Pinokio jako baśń i powiastka dydaktyczna
Książka Carlo Collodiego łączy w sobie cechy dwóch różnych gatunków literackich. Z jednej strony to pełna magii historia o ożywionej kukiełce, a z drugiej surowa lekcja o konsekwencjach złego zachowania. Przemiana drewnianego pajacyka w prawdziwego chłopca pokazuje, jak ważna jest uczciwość, praca i szacunek do starszych.
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 3 min
Spis treści
Dwa gatunki w jednej książce
Pinokio to utwór, który wymyka się prostym podziałom. Kiedy go czytasz, widzisz klasyczną baśńUtwór, w którym świat realny miesza się z magią, a dobro zawsze wygrywa ze złem.. Drewniany chłopiec ożywa, wróżka spełnia życzenia, a zwierzęta mówią ludzkim głosem.
Jednocześnie autor co chwilę daje czytelnikowi surową lekcję. Przypomina, żeby nie kłamać, słuchać rodziców i nie ufać nieznajomym. Właśnie dlatego historia drewnianego pajacyka to również powiastka dydaktycznaKrótki utwór, którego głównym celem jest nauczenie czytelnika konkretnych zasad moralnych..
Magia i niezwykły świat
Akcja książki toczy się w świecie, gdzie normalność naturalnie miesza się z cudownością. Niezwykłe zdarzenia nikogo tam nie dziwią. W Pinokiu znajdziesz mnóstwo elementów fantastycznych.
- Ożywiony przedmiot – kawałek drewna staje się kukiełką, która mówi i czuje. Dżepetto nie zdążył jej nawet wyrzeźbić, a Pinokio już robił psikusy.
- Magiczne postacie – Wróżka o Błękitnych Włosach pojawia się i znika. Zmienia postać, ratuje Pinokia i ostatecznie spełnia jego największe marzenie.
- Mówiące zwierzęta – Gadający Świerszcz przemawia do bohatera jak mądry nauczyciel. Lis i Kot udają przyjaciół, żeby go oszukać.
- Magiczny nos – kłamstwo natychmiast staje się widoczne, bo nos Pinokia rośnie. Zło i dobro mają tu fizyczne, namacalne konsekwencje.
W baśniach dobro i zło są zawsze wyraźnie oddzielone. Wróżka to uosobienie dobroci i troski. Lis z Kotem to fałszywi przyjaciele, zapatrzeni w złote monety. Każda postać reprezentuje konkretną wartość.
Lekcja wbudowana w fabułę
Autor powiastki dydaktycznej nie ukrywa swoich zamiarów. Chce, żebyś po przeczytaniu książki zapamiętał konkretną lekcję. Carlo Collodi pisał Pinokia w odcinkach dla dziecięcej gazety we Włoszech.
W latach 1881–1883, gdy powstawał Pinokio, wiele włoskich dzieci z ubogich rodzin wagarowało i unikało szkoły. Collodi chciał je przekonać, że nauka i uczciwość to jedyna droga do lepszego życia.
Każda przygoda Pinokia kończy się bolesną konsekwencją jego złego wyboru. To nie są przypadkowe nieszczęścia, ale kary za konkretne błędy.
- Ucieka ze szkoły – trafia do teatru marionetek i o mało nie traci życia.
- Wierzy Lisowi i Kotu, że pieniądze rosną na drzewie – traci wszystkie złote monety.
- Wybiera zabawę zamiast nauki – zamienia się w osła na Wyspie Rozrywek.
Collodi buduje świat, w którym złe decyzje natychmiast przynoszą złe skutki. Przypomina to trochę bajki zwierzęce, ale rozciągnięte na całą powieść.
Jak połączyć magię z nauką?
Baśń dostarcza ciekawej oprawy. Tworzy niezwykły świat, w którym wszystko jest możliwe. Powiastka dydaktyczna wypełnia tę oprawę treścią z wyraźnym morałemPouczający wniosek płynący z opowiedzianej historii..
Gadający Świerszcz pełni tu szczególną rolę. Pojawia się jako głos sumienia i mówi Pinokiowi wprost, że lenistwo prowadzi do zguby. Pajacyk go wyrzuca, a potem boleśnie przekonuje się o jego racji. Bohater ignoruje mądrą radę, ponosi karę i ostatecznie wyciąga wnioski.
Szczęśliwe zakończenie jest nagrodą za ciężką pracę, a nie za magię. Pinokio staje się prawdziwym chłopcem dopiero wtedy, gdy zmienia swoje zachowanie. Troszczy się o chorego Dżepetta, chodzi do szkoły i pracuje. Wróżka tylko nagradza tę przemianę.
Dwa gatunki, jeden cel
Pinokio to baśń, ponieważ zabiera nas do świata pełnego cudów i fantastycznych postaci. Jest też powiastką dydaktyczną, bo każda scena uczy czegoś konkretnego.
Te dwa gatunki wcale się tu nie kłócą. Fantastyczna forma sprawia, że moralne lekcje trafiają do czytelnika znacznie łatwiej niż zwykłe, nudne pouczenia.