Słowniczek pojęć i trudnych słów z Tajemniczego ogrodu

• terminy literackie i motywy (np. symbol, bohater dynamiczny),
• pojęcia historyczne (np. epoka wiktoriańska, Indie Brytyjskie),
• zagadnienia filozoficzne (np. hipochondria, siła woli).

Pojęcia literackie i gatunkowe

Powieść obyczajowa to utwór, który skupia się na codziennym życiu bohaterów. Nie znajdziesz tu magii ani smoków. Najważniejsze są relacje między ludźmi i ich wewnętrzna ewolucjaEwolucja Stopniowa, ciągła zmiana, rozwój kogoś lub czegoś..

Literatura dziecięca często porusza bardzo poważne tematy. Frances Hodgson Burnett pisze o samotności, chorobie i utracie rodziców. Pokazuje jednak, że młodzi bohaterowie potrafią poradzić sobie z każdym kryzysem.

Bohater dynamiczny to postać, która zmienia swój charakter w trakcie trwania akcji. Mary Lennox na początku jest kapryśna i samolubna. Pod koniec książki staje się radosną i troskliwą dziewczynką.

Symbol to przedmiot lub miejsce, które znaczy coś więcej niż widać na pierwszy rzut oka. Tytułowy ogród to nie tylko rośliny. To znak życia, nadziei i odrodzenia.

Motyw przemiany pokazuje drogę bohatera przez trudne doświadczenia. Mary przyjeżdża do Anglii jako smutne dziecko. Praca w ziemi i nowi przyjaciele pomagają jej odzyskać radość.

Ogród jako raj nawiązuje do biblijnego EdenuEden Biblijny raj, miejsce idealnego szczęścia i harmonii człowieka z naturą.. Zamknięty za murem kawałek ziemi daje dzieciom poczucie bezpieczeństwa. Uczy ich cierpliwości i pozwala zapomnieć o zmartwieniach.

Narracja trzecioosobowa oznacza, że historię opowiada ktoś z zewnątrz. Narrator używa form „ona zrobiła”, „on powiedział”. Dzięki temu możemy obserwować wszystkich bohaterów z pewnego dystansu.

Pojęcia historyczne i realioznawcze

Indie Brytyjskie to dawna koloniaKolonia Terytorium poza granicami państwa, które zostało przez nie podbite i jest przez nie zarządzane. Wielkiej Brytanii. Mary Lennox urodziła się w zamożnej rodzinie urzędnika. Miała własną służbę, która spełniała każdy jej kaprys.

Cholera to groźna choroba zakaźna. W XIX wieku wywoływała śmiertelne epidemieEpidemia Szybkie rozprzestrzenianie się choroby zakaźnej na dużym obszarze.. To właśnie ona zabiła rodziców Mary. W gorącym klimacie Indii bakterie przenosiły się przez brudną wodę w błyskawicznym tempie.

Radża to tytuł władcy w Indiach. Służący nazywali tak Mary z ironiąIronia Ukryta złośliwość, wyrażona przez użycie słów o znaczeniu odwrotnym do intencji.. Dziewczynka rządziła wszystkimi wokół, ale w głębi duszy była bardzo samotna.

Wrzosowisko to rozległy, wietrzny teren porośnięty niskimi krzewami. W hrabstwie Yorkshire ciągną się one aż po horyzont. Surowy, dziki krajobraz początkowo przeraża Mary, ale z czasem zaczyna ją fascynować.

Yorkshire to region na północy Anglii. Słynie z zimnego klimatu i silnego wiatru. To właśnie tam leży posiadłość Misselthwaite Manor.

Epoka wiktoriańska to czas panowania królowej Wiktorii. Dzieci z bogatych domów wychowywano wtedy bardzo surowo. Colin Craven to ofiara ówczesnego przekonania o konieczności izolacjiIzolacja Odcięcie kogoś od kontaktu z innymi ludźmi i światem zewnętrznym. chorych.

Służba domowa w wielkich majątkach liczyła dziesiątki osób. Różnice między bogaczami a biedotąBiedota Najuboższa warstwa społeczna, żyjąca w trudnych warunkach materialnych. były ogromne. Burnett pokazuje jednak, że to prości ludzie mają najwięcej życiowej mądrości.

Posiadłość ziemska to wielki dom z parkiem i ziemią uprawną. Misselthwaite Manor to prawdziwy labirynt korytarzy i zamkniętych pokoi. Jego ogrom sprawia, że nikt nie zauważa dzieci bawiących się w ukrytym ogrodzie.

Język i dialekt

Dialekt to lokalna odmiana języka. Różni się od oficjalnej mowy wymową i słownictwem. Marta i jej rodzina mówią gwarą z Yorkshire.

Gwara Yorkshire używa specyficznych słów. Zamiast „ty” mówi się „tha”, a zamiast „nic” – „nowt”. Kiedy Marta po raz pierwszy odzywa się tak do Mary, dziewczynka przeżywa szok.

Różnica językowa od razu zdradza pochodzenie bohatera. Mary i Colin mówią piękną, literacką angielszczyzną. Język prostych ludzi z wrzosowisk jest szorstki, ale pełen ciepła.

Pojęcia filozoficzne i motywy

Hipochondria to fałszywe przekonanie o własnej, ciężkiej chorobie. Colin od lat wierzy, że ma krzywe plecy i wkrótce umrze. Lekarze nie widzą problemu, ale chłopiec wpada w histerięHisteria Gwałtowny wybuch skrajnych emocji, nad którymi trudno zapanować. na każdą wzmiankę o zdrowiu.

Siła woli to przekonanie, że nasze myśli kształtują rzeczywistość. Colin nazywa to swoją „Magią”. Chłopiec wierzy, że jeśli będzie myślał o zdrowiu, jego ciało nabierze sił.

Sieroctwo to częsty motyw w książkach dla młodzieży. Mary traci rodziców fizycznie. Colin jest sierotą emocjonalnym, bo ojciec unika z nim kontaktu.

Odrodzenie to powrót do życia po długim smutku. Ogród przez dziesięć lat wydawał się martwy. Wiosną wybucha zielenią. To piękna metaforaMetafora Inaczej przenośnia. Zestawienie słów, które zyskują razem nowe, niedosłowne znaczenie. losu głównych bohaterów.

Relacja z naturą ma w powieści moc uzdrawiającą. Dick rozumie zwierzęta i rośliny bez słów. Praca w ziemi i świeże powietrze przywracają dzieciom apetyt i chęć do życia.

Żałoba Archibalda Cravena trwa dekadę. Mężczyzna podróżuje po Europie, by uciec od wspomnień o zmarłej żonie. Zamknięcie ogrodu było próbą odcięcia się od bólu i traumyTrauma Trwały uraz psychiczny wywołany przez bardzo bolesne, wstrząsające przeżycie..