Narracja i styl w powieści „Ten obcy”
Irena Jurgielewiczowa w powieści „Ten obcy” zastosowała narrację trzecioosobową, która pozwala śledzić myśli wszystkich bohaterów. Język utworu jest prosty i konkretny, a emocje postaci poznajemy głównie przez ich zachowanie oraz pełne niedopowiedzeń dialogi. Ważnym zabiegiem stylistycznym jest mowa pozornie zależna, dzięki której czytelnik zagląda bezpośrednio do umysłu Zenka.
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 3 min
Spis treści
Kto opowiada tę historię?
Irena Jurgielewiczowa wybrała dla swojej powieści narratora trzecioosobowegoOsoba opowiadająca, która nie bierze udziału w wydarzeniach, ale relacjonuje je z boku.. Opowiadacz nie jest żadną z postaci, ale stoi z boku i uważnie obserwuje całą paczkę przyjaciół. Możesz go sobie wyobrazić jako kogoś niewidzialnego, kto widzi każdy gest, minę i słowo bohaterów.
Jest to tak zwany narrator wszechwiedzący. Wie on o postaciach więcej, niż one same wiedzą o sobie nawzajem.
Narrator wszechwiedzący to typ opowiadacza, który zna myśli, uczucia i przeszłość wszystkich bohaterów. Swobodnie przenosi się w czasie i przestrzeni, wiedząc wszystko o wykreowanym świecie.
Płynne przeskoki między postaciami
Gdyby książka była pisana tylko z perspektywy Zenka, widzielibyśmy świat wyłącznie jego oczami. Tymczasem narrator swobodnie przeskakuje między umysłami różnych osób. Raz śledzi rozterki Uli, by chwilę później pokazać, jak Pestka radzi sobie z własnymi problemami.
Taki sposób prowadzenia historii pozwala lepiej zrozumieć konflikty. Wiesz doskonale, dlaczego Zenek jest nieufny wobec ojca Uli. Rozumiesz jednak również, że doktor Zalewski wcale nie jest złym człowiekiem, a jedynie inaczej patrzy na świat. Autorka nie ocenia bohaterów, zostawiając to zadanie czytelnikowi.
Prosty język i ukryte emocje
Styl powieści jest bardzo konkretny i pozbawiony niepotrzebnych ozdobników. Autorka unika długich opisów przyrody czy zawiłych przemyśleń. Zamiast tego woli pokazywać emocje przez zachowanie postaci.
Zenek nie wyznaje wprost, że boi się odrzucenia. Widać to po jego milczeniu, uciekaniu wzrokiem i napięciu w obecności Uli. Kiedy chłopak po raz pierwszy pojawia się w domu Zalewskich, opis jest krótki i rzeczowy. Od razu czujesz, że Zenek czuje się tam jak intruz.
Dialogi, które napędzają akcję
Rozmowy między postaciami pełnią w książce bardzo ważną funkcję. To właśnie z nich dowiadujemy się, co naprawdę dzieje się między Zenkiem a Ulą, czy między Zenkiem a Julkiem Milerem. Jurgielewiczowa pisze dialogi tak, aby brzmiały naturalnie.
Bohaterowie mówią urywanymi zdaniami, często uciekają od tematu lub ukrywają swoje prawdziwe myśli. Świetnie widać to w scenach rozmów Zenka z Marianem Pietrzykiem. Chłopcy rozmawiają o zwykłych sprawach, ale pod spodem czuć ogromne napięcie. Każdy z nich pilnuje, aby nie powiedzieć o jedno słowo za dużo.
Mowa pozornie zależna
Pisarka chętnie korzysta z techniki zwanej mową pozornie zależnąPrzytoczenie myśli bohatera w taki sposób, jakby wypowiadał je narrator, ale z zachowaniem stylu i emocji postaci.. Narrator opowiada o myślach bohatera jego własnym językiem, ale bez używania cudzysłowów. Nie znajdziesz tam zwrotów typu „Zenek pomyślał, że to niesprawiedliwe”.
Zamiast tego autorka pisze krótko: „Niesprawiedliwe. Zawsze tak samo”. Czytelnik od razu wie, że to wewnętrzny głos chłopca. Ten zabieg bardzo zbliża nas do postaci. Czujemy się tak, jakbyśmy siedzieli w głowie Zenka, choć historię nadal opowiada ktoś z zewnątrz.
Najważniejsze cechy stylu
- Narrator wszechwiedzący zna myśli i odczucia wszystkich członków załogi z wyspy.
- Zmiany perspektywy pomagają zrozumieć racje różnych bohaterów, na przykład Uli i jej ojca.
- Prosty język skupia się na konkretach, a emocje widać w gestach i zachowaniu postaci.
- Naturalne dialogi są pełne napięcia i tego, czego bohaterowie głośno nie mówią.
- Mowa pozornie zależna pozwala czytelnikowi wczuć się w sytuację Zenka.