Ten obcy - streszczenie krótkie i szczegółowe
Powieść „Ten obcy” opowiada o czwórce przyjaciół, którzy na swojej tajnej wyspie odnajdują rannego uciekiniera, Zenka Wójcika. Historia kończy się odnalezieniem wujka chłopca i jego wyjazdem, co rozwiązuje narosłe problemy i przynosi wszystkim ulgę. Głównym motywem utworu jest trudne dorastanie, budowanie zaufania oraz potrzeba akceptacji i miłości.
Spis treści
Streszczenie w pigułce
Akcja powieści rozgrywa się w czasie wakacji we wsi Olszyny. Czwórka przyjaciół – Ula, Pestka, Marian i Julek – spędza czas na wyspie utworzonej przez rzekę. Pewnego dnia odkrywają tam rannego chłopaka, Zenka Wójcika. Nieznajomy uciekł z domu od ojca alkoholika i szuka swojego wujka. Dzieci postanawiają mu pomóc i ukrywają go przed dorosłymi. Zenek jest nieufny, ale z czasem zaprzyjaźnia się z grupą, a między nim i Ulą rodzi się uczucie. Chłopak wpada jednak w kłopoty, kradnąc pieniądze przekupce na targu. Ula postanawia odpracować dług, zbierając owoce, aby ratować honor przyjaciela. Sytuacja komplikuje się, gdy dorośli dowiadują się o uciekinierze. Ojciec Uli, doktor Zalewski, okazuje się wyrozumiały i pomaga chłopcu. Lekarz odnajduje wujka Zenka w Tczewie. Chłopak wyjeżdża do krewnego, a Ula ostatecznie godzi się ze swoim ojcem.
Ten obcy — bohaterowie
Zenek Wójcik
To chłopak, który uciekł z domu i jest "obcy" dla dzieci z Olszyn. Jest nieufny, ale odważny i potrzebuje pomocy.
Pelna charakterystyka →Ula Zalewska
To jedna z przyjaciółek, która jako pierwsza pomaga Zenkowi i bardzo się o niego troszczy. Jest wrażliwa, odpowiedzialna i odważna, gotowa poświęcić się dla innych.
Marian
To najstarszy z grupy przyjaciół, brat Julka. Jest rozsądny i opiekuńczy, często to on podejmuje ważne decyzje.
Pelna charakterystyka →Pestka
To przyjaciółka Uli, która jest bardzo energiczna i czasem trochę impulsywna. Jest odważna i lubi przygody, ale potrafi też być zazdrosna.
Pelna charakterystyka →Julek
To młodszy brat Mariana i jeden z przyjaciół. Jest ciekawski i pełen zapału, często towarzyszy starszym w ich przygodach.
Pelna charakterystyka →Zobacz więcej: Ten obcy — bohaterowie
Ten obcy — geneza
- Przed 1961Inspiracja z gazety
Autorka przeczytała w gazecie o prawdziwym chłopcu, który uciekł z domu. Ta historia dała jej pomysł na napisanie książki.
- 1961Pierwsze wydanie powieści
Książka "Ten obcy" ukazała się drukiem i od razu zdobyła dużą popularność wśród młodych czytelników.
- 1964Międzynarodowe wyróżnienie dla książki
Powieść została doceniona na świecie i wpisano ją na Listę Honorową IBBY (to taka lista najlepszych książek dla dzieci).
- Po 1961Książka staje się lekturą szkolną
Ze względu na ważne tematy, które porusza, powieść trafiła na listę obowiązkowych lektur w polskich szkołach.
Zobacz więcej: Ten obcy — geneza
Znaczenie tytułu
Tytuł "Ten obcy" odnosi się do Zenka Wójcika, chłopca, którego czwórka przyjaciół znajduje na wyspie. Zenek jest dla nich obcy, ponieważ go nie znają i przybywa z zewnątrz ich świata. Początkowo jest nieufny i samotny, co podkreśla jego status jako nieznajomego. Tytuł pokazuje, jak z czasem obcy staje się bliskim przyjacielem i ważną częścią ich życia.
Ten obcy — problematyka
1Siła przyjaźni i wzajemna pomoc
Czwórka przyjaciół od razu pomaga Zenkowi, gdy jest ranny i potrzebuje wsparcia. Dzieci ukrywają go przed dorosłymi, bo chcą mu dać schronienie. Pokazują, że prawdziwi przyjaciele zawsze mogą na siebie liczyć.
