Cechy romantyczne w Sonetach krymskich

Cykl napisany przez Adama Mickiewicza w 1825 roku powstał zaledwie trzy lata po jego debiucie, uznawanym za symboliczny początek epoki romantyzmuEpoka literacka kładąca nacisk na uczucia, intuicję, indywidualizm oraz bunt przeciwko klasycznym regułom. w Polsce. W przedmowie do swojego pierwszego tomu poezji oraz w balladzie Romantyczność poeta nakreślił program nowej sztuki i wrażliwości. Jej kwintesencję oddają słowa:

Czucie i wiara silniej mówi do mnie
Niż mędrca szkiełko i oko. (...)
Nie znasz prawd żywych, nie obaczysz cudu!
Miej serce i patrzaj w serce!

Utwory krymskie powstawały w sytuacji diametralnie innej niż Ballady i romanse. Mickiewicz po procesie filomatówŚledztwo i proces (1823-1824) wymierzony w tajne organizacje studenckie w Wilnie, zakończony zsyłkami w głąb Rosji. został wygnany z kraju. Zmuszono go do zamieszkania w Rosji. Te dramatyczne wydarzenia nie zmieniły jego postrzegania sztuki, a wręcz je wyostrzyły. Cykl jest pełnoprawnym manifestem wrażliwości człowieka tamtych czasów, widocznym zarówno w treści, jak i w formie.

Bohater romantyczny

Główną postacią całego cyklu jest wędrowiec. Sam poeta nazywa go wprost Pielgrzymem, tytułując tak jeden z wierszy oraz opisując osoby dialogów: Mirza, Pielgrzym. Status ten niesie za sobą konkretne znaczenia. Pielgrzymka odsyła do sfery sacrumSfera świętości, oddzielona od zwykłej, codziennej rzeczywistości (profanum)., to droga podjęta w celu dotarcia do miejsca świętego. Wyprawa staje się sprawdzianem dla człowieka, okazją do walki ze słabościami i głębokiej refleksji nad sobą. Ten ostatni element dominuje w tekstach krymskich.

Sytuacja wędrowca nierozerwalnie wiąże się z samotnością. Pielgrzym pozostaje obcy w każdym miejscu, do którego przybywa. Jego alienacjaStan wyobcowania, poczucie braku więzi z otoczeniem i społeczeństwem. ma dwa źródła. Z jednej strony wynika z wygnania z ojczyzny - bohater jest człowiekiem wykorzenionym. Z drugiej strony wyobcowanie to naturalny stan romantycznych indywidualistów. Pielgrzym widzi świat inaczej niż otaczający go ludzie. Jego emocje budują mur między nim a resztą załogi statku czy towarzyszami podróży. Doskonale obrazuje to scena podczas sztormu:

Jeden podróżny siedział w milczeniu na stronie
I pomyślał: szczęśliwy, kto siły postrada,
Albo modlić się umie, lub ma z kim się żegnać.

Natura

Obraz przyrody w cyklu idealnie wpisuje się w założenia epoki. Poeta opisuje piękno krymskich krajobrazów, ale traktuje naturę przede wszystkim jako potężny, nieokiełznany żywioł. W Burzy ukazuje rozszalałe morze:

Wicher z tryumfem zawył, a na mokre góry,
Wznoszące się piętrami z morskiego odmętu,
Wstąpił jenijusz śmierci i szedł do okrętu,
Jak żołnierz szturmujący w połamane mury.

Natura ulega tu personifikacjiNadanie przedmiotom, zjawiskom lub zwierzętom cech ludzkich., przyjmując postać żołnierza śmierci. Podmiot lirycznyFikcyjna osoba mówiąca w wierszu, przekazująca swoje przeżycia i refleksje. nie buntuje się przeciwko temu zjawisku. Akceptuje naturalny porządek i kruchość ludzkiego życia w starciu z żywiołem. Walka przyrody z cywilizacją powraca w tekstach kilkakrotnie. W Bakczysaraju rośliny wdzierające się do pałacu i porastające mury symbolizują nietrwałość ludzkich dzieł.

