Najważniejsze cytaty z Sanatorium pod Klepsydrą z omówieniem

Na maturze z języka polskiego cytat nie służy ozdobie. To konkretny dowód, że znasz tekst, rozumiesz jego warstwę znaczeniową i potrafisz włączyć ją w swój wywód. W przypadku Schulza precyzyjne cytowanie zyskuje na znaczeniu. Proza ta działa głównie przez język. Metafory, obrazy i rytm zdania są tu nośnikami sensu, a nie tylko tłem dla fabuły. Poniższe fragmenty zebrano z najważniejszych opowiadań zbioru i przygotowano w formie gotowej do użycia w wypracowaniu.

Czas i jego względność

Tutaj czas cofa się wstecz.

Te słowa wypowiada Doktor Gotard do Józefa, wyjaśniając zasadę działania tytułowej placówki. Czas w tym miejscu nie biegnie linearnieKoncepcja czasu biegnącego jednokierunkowo, od przeszłości, przez teraźniejszość, ku przyszłości.. Zostaje odwrócony, by ojciec mógł żyć, choć w normalnym świecie już umarł. Schulz nie traktuje tej sytuacji w kategoriach taniej fantastyki. Sugeruje, że czas jest kategorią względną, podatną na manipulację. Użyj tego cytatu przy tematach o śmierci, pamięci lub oniryzmieKonwencja literacka polegająca na ukazywaniu rzeczywistości na kształt marzenia sennego..

Zużyto tu jakiś gorszy, drugiej jakości czas.

Narrator opisuje materię czasu sanatorium jako substancję podrzędną, przeterminowaną. To chętnie omawiany przez badaczy fragment, ujawniający schulzowski pomysł na ontologięDział filozofii zajmujący się badaniem bytu, istoty rzeczywistości i tego, co istnieje.. Czas nie jest jednorodny. Istnieją jego odmiany, hierarchie i wybrakowane resztki. Cytat przydaje się przy omawianiu motywu śmierci jako procesu oraz przy pytaniach o groteskęKategoria estetyczna łącząca absurd, fantastykę, komizm i tragizm, zaburzająca proporcje świata. w prozie dwudziestolecia międzywojennego.

Ojciec mój nie umarł właściwie. Śmierć jego była jakimś nieporozumieniem.

Józef komentuje sytuację ojca z rozbrajającą prostotą. Pod tymi słowami ukrywa się ogromny ciężar emocjonalny. Wyrażenie „nieporozumienie” w odniesieniu do śmierci to klasyczny przykład schulzowskiej eufemizacjiZastępowanie słów drastycznych lub dosadnych łagodniejszymi określeniami.. Narrator odmawia faktowi ostateczności. Wykorzystaj ten fragment w kontekście buntu wobec przemijania i literackiego przetwarzania żałoby.

Mityczny wymiar ojca

Ojciec mój miał w sobie coś z proroka, coś z maga, coś z demiurga.

Józef nadaje ojcu – Jakubowi – cechy ponadludzkie. DemiurgW starożytnej filozofii i gnostycyzmie istota boska budująca świat z materii, rzemieślnik-stwórca. to stwórca świata materialnego. Mag włada ukrytymi siłami, a prorok pośredniczy między rzeczywistością widzialną a wyższym porządkiem. Schulz buduje z ojca figurę artysty-kreatora. Jakub bywa śmieszny, ale zachowuje wzniosłość. To gotowy argument do tematów o relacji ojciec–syn oraz o roli artysty w prozie modernistycznej.

Ojciec powoli gasł, rozpraszał się w ciszy.

Obraz gasnącej świecy nie przywołuje melodramatycznej śmierci. Oznacza powolne rozmywanie się osoby w przestrzeni. Ojciec nie tyle umiera, ile traci kontury. Staje się coraz mniej fizyczny, a bardziej symboliczny. Schulz konsekwentnie odmaterialnia postać Jakuba, przesuwając go z planu rzeczywistego w mit. Cytat pasuje do analizy motywu przemijania i relacji między życiem a legendą.

Ożywiona materia i rzeczywistość

Materia nie ma żartów - materia drży od erotyki.

Fragment pochodzi z refleksji narratora nad naturą rzeczy. Schulz przypisuje materii popędowość. Żyje ona własnym życiem, pulsuje, dąży do ciągłych przemian. Pisarz łączy filozoficzne idee siły życiowej z erotyzmem. W wypracowaniu użyj tego zdania przy omawianiu animizacjiOżywienie; nadawanie przedmiotom nieożywionym lub zjawiskom cech istot żywych. przedmiotów lub przy tematach o naturze twórczości.

