcji ukazuje rozwój wydarzeń, przybliża różne fakty, które doprowadziły do zaistniałej sytuacji. Może zawierać również prezentację różnych punktów widzenia: głównych bohaterów zdarzenia, przypadkowych uczestników, naocznych świadków.
- Rozwiązanie przybliża okoliczności i sposób, w jaki zakończyło się opisywane zdarzenie.
- Zakończenie zawiera uwagi i spostrzeżenia autora reportażu. Może również mieć formę pytań skierowanych do odbiorcy, które mają na celu uwrażliwienie go na zaistniały problem i ustosunkowanie się do niego.

Jak napisać dobry reportaż? Plan pracy
1. Rozpoczynając pracę nad reportażem, zastanów się nad wyborem tematu. Dostosuj go do swoich możliwości, ponieważ reportaż w dużej mierze opiera się na zbieraniu materiałów, które później będą podstawą do napisania artykułu. Będziesz musiał dotrzeć do źródła, spotkać się z osobami, o których chcesz pisać, z innymi uczestnikami wydarzenia. Praca nad reportażem wymaga czasu i zdolności detektywistycznych. Oczywiście, im bardziej kontrowersyjny temat wybierzesz, tym ciekawszy będzie Twój reportaż.
2. Kolejnym etapem jest zebranie wiedzy o wydarzeniu, problemie, który będzie tematem reportażu. Postaraj się porozmawiać z kilkoma osobami, aby otrzymać różne spojrzenia na przedmiot reportażu. Uporządkuj wydarzenia chronologicznie, posługując się datami, nazwami własnymi, co ułatwi Ci później opis rozwoju sytuacji. Pamiętaj, że Twoja praca musi być rzetelna, a wszelkie informacje powinny być potwierdzone, sprawdzone i zweryfikowane.
3. Zdecyduj, jaką formę będzie miał Twój reportaż. Czy skupisz się przede wszystkim na ukazaniu rozwoju problemu, czy też postarasz się zgłębić jego istotę? Czy Twój reportaż będzie miał charakter informacyjny, sprawozdawczy, problemowy?
4. Zasiądź do pisania reportażu. Najpierw przybliż temat, osoby, o których będziesz pisał. Punktem wyjścia do ukazania przebiegu wydarzeń powinien być ogólny zarys problemu. Następnie przedstaw rozwój wydarzeń w czasie, wykorzystaj wypowiedzi uczestników zdarzenia, ich opinie. Pamiętaj, aby zachować obiektywizm i nie oceniać postaw osób, o których piszesz. Doprowadź wydarzenia do stanu aktualnego, przybliżając okoliczności rozwiązania konfliktu (jeśli miało to miejsce) lub pozostaw temat otwartym, wyjaśniając, że dany problem nadal istnieje i jest nie do pogodzenia. W zakończeniu podziel się własnymi spostrzeżeniami z odbiorcą, lecz unikaj jednoznacznych ocen.
5. Zredaguj tekst pod względem stylistycznym, ortograficznym i interpunkcyjnym.
Wybierz temat, któremu podołasz, na zasadzie: mierz siły na zamiary.
Bądź rzetelny, wiarygodny i postaraj się zebrać jak najwięcej materiałów dotyczących tematu reportażu. Dzięki temu zyskasz najpełniejsze rozeznanie problemu.
Nie staraj się włączać do reportażu fikcji literackiej. Nie wymyślaj nowych zdarzeń ani okoliczności, licząc na to, że Twój reportaż będzie ciekawszy. Opisuj wyłącznie to, co miało miejsce.
Najczęściej występujące błędy
- Reportaż zbliża się ku opowiadaniu.
- Autor nie potrafi zachować pełnego obiektywizmu w ukazywaniu wydarzeń.
- Autor dopełnia reportaż wymyślonymi epizodami.