Wielkie odkrycia geograficzne i renesansowy głód świata
Renesans to epoka, w której Europa gwałtownie poszerzyła swoje granice fizyczne i intelektualne dzięki wielkim odkryciom geograficznym. Rewolucja naukowa, na czele z teorią heliocentryczną Mikołaja Kopernika i wynalezieniem druku przez Jana Gutenberga, całkowicie zmieniła sposób postrzegania miejsca człowieka we wszechświecie. Te przemiany ukształtowały odrodzeniowy humanizm, dając twórcom takim jak Jan Kochanowski czy Tomasz Morus nowe perspektywy do opisywania świata.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 5 min
Spis treści
Wielkie odkrycia geograficzne
W odrodzeniu gwałtownie wzrosło zapotrzebowanie na zamorskie surowce. Europa dusiła się w swoich dotychczasowych granicach. Poszukiwanie nowych szlaków handlowych napędzało ciekawość świata, która stała się fundamentem humanizmuPrąd umysłowy renesansu stawiający w centrum zainteresowania człowieka, jego potrzeby i wszechstronny rozwój.. Centrum gospodarcze Starego Kontynentu przesunęło się z basenu Morza Śródziemnego na zachód, w stronę wybrzeży Atlantyku. Zdobycze z podbijanych terenów drastycznie pogłębiły jednak przepaść społeczną. Klasy panujące gromadziły niewyobrażalne majątki, podczas gdy chłopi i biedota miejska popadali w skrajną nędzę.
Dla mentalności ludzi renesansu wyprawy zamorskie miały znaczenie przełomowe. Udowadniały potęgę ludzkiego rozumu i napędzały odrodzeniowy optymizm. Człowiek tej epoki to podróżnik. Artyści, naukowcy i studenci swobodnie przemieszczali się między europejskimi ośrodkami akademickimi, wymieniając się ideami. Ten pęd do poznania zaowocował bezprecedensowym procesem eksploracji globu przez hiszpańskie i portugalskie armadyDuża flota wojenna, termin kojarzony historycznie głównie z potęgą morską Hiszpanii..
- 1488Przylądek Dobrej Nadziei
Portugalczyk Bartłomiej Dias opływa południowy kraniec Afryki.
- 1492Odkrycie Ameryki
Krzysztof Kolumb dociera do wybrzeży nowego kontynentu, szukając drogi do Indii.
- 1498Morska droga do Indii
Vasco da Gama opływa Afrykę i dociera do Azji, otwierając nowy szlak handlowy.
- 1522Dookoła świata
Zakończenie wyprawy Ferdynanda Magellana, która ostatecznie dowiodła kulistości Ziemi.
Początek XVI wieku to czas brutalnego podboju obu Ameryk przez konkwistadorówZbrojni zdobywcy z Hiszpanii i Portugalii, którzy w XVI wieku podbijali tereny obu Ameryk.. Z czasem do wyścigu o wpływy dołączyli Holendrzy, Francuzi i Anglicy. Pod koniec XVI wieku Rosjanie rozpoczęli kolonizację Syberii, a w pierwszej połowie XVII wieku europejscy żeglarze dotarli do brzegów Australii i Nowej Zelandii.
Odkrycia geograficzne bezpośrednio inspirowały literaturę. Tomasz Morus umieścił akcję swojej słynnej „Utopii” na nowo odkrytej, fikcyjnej wyspie. Relacje z podróży do Nowego Świata pobudzały wyobraźnię pisarzy, pozwalając im tworzyć wizje idealnych społeczeństw, wolnych od wad europejskiej cywilizacji.
Renesansowa rewolucja naukowa
Wyjście z mroków średniowiecza przyspieszył upadek Konstantynopola w 1453 roku. Wielu bizantyjskich uczonych uciekło do Europy Zachodniej, przywożąc ze sobą zapomniane antyczne teksty. Renesansowi myśliciele początkowo skupiali się na naukach społecznych i filozofii, ale z czasem nastąpił potężny rozwój nauk ścisłych.
