Znaczenie tytułu 'Stary człowiek i morze'
Tytuł opowiadania Ernesta Hemingwaya składa się zaledwie z czterech słów, ale kryje w sobie głębokie przesłanie. Wskazuje on na głównego bohatera oraz miejsce akcji, unikając przy tym taniego dramatyzmu. Proste zestawienie człowieka i natury odzwierciedla całą filozofię życiową zawartą w tej krótkiej lekturze.
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 3 min
Tytuł opowiadania to zaledwie cztery słowa. Ta prostota może jednak zmylić czytelnika. Pod krótkim hasłem kryje się ogromne bogactwo znaczeń.
Co tytuł mówi wprost?
Na poziomie dosłownym tytuł zapowiada głównego bohatera i miejsce akcji. Stary człowiek to Santiago. Jest to kubański rybak, który od osiemdziesięciu czterech dni wraca do portu bez żadnej zdobyczy.
Morze to Prąd ZatokowyCiepły prąd morski na Oceanie Atlantyckim, w pobliżu którego łowił Santiago., na który bohater wypływa samotnie pewnego ranka. Hemingway zrezygnował z krzykliwych nazw w stylu „Ostatni rejs”. Wybrał skromny, niemal kronikarski zapis.
Zwykła informacja o tym, kto i gdzie bierze udział w wydarzeniach, buduje surowy klimat opowieści.
Zestawienie, nie pojedynek
Słowo łączące w tytule to zwykłe „i”. Autor nie użył słowa „kontra” ani „przeciwko”. Tytuł nie stawia człowieka i natury naprzeciwko siebie jak dwóch wrogów na ringu.
Spójnik ten oznacza współistnienie. Santiago nie traktuje wielkiej wody jak przeciwnika. Myśli o niej w rodzaju żeńskim, używając hiszpańskiego określenia la mar. Traktuje morze jak kogoś bliskiego, kogo darzy wielkim szacunkiem.
Bohater walczy z ogromnym marlinemDuża ryba drapieżna z charakterystycznym, długim pyskiem przypominającym włócznię. przez trzy doby. Kiedy ryba w końcu ginie, Santiago szczerze żałuje jej śmierci. Tytuł podpowiada nam, że opowiadanie opisuje spotkanie z naturą, a nie jej brutalny podbój.
Stary człowiek jako symbol
Santiago to nie tylko zwykły rybak z Kuby. Pisarz tworzy z niego postać symbolicznąMotyw w literaturze, który oprócz dosłownego znaczenia ma też ukryty, głębszy sens.. Reprezentuje on człowieka u kresu sił, który do samego końca walczy o własną godność.
Słowo „stary” w tytule celowo podkreśla słabość bohatera. Santiago ma poranione dłonie i bolące plecy. Na morzu jest zupełnie sam, bo chłopiec o imieniu Manolin musiał zostać na brzegu.
Tytuł niesie uniwersalną prawdę o ludzkim losie. Nawet w podeszłym wieku i w pełnej samotności można zmierzyć się z potężną siłą. Santiago uosabia każdego człowieka, który mimo zmęczenia i porażek nie poddaje się losowi.
Morze jako symbol
Morze to znacznie więcej niż tylko tło wydarzeń. Stanowi ono potężną, nieprzewidywalną i piękną siłę. Żywioł ten nie ma dobrych ani złych intencji wobec rybaka. Po prostu istnieje i rządzi się swoimi prawami.
Wielka woda symbolizuje całą naturę. Człowiek może się z nią mierzyć i ją szanować, ale nigdy w pełni jej nie pokona.
Santiago łowi wymarzonego marlina, ale w drodze powrotnej rekiny zjadają jego zdobycz. Rybak wraca do portu z samym szkieletem. Tytuł celowo nie ocenia, czy bohater odniósł zwycięstwo, czy poniósł klęskę.
Dlaczego taka prostota?
Hemingway pisał bardzo oszczędnym językiem. Stosował tak zwaną zasadę góry lodowej.
Zasada góry lodowej (styl iceberg) to technika pisarska Hemingwaya. Pisarz podaje czytelnikowi tylko najważniejsze fakty (wierzchołek góry). Cały głębszy sens i emocje są ukryte pod powierzchnią tekstu, a czytelnik musi się ich domyślić.
Tytuł opowiadania działa na tej samej zasadzie. Za czterema prostymi słowami kryje się pytanie o sens ludzkiej walki i miejsce człowieka w świecie natury.
Tytuł stanowi idealne streszczenie całej książki. Mówi nam wszystko, co najważniejsze: jest człowiek i jest morze. Reszta to tylko tło dla ich spotkania.