2Zaufanie do obcego człowieka
Zenek początkowo jest nieufny wobec dzieci, bo boi się dorosłych. Dzieci muszą zdobyć jego zaufanie, aby mógł im opowiedzieć swoją historię. Pokazują, że warto dać szansę komuś, kto wydaje się inny.
3Trudne wybory i ich skutki
Zenek kradnie pieniądze, bo jest głodny i nie ma jak inaczej zdobyć jedzenia. Ula czuje się odpowiedzialna za jego czyn i postanawia odpracować dług. Książka pokazuje, że każdy zły uczynek ma swoje konsekwencje.
4Problemy w rodzinie i zrozumienie
Zenek ucieka z domu, bo ma trudnego ojca, który pije alkohol. Szuka swojego wujka, aby znaleźć bezpieczne miejsce do życia. Doktor Zalewski, ojciec Uli, rozumie sytuację Zenka i pomaga mu odnaleźć rodzinę.
Ten obcy — motywy literackie
Paczka przyjaciół z Olszyn z czasem zaprzyjaźnia się z Zenkiem. Wspólnie ukrywają go i pomagają mu. To sprawia, że ich więź staje się bardzo silna.
Zenek jest obcy dla dzieci, bo ma trudne życie i jest inny. Dzieci poznają jego historię i zaczynają go rozumieć. Książka uczy, że nieznajomość często sprawia, że kogoś odrzucamy.
Zenek ucieka z domu, bo jego ojciec jest alkoholikiem i go krzywdzi. To jedyny sposób, żeby się ratować. Ucieczka pokazuje, że Zenek walczy o swoje lepsze życie.
Bohaterowie uczą się podejmować trudne decyzje. Stają się bardziej odpowiedzialni i wrażliwi na innych. Wakacje zmieniają ich w lepszych i dojrzalszych ludzi.
Książka pokazuje różne rodziny. Zenek ma trudnego ojca, a inni bohaterowie mają kochających rodziców. Widać, jak rodzina wpływa na to, jakim człowiekiem się staje.
Dzieci ukrywają Zenka na wyspie, która jest ich tajnym miejscem. Muszą dochować sekretu przed dorosłymi. To sprawdza ich lojalność i sprawia, że w książce jest dużo napięcia.
Zobacz więcej: Ten obcy — motywy
Ten obcy — kompozycja, narracja i język
- 01KompozycjaUkład i budowa fabuły
Książka jest podzielona na rozdziały, które opowiadają historię po kolei. Wszystkie wydarzenia dzieją się w czasie wakacji, od przyjazdu Zenka aż do jego wyjazdu.
- 02NarracjaTyp narratora
Historię opowiada narrator, który wie wszystko o bohaterach i wydarzeniach. Nie jest on jedną z postaci, ale patrzy na wszystko z boku i opisuje, co się dzieje.
- 03Język i stylCharakterystyczne środki
Język w książce jest prosty i zrozumiały, tak aby każdy uczeń mógł łatwo śledzić losy bohaterów. Nie ma w nim trudnych słów ani skomplikowanych opisów.
„Był obcy w domu, obcy w szkole, obcy wszędzie.”
Ten cytat pokazuje, że Zenek czuł się samotny i niepasujący do nikogo. Był mu obcy świat dorosłych, rówieśników, a nawet jego własny dom. To bardzo ważne dla książki, bo dzięki temu rozumiemy, jak trudno było Zenkowi i dlaczego szukał pomocy oraz zrozumienia.
Streszczenie szczegółowe
Ulubionym miejscem spotkań Uli, Pestki, Mariana i Julka była niewielka wyspa. Powstała ona po ostatniej powodzi na rzeczcesymbol wolności niedaleko wsi Olszyny. Pewnego lipcowego wieczoru chłopcy zauważyli tam ślady ogniska. Następnego dnia cała czwórka postanowiła sprawdzić, kto zajął ich teren. Ula i Pestka wyruszyły pierwsze. Za wsią Ula dostrzegła bezdomnego psa, którego potajemnie dokarmiała.
