Motyw cierpienia w »Starym człowieku i morzu«
Cierpienie w noweli Ernesta Hemingwaya to nie tylko ból fizyczny, ale przede wszystkim sprawdzian ludzkiej wytrzymałości. Santiago przez trzy dni walczy z ogromnym marlinem, a następnie z rekinami, znosząc rany, głód i skrajne wyczerpanie. Jego postawa udowadnia, że prawdziwa godność polega na niepoddawaniu się nawet w obliczu całkowitej klęski.
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 3 min
Motyw w skrócie
W noweliKrótki utwór literacki z jedną główną linią akcji i wyraźnym punktem kulminacyjnym. Ernesta Hemingwaya cierpienie nie jest tylko tłem wydarzeń. To najważniejszy sprawdzian dla głównego bohatera. Santiago, stary kubański rybak, wypływa samotnie na Zatokę Meksykańską po osiemdziesięciu czterech dniach bez żadnego łupu.
Kiedy w końcu łowi na haczyk wielkiego marlina, zaczyna się mordercza walka. Trwa ona trzy dni i całkowicie wyczerpuje organizm starca. Ból jednak nie łamie rybaka, tylko pokazuje jego prawdziwy charakter.
Autor udowadnia prostą prawdę. Człowiek jest wart tyle, ile potrafi znieść. Wytrzymałość nie oznacza braku bólu, ale decyzję, by walczyć do samego końca. Ten motywPowtarzający się w literaturze element, na przykład postać, przedmiot lub sytuacja. buduje całe przesłanie utworu.
Jak motyw się przejawia?
Skurcz i zranione dłonie
Lina, którą Santiago trzyma przez wiele godzin, boleśnie nacina mu skórę. Prawa dłoń starca nagle odmawia posłuszeństwa i boleśnie się kurczy. Rybak próbuje ją rozmasować i zmusza do pracy siłą woli.
Traktuje swoją rękę jak zbuntowane narzędzie. Cierpienie fizyczne pokazuje tutaj niezwykłą twardość bohatera. Santiago czuje ogromny ból, ale świadomie decyduje się go ignorować.
Trzecia noc i granica wytrzymałości
Podczas trzeciej doby walki z rybą ciało starca jest na skraju wyczerpania. Bolą go plecy, ramiona drętwieją, a oczy pieką z braku snu. Santiago zaczyna majaczyć i tracić kontakt z rzeczywistością.
W jego głowie pojawiają się sny o lwach na afrykańskiej plaży. To symbolMotyw, który oprócz znaczenia dosłownego ma też ukryte, głębsze znaczenie. dawnej siły i młodości. Samotność na środku oceanu potęguje to psychiczne cierpienie.
Starzec nie ma nikogo, kto mógłby mu pomóc. To punkt kulminacyjnyMoment najwyższego napięcia w utworze, po którym akcja zmierza do rozwiązania. jego wyczerpania. Mimo to zaciska zęby i trzyma linę.
Atak rekinów i utrata zdobyczy
Kiedy marlin jest już martwy, zapach krwi przyciąga stada drapieżników. Santiago walczy z rekinami za pomocą wiosła i noża. Traci kolejne kawałki mięsa swojej wielkiej ryby.
Do bólu fizycznego dołącza najgorsze cierpienie psychiczne, czyli świadomość straty. Do portu rybak przywozi tylko nagi szkielet. Przegrał walkę o rybę, ale zachował własną godność.
Po powrocie do chaty Santiago pada na łóżko. Zasypia twarzą w dół z szeroko rozłożonymi ramionami. Autor nie pozostawia tej aluzjiNie wprost wyrażone nawiązanie do czegoś, np. do innego dzieła lub wydarzenia. przypadkowi.
Pozycja, w której zasypia wyczerpany Santiago (z rozłożonymi rękami), to nawiązanie do ukrzyżowania Jezusa. W literaturze taki zabieg ma podkreślić ogromne cierpienie i poświęcenie bohatera.
Funkcja motywu
Cierpienie w tym utworze jest miarą człowieczeństwa. Hemingway pokazuje, że prawdziwa wartość człowieka ujawnia się w najtrudniejszych momentach. Santiago staje się bohaterem nie dlatego, że złowił rybę, ale dlatego, że nie puścił liny mimo potwornego bólu.
Ból nadaje całej historii głęboki sens. Autor celowo uszlachetnia cierpienie swojego bohatera. Dzięki temu stary Kubańczyk staje się kimś więcej niż tylko zwykłym rybakiem.
Reprezentuje każdego człowieka, który mierzy się z przeciwnościami losu. Przesłanie utworu jest bardzo konkretne. Można zostać zniszczonym fizycznie, ale nie można dać się pokonać duchowo.