Katalog bohaterów Przedwiośnia

Główny bohater

Cezary Baryka to centralna postać powieści. Polak urodzony w BakuMiasto w Azerbejdżanie, na początku XX wieku ważny i bogaty ośrodek wydobycia ropy naftowej., syn Seweryna i Jadwigi. Jako nastolatek zachłystuje się ideami rewolucji, co przypłaca utratą matki. Po wojennych doświadczeniach wyrusza z ojcem do Polski. Granicę przekracza już jako całkowity sierota.

W Warszawie trafia pod skrzydła Szymona Gajowca. Rozpoczyna studia medyczne. Naukę przerywa wojna polsko-bolszewickaKonflikt zbrojny z lat 1919–1921, który zadecydował o wschodnich granicach odrodzonej II RP.. Cezary walczy na froncie, gdzie ratuje życie Hipolitowi Wielosławskiemu. Ten w dowód wdzięczności zabiera go do rodzinnego majątku w Nawłoci. Tam Baryka wdaje się w burzliwy romans z Laurą Kościeniecką, łamiąc przy okazji serca Karolinie i Wandzie. Obserwuje też z bliska życie polskiej wsi i rażące nierówności społeczne.

Tragiczna śmierć Karoliny i brutalna awantura z narzeczonym Laury zmuszają go do powrotu do stolicy. Gnieździ się w nędznym pokoju przy ulicy Miłej. Szuka własnej drogi. Dyskutuje z komunistą Lulkiem i państwowcem Gajowcem. W finałowej scenie dołącza do manifestacji robotnikówMasowe wystąpienie uliczne klasy robotniczej domagającej się poprawy bytu i praw socjalnych., ale w kluczowym momencie odłącza się od tłumu. Idzie własną drogą.

Rodzina Baryków

Jadwiga Dąbrowska Baryka to matka Cezarego. Kobieta oddana rodzinie, posłuszna i cicha. Zanim poślubiła Seweryna, darzyła platoniczną miłościąUczucie czysto duchowe, pozbawione zmysłowego i fizycznego spełnienia. Szymona Gajowca. Przez całe życie dręczyły ją wyrzuty sumienia z powodu odrzucenia tego uczucia. Tęskniła za rodzinnymi Siedlcami. Po wyjeździe męża na front została sama z dorastającym synem. Straciła kontrolę nad jego buntem, ale robiła wszystko, by zapewnić mu przetrwanie. Za pomoc rosyjskim arystokratkom skazano ją na ciężkie roboty w porcie. Wycieńczenie fizyczne doprowadziło ją do przedwczesnej śmierci.

Seweryn Baryka to ojciec Cezarego. Pochodził ze zubożałej szlachty. Za chlebem wyjechał do Rosji, gdzie dorobił się świetnej posady. Wrócił do Polski tylko na chwilę, by poślubić Jadwigę. W 1914 roku został powołany do wojska. Wojenna tułaczka i służba w Legionach PolskichPolska formacja wojskowa utworzona w 1914 roku z inicjatywy Józefa Piłsudskiego. obudziły w nim gorący patriotyzm. Po powrocie do Baku odnalazł syna i namówił go na wyjazd do ojczyzny. Przekonał Cezarego utopijną wizją szklanych domówUtopijna wizja nowoczesnej, sprawiedliwej i czystej Polski, wymyślona przez Seweryna Barykę.. Zmarł z wycieńczenia w pociągu, nie doczekawszy widoku polskiej granicy.

Kalikst Grzegorz Baryka to pradziadek Cezarego, dawny pan na Sołowijówce. Brał udział w powstaniu listopadowymPolski zryw niepodległościowy przeciwko Imperium Rosyjskiemu z lat 1830–1831., za co władze carskie skonfiskowały jego majątek. Pojawia się w powieści wyłącznie w retrospekcjach, jako symbol utraconej świetności rodu.

Bohaterowie z Rosji

Księżna i księżniczki Szczerbatow-Mamajew to rosyjskie emigrantki. Jadwiga Barykowa zaoferowała im nocleg. Kobiety ukrywały cenną biżuterię. Nocna rewizjaPrzymusowe przeszukanie mieszkania przez władze w celu znalezienia ukrytych dóbr lub dowodów. ujawniła skarb, co ściągnęło na matkę Cezarego wyrok ciężkich robót.

Czarny to polski ksiądz podróżujący pociągiem z Charkowa. Ukrył Baryków w wagonie i opiekował się nimi. Cezary odkrył jego duchowny stan dopiero po śmierci ojca, co przyjął z ówczesną, młodzieńczą odrazą do religii. Czarny zorganizował pogrzeb Seweryna i bezpiecznie wprowadził oszołomionego chłopaka z powrotem do pociągu.

