Konteksty interpretacyjne: biograficzny, historyczny i filozoficzny
Antoine de Saint-Exupéry napisał „Małego Księcia” na emigracji w Nowym Jorku, opierając fabułę na własnych przeżyciach. Książka powstała w czasie II wojny światowej i zawiera ukryte ostrzeżenie przed totalitaryzmem. Opowieść o chłopcu z innej planety to także filozoficzna lekcja o budowaniu więzi i szukaniu sensu życia.
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 4 min
Spis treści
Antoine de Saint-Exupéry pisał „Małego Księcia” w 1942 roku. Przebywał wtedy na emigracji w Nowym Jorku. Był odcięty od Francji, którą zajęły wojska niemieckie. Z zawodu był pilotem, więc całe życie spędził w chmurach. Teraz siedział przy biurku i rysował dziwnego blond chłopca na asteroidzieNiewielkie ciało niebieskie krążące wokół Słońca, mniejsze od planety..
Kontekst biograficzny, czyli życie wpisane w tekst
Saint-Exupéry nie wymyślał swoich historii za biurkiem. Latał jako pilot pocztowy nad Saharą i Andami. W grudniu 1935 roku jego samolot rozbił się na Pustyni Libijskiej. Pisarz i jego mechanik cudem przeżyli. Błądzili bez wody przez trzy dni, aż znaleźli ich BeduiniKoczownicze plemiona arabskie żyjące na pustyniach..
Ta katastrofa bezpośrednio zainspirowała początek książki. Awaria silnika, pustynny piasek i samotność to prawdziwe doświadczenia autora.
Ważna jest też relacja pisarza z żoną. Consuelo była artystką z Salwadoru. Ich małżeństwo było burzliwe, pełne kłótni i rozstań. Róża z planety B-612 to dokładny portret Consuelo. Jest kapryśna, wymagająca i dumna, ale też bardzo bezbronna.
„To moja róża”
Tak pisarz mówił o swojej żonie. Scena, w której Mały Książę opuszcza kwiat i żałuje, że nie potrafił go słuchać, to rozliczenie autora z własnymi błędami.
W czasie pisania książki Saint-Exupéry czuł się samotny i odrzucony. Miał kłopoty ze zdrowiem i nie mógł walczyć za ojczyznę. Pisanie powiastki pomogło mu odzyskać spokój i wiarę w prostotę.
Kontekst historyczny i II wojna światowa
Książka ukazała się w kwietniu 1943 roku w Nowym Jorku. W tym czasie w Europie trwała II wojna światowa. Francja znajdowała się pod niemiecką okupacją. Saint-Exupéry doskonale wiedział, jak wygląda wojna z powietrza. W 1940 roku latał jako pilot rozpoznawczy i widział płonące miasta.
Dlatego „Mały Książę” to nie tylko bajka. To także protest przeciwko złu. Dorośli z kolejnych planet pokazują wady, które doprowadziły świat do katastrofy. Król żąda ślepego posłuszeństwa, Próżny chce tylko oklasków, a Bankier traktuje gwiazdy jak własność.
Alegoria to motyw w literaturze, który ma ukryte, dodatkowe znaczenie. W „Małym Księciu” baobaby są alegorią zła i totalitaryzmu, które trzeba niszczyć w zarodku.
Strach przed baobabami odczytywano jako ostrzeżenie przed totalitaryzmemSystem rządów, w którym państwo kontroluje każdy aspekt życia obywateli i stosuje terror.. Autor zginął w lipcu 1944 roku podczas lotu nad Morzem Śródziemnym. Jego samolot nigdy nie wrócił do bazy.
Książka ukazała się zaledwie rok przed jego śmiercią. Pożegnanie Małego Księcia z Pilotem brzmi przez to jak smutne przeczucie.
Kontekst filozoficzny, czyli oswajanie i sens życia
Lata 40. XX wieku to czas, gdy w Europie popularny był egzystencjalizmKierunek filozoficzny badający sens życia człowieka, jego wolność i samotność w świecie.. Filozofowie pytali o sens istnienia i wolność człowieka. Saint-Exupéry porusza w swojej książce te same problemy.
Najważniejszym pojęciem w „Małym Księciu” jest oswajanie. Lis tłumaczy chłopcu, że oswajać to znaczy tworzyć więzi.
„Będziesz dla mnie jedyny na świecie. I ja będę dla ciebie jedyny na świecie… — Zaczynam coś rozumieć — powiedział Mały Książę. — Jest taka róża…” (rozdz. XXI)
Sens życia nie istnieje sam z siebie. Rodzi się dopiero wtedy, gdy nawiązujemy relacje z innymi. Róża Małego Księcia jest wyjątkowa, bo chłopiec poświęcił jej swój czas.
Humanizm to postawa, która stawia człowieka, jego dobro i rozwój w centrum zainteresowania. Humanizm Saint-Exupéry'ego opiera się na czułości i trosce o drugą osobę.
W książce widać też echa stoicyzmuStarożytna filozofia ucząca spokoju i akceptacji tego, na co nie mamy wpływu.. Mały Książę wie, że musi odejść. Akceptuje to ze spokojem. Wierzy, że śmierć nie kończy przyjaźni, a jedynie ją zmienia.
Autor krytykuje też świat dorosłych, którzy wszystko liczą i mierzą. Ludzie ci gubią to, co najważniejsze. Zapominają, że „dobrze widzi się tylko sercem”.
W czasach wojny, gdy światem rządziły okrutne ideologie, te słowa miały ogromną siłę. Były sprzeciwem wobec pozytywistycznejEpoka wierząca w potęgę nauki, rozumu i twardych faktów, odrzucająca uczucia. wiary w same liczby.