Istnieje - jak sądzę - pewien wiek krytyczny, pewna pora roku w życiu, gdy drzemiące w naturze archetypy budzą się.

Narrator rozważa rytm dojrzewania człowieka i samej materii. ArchetypPierwotny wzorzec postaci, zdarzenia lub motywu ukryty w zbiorowej nieświadomości. to tutaj forma utajona, czekająca na moment aktywacji. Cytat sprawdza się przy tematach o dojrzewaniu, roli dzieciństwa w twórczości oraz związkach prozy Schulza z psychoanalizą.

Sen, labirynt i przestrzeń

Sen jest drugim życiem.

Krótkie, aforyzmowe stwierdzenie otwiera w tekście przestrzeń równoległą wobec jawy. Schulz nie traktuje snu jako ucieczki od rzeczywistości. Nadaje mu pełnoprawny status egzystencjalny. W wypracowaniu o strukturze opowiadań to zdanie może służyć jako teza. Całe sanatorium jest miejscem celowego zatarcia granicy między snem a jawą.

Wszystko tu jest jak ze snu - pełne logiki, a jednak bezsensowne.

Józef opisuje przestrzeń sanatorium. Jest ona logiczna w detalach, ale absurdalna w całości. Zdarzenia mają przyczyny i skutki. Ten ciąg przyczynowy nie prowadzi jednak do sensu zrozumiałego dla rozumu. Przydatny cytat przy omawianiu absurdu w literaturze dwudziestolecia międzywojennego.

Ulice mnożyły się, rozgałęziały w nieskończoność.

Józef błądzi po mieście rozrastającym się na kształt labiryntu. Przestrzeń u Schulza jest żywa i nieprzewidywalna. Nie podlega kartografii, rządzi się własną logiką organiczną. Fragment ilustruje toposPowtarzający się motyw, obraz lub temat w literaturze i sztuce. labiryntu jako obrazu pamięci, nieświadomości i niemożności powrotu do punktu wyjścia.

Dzieciństwo i pamięć

Dom był centrum wydarzeń, ich źródłem i ich miarą.

Narrator sytuuje dom rodzinny jako oś całego doświadczenia. Schulzowski dom to nie tylko budynek. To kosmologia, porządek symboliczny i mityczna przestrzeń dzieciństwa. Kiedy Józef szuka ojca w sanatorium, tak naprawdę szuka powrotu do tego centrum. Cytat pasuje do omawiania motywu domu rodzinnego, pamięci i tożsamości.

Dzieciństwo jest epoką genialną, bo wtedy wszystko jest jeszcze możliwe.

Schulz formułuje tu swoją estetykę źródeł. Dzieciństwo to stan przed utratą, przed hierarchizacją świata i przed śmiercią wyobraźni. Dorosłość oznacza degradację. Cytat przyda się przy tematach o nostalgii i różnicy między percepcją dziecka a percepcją dorosłego.

Wspomnienie jest ojczyzną tułacza.

To jedno z najbardziej osobistych zdań w zbiorze. Schulz pisał swoje teksty jako polski Żyd, świadomy kryzysu tożsamościowego własnej wspólnoty. Pamięć staje się przestrzenią zastępczą wobec niemożliwego powrotu do dzieciństwa, ojca i poczucia bezpieczeństwa. Użyj tego cytatu przy tematach o wygnaniu i tożsamości.

Jak poprawnie cytować na maturze?

Wprowadzanie cytatów do wypracowania wymaga przestrzegania kilku technicznych zasad. Błędy w tym obszarze mogą kosztować cenne punkty.

• Każdy cytat ujmuj w cudzysłów i opatrz tytułem utworu, np. „Tutaj czas cofa się wstecz” (Sanatorium pod Klepsydrą).
• Tytuł konkretnego opowiadania wewnątrz zbioru podaj dla precyzji, ale nie jest to obowiązkowe.
• Jeśli pomijasz fragment w środku zdania, zaznacz to wielokropkiem w nawiasie kwadratowym: [...].
• Cytat musi ilustrować tezę, a nie zastępować argument. Zawsze dodaj po nim zdanie interpretujące.
• Unikaj sformułowania „narrator mówi, że...”. Bezpieczniej napisać „Józef stwierdza...” lub „w narracji pojawia się sformułowanie...”. Pokazuje to egzaminatorowi świadomość literacką.