Mieszkańcy Nawłoci i okolic

Hipolit Wielosławski to wojenny towarzysz Cezarego i dziedzic Nawłoci. Typowy przedstawiciel ziemiaństwaWarstwa społeczna posiadająca duże majątki ziemskie, kultywująca tradycje szlacheckie.. Przywiązany do tradycji, zupełnie nie rozumiał rewolucyjnych poglądów przyjaciela. Dbał o służbę, ale utrzymywał wyraźny dystans klasowy. Kochał konie i szaleńczą jazdę bryczką. Mimo tragicznych wydarzeń w dworze, do końca pozostał lojalnym przyjacielem Baryki.

Karolina Szarłatowiczówna to piękna krewna Wielosławskich. Straciła rodziców podczas rewolucji. Początkowo oschła wobec Cezarego, szybko uległa jego urokowi. Odkryła jego potajemny romans z Laurą, ale zachowała to w tajemnicy, cierpiąc w milczeniu. Została otruta strychninąSilnie trujący alkaloid, często używany w przeszłości jako trutka na szczury. przez zazdrosną Wandę. Umierała, wzywając obojętnego na jej los Cezarego.

Wanda Okszyńska to szesnastoletnia krewna rządców majątku. Nauka szła jej opornie, ale posiadała genialny talent muzyczny. Gra na fortepianie zbliżyła ją do Cezarego. Skrycie w nim zakochana, pałała nienawiścią do Karoliny. W przypływie szaleństwa podała rywalce zatruty sok. Zbrodnia uszła jej płazem – policja nie znalazła dowodów ani motywu.

Laura Kościeniecka to zamożna wdowa z pobliskiego Leńca. Zaręczyła się z Władysławem Barwickim wyłącznie dla ratowania majątku. Jednocześnie wdała się w płomienny romans z młodszym Baryką. Dla Laury konwenanseOgólnie przyjęte, często sztywne normy zachowania obowiązujące w danym środowisku. i pozycja społeczna były ważniejsze niż miłość. Gdy romans wyszedł na jaw, uderzyła Cezarego szpicrutąKrótki, elastyczny bat używany do poganiania konia podczas jazdy wierzchem. i wyrzuciła go z domu. Wyszła za mąż za Barwickiego. Ostatnie, chłodne spotkanie z Cezarym miało miejsce w warszawskim Ogrodzie Saskim.

Anastazy to młody ksiądz i przyrodni brat Hipolita. Domowy żartowniś, stały bywalec dworskich podwieczorków. Skrycie podkochiwał się w Karolinie. Jako jedyny znał prawdę o jej uczuciach do Baryki. Po jej śmierci próbował wyspowiadać Cezarego, ale spotkał się z odrzuceniem.

Władysław Barwicki to narzeczony Laury. Bogaty dorobkiewicz, który uniknął frontu, zasłaniając się astmą. Uosabia świat, w którym rządzi pieniądz i kalkulacja. Odkrywszy zdradę, wdaje się w brutalną bójkę z Cezarym. Ostatecznie dopina swego i żeni się z Kościeniecką.

Maciejunio to stary, oddany sługa Wielosławskich. Cieszył się ogromnym zaufaniem rodziny. Jego uległość budziła w Cezarym niepokój – Baryka przewidywał, że w obliczu rewolucji nawet tak lojalna służba wystąpi przeciwko panom.

Pan i Pani Turzyccy to rządcy majątku i krewni Wandy. To w ich domu doszło do śmiertelnego otrucia Karoliny.

Gruboszewski to ekonomZarządca majątku ziemskiego, nadzorujący pracę chłopów w imieniu właściciela. z Chłodka. Nie rozumiał intencji Cezarego. Podejrzewał, że młody chłopak z miasta przyjechał tylko po to, by wygryźć go z posady.

Środowisko warszawskie

Szymon Gajowiec to wysoki urzędnik państwowy. W młodości kochał Jadwigę Dąbrowską, ale jako biedny chłopak nie śmiał prosić o jej rękę. W Warszawie otacza opieką Cezarego. Próbuje zarazić go swoją wizją powolnej, systematycznej odbudowy Polski opartej na silnym pieniądzu i granicach. Znosi buntownicze nastroje Baryki z anielską cierpliwością.

Antoni Lulek to anemiczny student prawa i zdeklarowany komunista. Widział w Cezarym idealny materiał na rewolucjonistę. Wciągnął go w tajne spotkania warszawskich komórki partyjnej. Wierzył w dyktaturę proletariatuKlasa robotników najemnych, która według ideologii marksistowskiej miała przejąć władzę. i bezwzględny komunizmRadykalna ideologia dążąca do bezklasowego społeczeństwa poprzez rewolucję i zniesienie własności prywatnej.. To on zaprowadził Barykę na finałową manifestację.

Buławnik to warszawski współlokator Cezarego. Spryciarz, który zawsze miał przy sobie gotówkę. Postać epizodyczna, stanowiąca tło dla studenckiego życia w stolicy.