Kiedy dziewczęta dotarły na miejsce, pies zaczął głucho warczeć. Pestka ostrożnie zajrzała w krzaki i zobaczyła śpiącego chłopaka. Natychmiast pobiegła po Mariana i Julka. Ula została sama na straży. Zauważyła, że nieznajomy ma zranioną stopę owiniętą brudnym gałganem. Nagle chłopak się obudził i spojrzał na nią szeroko otwartymi oczami.
Ula zorientowała się, że intruz ma wysoką gorączkę. Szybko rozpaliła ognisko i podała mu gorącą miętę. Chwilę później zjawili się chłopcy z Pestką. Nieznajomy patrzył na nich z niechęcią. Wyjaśnił, że podróżuje autostopemDarmowe podróżowanie cudzymi samochodami, polegające na zatrzymywaniu kierowców na drodze. i zamierza szybko opuścić wyspę. Próbował wstać, ale ból nogi mu to uniemożliwił.
Tytułowy „obcy” to oczywiście Zenek. Dla dzieci z Olszyn był kimś z zewnątrz, intruzem. Z czasem jednak przestał być obcy i stał się ich prawdziwym przyjacielem.
Dzieci namówiły go na wizytę u lekarza, obawiając się zakażeniaWniknięcie do rany groźnych bakterii, co może prowadzić do poważnej choroby.. Ula zaprowadziła chłopaka do swojego ojca, doktora Zalewskiego. Sama czekała na werandzieDobudówka przy domu, często zadaszona i przeszklona, służąca do wypoczynku.. Od Julka dowiedziała się, że przybysz nazywa się Zenek Wójcik. Lekarz opatrzył ranę i stwierdził, że konieczna jest wizyta w szpitalu. Kiedy poszedł przygotować samochód, Zenek wymknął się z gabinetu i uciekł. Ula poczuła ogromny żal, że chłopak im nie zaufał.
Następnego dnia rano Julek usłyszał znajome gwizdanie. Wybiegł na łąkę i ze zdziwieniem zobaczył Zenka. Uciekinier poprosił go o kupienie chleba w wiejskiej spółdzielniW tamtych czasach tak nazywano wiejski sklep wielobranżowy.. Zapytał też o drogę do Strykowa, gdzie miał przebywać jego wujek, Antoni Janica. Julek zawołał swojego kuzyna, Mariana. Postanowili odprowadzić Zenka do traktuSzeroka, główna droga bita, łącząca większe miejscowości..
Po drodze Marian zauważył krew na bandażu Zenka. Widząc jego upór, zaproponował, że z Julkiem pojadą do Strykowa na pożyczonych rowerach. Wyprawę trzeba było jednak odłożyć. Zenek z trudem zgodził się wrócić na wyspę. Marian i Julek zbudowali dla niego solidny szałasProste schronienie zbudowane z gałęzi, liści i trawy. oraz kuchnię polową. Dziewczęta przyniosły czyste bandaże i prowiantZapas jedzenia przygotowany na drogę lub dłuższą wyprawę..
Na wyspie pojawił się też bezdomny pies, Dunaj. Zenek zachęcał Ulę, by go oswoiła, ale zwierzę wciąż było bardzo nieufne. Kolejnego dnia Marian i Julek pojechali do Strykowa. Wrócili z fatalnymi wieściami. Budowa mostu, na której miał pracować wujek, w ogóle się nie rozpoczęła. Nikt tam nie słyszał o Antonim Janicy.
Zenek przyjął to w milczeniu, ale Ula zauważyła, że płacze. Przez kolejne dni chłopak rzadko się odzywał. Kiedy oznajmił, że sam pójdzie do sklepu, Ula domyśliła się prawdy. Zenkowi skończyły się pieniądze, ale wstydził się o tym powiedzieć.motyw tajemnicy Pewnego popołudnia Ula szła samotnie na wyspę. Nagle usłyszała przeraźliwy skowyt psa.
Zobaczyła dwóch wyrostkówPrzestarzałe określenie na dorastającego, często agresywnego chłopaka; chuligan., którzy rzucali kamieniami w Dunaja. Z pomocą ruszył Zenek, a zaraz po nim nadbiegli Marian i Julek. Po krótkiej bójce napastnicy uciekli. Zenek zaniósł rannego psa do szałasu, ale przerażone zwierzę wkrótce uciekło w las. Następnego dnia załoga nie zastała Zenka na wyspie.