Przyroda staje się również lustrem dla emocji bohatera. Zapadający zmrok w Stepach akermańskich zaciera kształty przedmiotów. Wszystko staje się płynne i niewyraźne, co oddaje wewnętrzne zagubienie wędrowca. W wierszach marynistycznych (Cisza morska, Żegluga, Burza) zmienna aura na morzu ściśle koresponduje z dynamiką uczuć poety.

Porządek natury przeciwstawiono porządkowi ludzkiemu. Pałac w Bakczysaraju, dawny symbol potęgi, obraca się w ruinę. Natura trwa wiecznie. Przykładem takiego ujęcia jest Czatyrdah:

Między światem i niebem jak drogman stworzenia,
Podesławszy pod nogi ziemie, ludzi, gromy,
Słuchasz tylko, co mówi Bóg do przyrodzenia.

Orientalizm

Zainteresowanie Wschodem było u romantyków powszechne. Egzotyczna kultura przyciągała barwnością i tajemnicą. W cyklu Mickiewicza orientalizmFascynacja kulturą, krajobrazami i obyczajami Wschodu, bardzo popularna w epoce romantyzmu. przejawia się na wielu płaszczyznach. Uosabia go postać MirzyTytuł honorowy używany w krajach muzułmańskich, tu: wschodni przewodnik Pielgrzyma. - przewodnika prowadzącego wędrowca przez krymskie przestrzenie. Mirza jest zakorzeniony w lokalnej kulturze. Jego spojrzenie na świat diametralnie różni się od perspektywy Pielgrzyma, który nieustannie uczy się od swojego towarzysza.

Mirza postrzega świat jako spójną całość. Modli się do górskiego szczytu, Czatyrdahu, traktując go jako element boskiego stworzenia i symbol potęgi Stwórcy. W swojej modlitwie zarzuca naturze nieczułość, skarży się na trudny los człowieka. Szarańcza, upał czy przytłaczająca góra należą jednak do naturalnego porządku. W świecie Mirzy jest miejsce na dobre i złe żywioły. Wszystko pochodzi od Boga. Człowiekowi pozostaje pokorna akceptacja losu.

Z postacią przewodnika wiążą się elementy ludowości. Mądrość Mirzy nie wynika z akademickiego wykształcenia, lecz ze znajomości praw natury. Widać w niej ślady myślenia magicznegoPrzekonanie, że słowa, gesty lub myśli mają bezpośredni wpływ na rzeczywistość fizyczzną. - słowo ma dla niego taką samą moc sprawczą jak fizyczne działanie.

Wschodni koloryt widać także w stylistyce, przypominającej momentami przepych baroku. Początek wiersza Czatyrdah to rozbudowana apostrofaBezpośredni, uroczysty zwrot do osoby, bóstwa lub zjawiska. oparta na łańcuchu skojarzeń:

Maszcie krymskiego statku, wielki Czatyrdahu!
O minarecie świata! o gór padyszachu!

Kwiecisty, pełen ekspresji język pasuje do wschodniego przewodnika. Egzotykę potęgują nazwy regionalne (Czatyrdah, Bajdary, Bakczysaraj) oraz słownictwo opisujące realia islamu (haremy, padyszachTytuł monarchów wschodnich, m.in. sułtanów tureckich i królów perskich., dżamidy).

Wyobraźnia poetycka

Mickiewicz realizował postulat tworzenia poezji opartej na czuciu, intuicji i tym, co pozornie niedostrzegalne. Już pierwszy utwór, Stepy akermańskie, udowadnia zdolność łączenia odległych zjawisk:

Wpłynąłem na suchego przestwór oceanu.

Początkowy wers wprowadza metaforęZestawienie słów, które zyskują nowe, niedosłowne znaczenie. obejmującą całą strofę. Czasowniki i rzeczowniki morskie (wpływać, ocean, fale, ostrowy) opisują jazdę wozem przez step. Poeta nakłada na siebie dwa obrazy, tworząc iluzję żeglugi po trawie.