Odrzucenie ptolemejskiego geocentryzmuTeoria astronomiczna zakładająca, że Ziemia znajduje się w centrum wszechświata, a Słońce i planety krążą wokół niej. na rzecz heliocentryzmuUdowodniona przez Kopernika teoria, według której to Słońce jest w centrum układu, a Ziemia krąży wokół niego.. Mikołaj Kopernik w dziele „O obrotach sfer niebieskich” (1543) matematycznie udowodnił, że Ziemia krąży wokół Słońca. Jego tezy potwierdzili później Jan Kepler i Galileusz.
Szwajcarski lekarz Paracelsus zrewolucjonizował alchemięDawna praktyka łącząca elementy chemii, filozofii i magii, dążąca m.in. do zamiany metali nieszlachetnych w złoto.. Zamiast szukać sposobu na produkcję złota, skupił się na tworzeniu leków, zapoczątkowując jatrochemięNurt w medycynie i alchemii renesansowej, który zakładał leczenie chorób za pomocą substancji chemicznych.. Wprowadził do nauki pojęcia gazu i alkoholu.
Weryfikacja starożytnych map. Przetłumaczona na łacinę „Geografia” Ptolemeusza (II wiek n.e.) okazała się pełna błędów w zderzeniu z relacjami żeglarzy. Rozpoczęto tworzenie precyzyjnych map całego globu.
Paracelsus przeszedł do historii jako ojciec toksykologiiNauka badająca trucizny oraz ich negatywny wpływ na organizmy żywe.. Głosił rewolucyjną tezę, że o tym, czy dana substancja jest lekiem, czy trucizną, decyduje wyłącznie jej dawka. Wprowadził do medycyny rzadko wcześniej stosowaną metodę bezpośredniej obserwacji pacjenta.
Technologia, która zmieniła świat
Czasy odrodzenia przyniosły wysyp wynalazków. Opracowano perspektywę linearnąTechnika w malarstwie i rysunku pozwalająca na oddanie trójwymiarowej głębi na płaskiej powierzchni., wprowadzono prawo patentowe i zrewolucjonizowano architekturę. Skonstruowanie mechanizmu korbowego pozwoliło na zamianę ruchu obrotowego na posuwisto-zwrotny. Zmechanizowano w ten sposób wiele procesów, które wcześniej wymagały wyczerpującej pracy ludzkich mięśni. Rozwinęła się metalurgia, a wielkie piece umożliwiły masową produkcję żelaza.
Największym przełomem technologicznym epoki pozostaje jednak prasa drukarska. Niemiecki rzemieślnik Jan Gutenberg około 1450 roku stworzył ruchome czcionki ze stopu ołowiu, cyny i antymonu. Zastosował specjalną matrycę i wprowadził wytrzymały tusz na bazie oleju. Maszyna pozwalała na wydrukowanie ponad trzech tysięcy stron dziennie.
Wynalazek Gutenberga miał gigantyczny wpływ na literaturę. Umożliwił masową produkcję książek, co drastycznie obniżyło ich cenę. Dzięki temu idee reformacjiRuch religijny i społeczny w XVI wieku, który doprowadził do rozłamu w Kościele katolickim i powstania protestantyzmu. mogły błyskawicznie rozprzestrzenić się po Europie. Druk sprzyjał także rozwojowi języków narodowych – pisarze tacy jak Mikołaj Rej czy Jan Kochanowski mogli docierać ze swoimi polskojęzycznymi dziełami do tysięcy czytelników.
Z początkiem XVI wieku prasy drukarskie działały już w ponad dwustu miastach Europy. Wyprodukowały łącznie blisko dwadzieścia milionów woluminówPojedynczy, oprawiony egzemplarz książki; tom.. Książka przestała być towarem luksusowym, zarezerwowanym dla duchowieństwa i najbogatszych. Wiedza stała się powszechna, co ostatecznie przypieczętowało triumf renesansowego antropocentryzmuPogląd filozoficzny stawiający człowieka, jego potrzeby i możliwości poznawcze w centrum wszechświata..
1492 – odkrycie Ameryki przez Krzysztofa Kolumba
1497-1499 – wyprawa Vasco da Gamy do Indii wokół Afryki Pd.
1512 – odkrycie Pacyfiku
1519 – poczÄ…tek wyprawy Magellana
1519 – przybycie Cortazara do Meksyku
1534 – odkrycie Kanady
1542 – dotarcie do Filipin i Japonii