Poszli go szukać i nakryli go, gdy wychodził z cudzego sadu z kradzionymi jabłkami. Byli zawiedzeni jego zachowaniem. W drodze powrotnej zatrzymali się pod sklepem, by kupić oranżadęSłodki, gazowany napój, bardzo popularny wśród dzieci w czasach PRL-u.. Nagle warkot traktora spłoszył konia zaprzęgniętego do wozu. Na wozie spało małe dziecko.
Koń ruszył galopem przed siebie. Zenek bez wahania rzucił się w pościg. Złapał za cugle, zatrzymał bryczkęLekki, otwarty wóz konny służący do przewożenia ludzi. i uratował malucha. Ten bohaterski czyn sprawił, że przyjaciele natychmiast wybaczyli mu kradzież jabłek. Po powrocie do domu Pestka pokłóciła się z matką. Rozmowa zakończyła się awanturąGłośna kłótnia, ostra wymiana zdań. i zarzutami, że dziewczyna coś ukrywa.
Sielanka nie trwała długo. Marian pojechał z babcią na targ do Łętowa. Po powrocie oskarżył Zenka, że ten ukradł przekupceKobieta handlująca towarami na targu lub bazarze. pięćdziesiąt złotych. Zenek nie zaprzeczył. Pożegnał się i odszedł z wyspy. Wieczorem Ula pisała list do swojej zmarłej matki. Nagle usłyszała stukot kamyka o podłogę.
Na drodze czekał Zenek. Wyznał jej, że ukradł pieniądze z głodu. Dodał też, że nie ma po co wracać do domu, bo ojciec go nie kocha. W oddali usłyszeli warkot dekawkiPopularne określenie niemieckiego samochodu marki DKW, którym jeździł doktor Zalewski. doktora Zalewskiego. Zanim Zenek zniknął w ciemnościach, powiedział Uli, że jest dla niego jedyna na całym świecie.
Wątek miłosny między Ulą a Zenkiem to ważny element powieści. Pokazuje, jak rodzi się pierwsze, nieśmiałe uczucie, oparte na wzajemnym zrozumieniu i zaufaniu.
Rano Ula opowiedziała wszystko przyjaciołom. Wyjaśniła, że Zenek jest bezdomny. Marian poczuł wyrzuty sumienia. Zabrał własne oszczędności i pojechał autobusem do Bielic, by wracać pieszo i szukać uciekiniera. Spotkał go na drodze, ale uparty Zenek odmówił powrotu. Tymczasem Ula postanowiła oddać skradzione pieniądze.
Poprosiła ojca o pożyczkę, ale doktor Zalewski odmówił, bo córka nie chciała zdradzić celu. Wyspa opustoszała. Pestka zaniepokoiła się nieobecnością Uli i poszła jej szukać. Znalazła przyjaciółkę w cudzym sadzie. Ula ciężko pracowała przy zrywaniu owoców, by zarobić na spłatę długu Zenka.motyw dojrzewania
Przekazała zarobione pieniądze Marianowi, by oddał je handlarce. Niedługo potem Julek zobaczył Zenka w Strzemienicach. Uciekinier grał w karty z chuliganami. Julek wykrzyczał mu, że Ula odpracowała jego dług. Ta wiadomość mocno wstrząsnęła Zenkiem.
Kilka dni później chłopcy znów spotkali Zenka na wyspie. Wyjaśnił, że pracuje przy żniwachCzas letnich zbiorów zbóż na polach uprawnych. u miejscowego gospodarza. Niestety, we wsi zaczęto plotkować o złodzieju. Julek podsłuchał rozmowę Wiktora i Władka, którzy chcieli wezwać milicjęOdpowiednik dzisiejszej policji w czasach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.. Dzieci zrozumiały, że sprawa zaszła za daleko.
Pestka opowiedziała o wszystkim swojej matce. Pani Ubyszowa natychmiast poszła do doktora Zalewskiego. Ojciec Uli zachował się wspaniale. Poszedł na wyspę i przekonał Zenka, by zamieszkał w ich domu. Kiedy do drzwi zapukał funkcjonariuszOsoba pełniąca służbę w formacjach państwowych, tutaj: milicjant., doktor wziął pełną odpowiedzialność za chłopca.
Obiecał też pomóc w poszukiwaniach wujka. Ta sytuacja bardzo zbliżyła Ulę do ojca. Dziewczyna wreszcie zrozumiała, że tata bardzo ją kocha, i wybaczyła mu dawne błędy.