Zaskakujące paraleleZestawienie podobnych zjawisk, cech lub motywów w celu podkreślenia ich wspólnego charakteru. pojawiają się w całym cyklu. W Ciszy morskiej drzemiąca na dnie meduza, ożywająca tylko w czasie spokoju, staje się odbiciem bolesnych wspomnień:

O myśli! W twej głębi jest hydra pamiątek

Nostalgia i żal są nie do przezwyciężenia. Bolesne myśli tkwią głęboko, gdy człowiek aktywnie działa. Dopiero cisza skłaniająca do kontemplacji sprawia, że „hydra pamiątek” atakuje ze zdwojoną siłą.

Słowa w cyklu pulsują wieloznacznością. Wiersz Mogiły haremu ukazuje to zjawisko w pełni:

Tu z winnicy miłości niedojrzałe grona
Wzięto na stół Allacha; tu perełki Wschodu,
Z morza uciech i szczęścia, porwała za młodu
Truna, koncha wieczności, do mrocznego łona.

Zmarłe kobiety są gronami z winnicy miłości i perłami Wschodu. Perła oznacza piękno zrodzone z cierpienia - powstaje, gdy ciało małża zostaje zranione ziarnkiem piasku. Poeta miesza porządek realistyczny z przenośnym, konkretyzując popularny frazeologizm „morze szczęścia”.

Mickiewicz skupia się na ulotnych wrażeniach. Opisuje Bakczysaraj w pełnym słońcu i o zmroku, udowadniając, że rzeczywistość stale się zmienia. Takie widzenie świata zapowiada późniejszemu impresjonizmowiKierunek w sztuce dążący do uchwycenia ulotnej, chwilowej wrażliwości i gry świateł.. Nawet zwykłe zdarzenia budzą niezwykłe skojarzenia. Majtek wspinający się na liny w Żegludze przypomina drapieżnika:

Wbiegł, rozciągnął się, zawisł w niewidzialnej sieci,
Jak pająk czatujący na skinienie sidła.

Patriotyzm

Tematyka narodowa wyróżnia polską odmianę romantyzmu na tle Europy. Podróżując po Krymie, Mickiewicz był przekonany, że nigdy już nie zobaczy rodzinnych stron. Motyw utraconej ojczyzny otwiera cały cykl. Wędrowiec w stepie pragnie usłyszeć jakikolwiek dźwięk z domu:

Słyszę, kędy się motyl kołysa na trawie,
Kędy wąż śliską piersią dotyka się zioła.
W takiej ciszy! - tak ucho natężam ciekawie,
Że słyszałbym głos z Litwy. - Jedźmy, nikt nie woła!

Ogromna przestrzeń potęguje nostalgięSilna, bolesna tęsknota za ojczyzną lub przeszłością.. Wędrowiec słyszy lot motyla, ale głos z Litwy do niego nie dociera. Bohater nie wygłasza politycznych tyrad, nie nazywa siebie wprost patriotą. Skupia się na poczuciu wykorzenienia. Pragnie zapomnienia, o czym pisze w Bajdarach:

Czekam, aż myśl, jak łódka wirami kręcona,
Zbłąka się i na chwilę w niepamięć pogrąży.

Paradoksalnie, pamięć pozostaje jedyną dostępną mu formą kontaktu z ojczyzną. Wędrowiec zachwyca się orientalnym pejzażem, ale w wierszu Pielgrzym wyznaje szczerze:

Litwo! piały mi wdzięczniej twe szumiące lasy
Niż słowiki Bajdaru, Salhiry dziewice;
I weselszy deptałem twoje trzęsawice
Niż rubinowe morwy, złote ananasy

Synkretyzm formy

Mickiewicz zmodyfikował rygorystyczny gatunek, wprowadzając do niego dialogi, pytania retoryczne i monologi. Stworzył w ten sposób utwór synkretycznyŁączenie w jednym utworze cech różnych rodzajów i gatunków literackich.. Poeta przesunął granicę między częścią opisową a refleksyjną, niekiedy całkowicie zacierając ten podział. Rozluźnienie sztywnych ram pozwoliło mu precyzyjniej oddać wewnętrzne rozedrganie Pielgrzyma.