Kontekst historyczny i społeczny w Tajemniczym ogrodzie

Anglia i Indie na przełomie epok

Wydarzenia opisane w książce toczą się na początku XX wieku. To czas tak zwanej epoki edwardiańskiejOkres w historii Wielkiej Brytanii (1901–1910), kiedy na tronie zasiadał król Edward VII.. Wielka Brytania panowała wtedy nad ogromnym imperium, a Indie były jej najważniejszą kolonią. Właśnie tam dorasta Mary Lennox. Jej ojciec jest brytyjskim urzędnikiem.

Życie bogatych Anglików w Indiach wyglądało specyficznie. Rodzice Mary w ogóle się nią nie zajmowali. Wychowywały ją hinduskie służące, nazywane ajamiW Indiach: niania lub służąca opiekująca się dziećmi europejskich kolonizatorów.. Taka sytuacja była normą wśród wyższych sfer.

Dzieci rosły w otoczeniu służby i uczyły się wydawać rozkazy. Mary miała wszystko robione za siebie. Wyrosła na rozkapryszoną i nieznośną dziewczynkę. Sama przyznaje, że nie potrafiła nawet zawiązać własnych butów.

KolonializmPolityka państw rozwiniętych polegająca na podbijaniu słabszych krajów i wyzyskiwaniu ich mieszkańców. w powieści nie jest bohaterski. Autorka pokazuje, że ten system krzywdził ludzi po obu stronach. Mary to jego ofiara. Jest dzieckiem bez empatii i bez więzi z rodzicami.

Różnice klasowe w angielskiej wsi

Po śmierci rodziców Mary trafia do Misselthwaite Manor w hrabstwie Yorkshire. Zderza się tam z zupełnie innym światem. Hierarchia społeczna jest jednak równie wyraźna jak w Indiach.

Pan domu, Archibald Craven, to bogaty arystokrata zamknięty w swoim bólu. Jego syn Colin żyje jak małe bóstwo. Służba chodzi na palcach, aby go nie drażnić. Dorośli spełniają każdy kaprys chłopca. To niemal lustrzane odbicie zachowania Mary z czasów jej życia w Indiach.

Po drugiej stronie tej granicy stoją Marta i Dick Sowerby. To dzieci z biednej, robotniczej rodziny mieszkającej na wrzosowiskach. Marta pracuje jako pokojówka i mówi lokalną gwarąOdmiana języka używana przez mieszkańców określonego regionu, różniąca się od języka ogólnego.. Początkowo wprawia to Mary w osłupienie.

Dziewczynka nigdy wcześniej nie rozmawiała z kimś z niższej klasy jak z równym sobie. Marta traktuje ją normalnie. Nie jest służalcza, ale nie jest też złośliwa.

Stary ogrodnik, Ben Weatherstaff, również należy do klasy pracującej. Jest szorstki i małomówny. Nie boi się powiedzieć Mary przykrej prawdy prosto w oczy. W tamtych czasach takie zachowanie służby było nie do pomyślenia.

Służba kontra arystokracja - kto jest naprawdę zdrowy?

Frances Hodgson Burnett buduje w powieści wyraźny kontrastZestawienie dwóch przeciwieństw w celu uwydatnienia ich różnic.. Arystokraci są chorzy, zamknięci w sobie i nieszczęśliwi. Colin całymi dniami leży w łóżku i czeka na śmierć.

Jego ojciec ucieka z własnego domu i podróżuje po Europie. Mary przyjeżdża z Indii blada, wychudzona i samotna.

Rodzina Sowerbych żyje w biedzie. Matka wychowuje dwanaścioro dzieci w małym domku na wrzosowiskach. Mimo to wszyscy są zdrowi, weseli i silnie związani z naturą. Dick potrafi rozmawiać ze zwierzętami i zna każdą roślinę.

To nie jest przypadek. Autorka sugeruje, że bliskość natury i praca fizyczna dają szczęście. Tego nie można kupić za żadne pieniądze.

Yorkshire jako kontrast do Indii

Wybór miejsca akcji ma ogromne znaczenie dla fabuły. Yorkshire to jeden z najbardziej surowych regionów Anglii. Dominują tam zimne wrzosowiska, silny wiatr i szara zima. To kompletne przeciwieństwo gorących i kolorowych Indii.

Zderzenie tych dwóch klimatów wymusza przemianę głównej bohaterki. W Indiach Mary była otoczona ludźmi, ale w środku czuła się martwa. W szarym Yorkshire musi wreszcie zacząć działać samodzielnie.

Kiedy dziewczynka bierze do ręki łopatkę i zaczyna kopać w ziemi, budzi się do życia. Surowe środowisko hartuje jej charakter. Dostatni, kolonialny świat nigdy by jej tego nie dał.