Relacja Uli z ojcem była chłodna, ponieważ dziewczyna obwiniała go o rozpad rodziny. Dopiero jego troska o Zenka pokazała jej, jakim jest dobrym człowiekiem.
W niedzielę doktor Zalewski wrócił z doskonałymi wieściami. Odnalazł Antoniego Janicę w Tczewie. Mężczyzna z radością zgodził się zaopiekować siostrzeńcem. Przed wyjazdem Zenek napisał do Uli wzruszający list. Zwrócił jej pieniądze i opowiedział o koszmarze życia z ojcem alkoholikiem.
Zgodnie z jego prośbą, Ula spaliła kartkę. Cała załoga odprowadziła Zenka na dworzec. Pociąg ruszył, a Ula, pełna emocji, ukryła zapłakaną twarz w płaszczu ojca.
Ten obcy — najczęściej zadawane pytania
Krótkie odpowiedzi na pytania o treść i problematykę lektury. Kliknij pytanie, żeby rozwinąć odpowiedź.
1Kim jest Zenek Wójcik w lekturze Ten obcy?
Zenek Wójcik to główny bohater książki, chłopak, który uciekł z domu. Dzieci z Olszyn znajdują go rannego na wyspie. Jest nieufny, ale odważny i potrzebuje pomocy.
2Gdzie rozgrywa sie akcja ksiazki Ten obcy?
Akcja powieści rozgrywa się w czasie wakacji we wsi Olszyny. Głównym miejscem spotkań dzieci i Zenka jest wyspa na rzece Młynówce. Tam właśnie odnajdują rannego chłopca.
3Dlaczego Zenek uciekl z domu rodzinnego?
Zenek uciekł z domu, ponieważ jego ojciec był alkoholikiem i źle go traktował. Chłopak szukał swojego wujka, aby znaleźć bezpieczne miejsce do życia. Chciał uciec od trudnej sytuacji w rodzinie.
4Jak dzieci pomogly Zenkowi, gdy go znalazly?
Dzieci pomogły Zenkowi, ukrywając go przed dorosłymi i opatrując jego ranę. Ula zaprowadziła go do swojego taty, doktora Zalewskiego, który był lekarzem. Zbudowały mu też szałas i przynosiły jedzenie.
5Co zlego zrobil Zenek w trakcie pobytu u przyjaciol?
Zenek ukradł pieniądze przekupce na targu, ponieważ był głodny i nie miał jak zdobyć jedzenia. Czuł się z tym bardzo źle i wstydził się swojego czynu. Ula postanowiła odpracować ten dług.
6Jak zakonczyly sie losy Zenka Wójcika?
Losy Zenka zakończyły się dobrze dzięki pomocy doktora Zalewskiego. Ojciec Uli odnalazł wujka Zenka w Tczewie. Chłopak wyjechał do swojego krewnego, gdzie miał szansę na nowe, lepsze życie.
7Co oznacza tytul Ten obcy w lekturze?
Tytuł Ten obcy odnosi się do Zenka Wójcika, który początkowo jest nieznajomym dla dzieci. Przybywa z zewnątrz ich świata i jest nieufny. Tytuł pokazuje, jak z czasem obcy staje się bliskim przyjacielem.
8Czego uczy nas ksiazka Ten obcy o przyjazni?
Książka uczy, że prawdziwa przyjaźń to wzajemna pomoc i wsparcie w trudnych chwilach. Dzieci od razu pomagają Zenkowi, ukrywają go i troszczą się o niego. Pokazuje, że przyjaciele mogą na siebie liczyć.
9Jakie wazne problemy porusza lektura Ten obcy?
Lektura porusza problemy trudnych wyborów i ich konsekwencji, jak kradzież Zenka. Mówi też o znaczeniu zaufania do obcych ludzi. Ważnym tematem są także problemy w rodzinie, takie jak alkoholizm ojca Zenka.
10Dlaczego Zenek poczatkowo byl nieufny wobec dzieci?
Zenek początkowo był nieufny wobec dzieci, ponieważ bał się dorosłych i miał złe doświadczenia z domu. Musiał się przekonać, że dzieci chcą mu pomóc i nie zrobią mu krzywdy. Stopniowo zaczął im ufać.