Bohaterowie
Bohaterowie „Sanatorium pod Klepsydrą” to postacie płynne, wymykające się jednoznacznym ocenom i podlegające nieustannym metamorfozom. Główną osią opowiadań są relacje między dorastającym Józefem, jego ekscentrycznym ojcem Jakubem oraz uosabiającą biologiczną witalność służącą Adelą. Każda z tych sylwetek reprezentuje odmienny stosunek do rzeczywistości, materii i upływającego czasu.
Autor: Katarzyna Banul
Czas czytania: 2 min
Spis treści
Józef – narrator i wnikliwy obserwator
Główny bohater i narrator większości opowiadań. W tekście funkcjonuje w dwóch wymiarach czasowych: pojawia się zarówno jako zafascynowane światem dziecko, jak i dorosły mężczyzna. Jego obraz nie jest jednolity.
W opowiadaniu „Wiosna” poznajemy go jako żądnego wiedzy, dociekliwego młodego idealistę. Z kolei w tytułowym „Sanatorium pod Klepsydrą” staje się nieco zachowawczym, zagubionym dorosłym. Niezależnie od wieku, Józef zawsze zachowuje w sobie wyraźny rys dziecięctwa. Patrzy na świat z niezwykłą uwagą. To właśnie jego specyficzna, mityzującaNadawanie zwykłym przedmiotom i zdarzeniom rangi zjawisk niezwykłych, magicznych i ponadczasowych. perspektywa kształtuje całą rzeczywistość opowiadań.
Jakub – ojciec, demiurg i heretyk
Ojciec Józefa to najważniejsza figura jego dziecięcych lat. Jest postacią pełną sprzeczności. Z jednej strony to oddany tradycji kupiec bławatny, z drugiej – wszechstronny naukowiec, badacz tajemniczej Księgi i nieco szalony kapitan pompierów. Jakub funkcjonuje jako lokalny demiurgW filozofii starożytnej stwórca świata materialnego; u Schulza ojciec to twórca własnych, heretyckich form życia., który eksperymentuje z materią i rzuca wyzwanie prawom natury.
W opowiadaniu „Księga” ojciec traci wiarę w istnienie Autentyku. Zaczyna ulegać powolnemu rozpadowi. Śmierć Jakuba nie jest jednorazowym wydarzeniem, ale długotrwałym procesem. Dokonuje się wielokrotnie poprzez degradację jego kolejnych form fizycznych – ojciec zamienia się w karakana, a nawet w wypchanego kondora.
Postać Jakuba jest silnie inspirowana prawdziwym ojcem pisarza, Jakubem Schulzem, który prowadził w Drohobyczu sklep z materiałami włókienniczymi (bławatami). Podobnie jak bohater literacki, ojciec autora ciężko chorował i powoli gasł na oczach rodziny.
Adela – triumf biologii i pragmatyzmu
Służąca w domu rodziny Józefa stanowi całkowite przeciwieństwo uduchowionego ojca. To kobieta przepełniona niehamowanym magnetyzmem. Staje się obiektem fascynacji i pożądania zarówno dorastającego Józefa, jak i samego Jakuba oraz innych mężczyzn z miasteczka.
Adelę cechuje skrajna przyziemność. Zupełnie nie rozumie wyższych celów ani filozoficznych poszukiwań ojca. Jej pragmatyzm bywa brutalny – bez wahania używa bezcennych kartek z AutentykuMityczna, pierwotna księga, z której wywodzą się wszystkie inne teksty i sensy; uosobienie absolutnej prawdy. do zawijania mięsa.
Służąca jest integralnym elementem przedstawionego świata. Jej trzeźwe, pozbawione złudzeń oceny rzeczywistości regularnie wplatają się w tok poetyckiej narracji, sprowadzając męskie fantazje na ziemię.