Antygona - czas i miejsce akcji
Akcja „Antygony” rozgrywa się w ciągu jednego dnia przed pałacem królewskim w Tebach, co stanowi klasyczny przykład antycznej zasady trzech jedności. Wydarzenia rozpoczynają się tuż przed świtem, zaraz po wycofaniu się wrogich wojsk z miasta. Tło dla tragedii stanowi krwawy konflikt między braćmi, który doprowadził do wydania przez Kreona okrutnego zakazu.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 2 min
Ramy czasowe i przestrzeń dramatu
W dramacie Sofoklesa wydarzenia toczą się w ciągu jednego dnia. Miejscem akcji jest plac przed pałacem królewskim w Tebach. Taka konstrukcja to rygorystyczna realizacja zasady trzech jednościReguła dramatu antycznego wymagająca ograniczenia akcji do jednego wątku, jednego miejsca i czasu nieprzekraczającego 24 godzin..
Wydarzenia rozpoczynają się w półmroku, jeszcze przed wschodem słońca. W prologosie Antygona spotyka się z Ismeną, by namówić ją do złamania zakazu Kreona i pochowania zwłok Polinejkesa. Rozmowa sióstr toczy się w tajemnicy, pod osłoną ustępującej nocy, z dala od czujnego wzroku straży.
O wczesnej porze świadczy pieśń Chóru (ParodosPierwsza pieśń chóru w tragedii greckiej, wykonywana podczas wejścia na orchestrę.). Starsi tebańscy śpiewają hymn pochwalny na cześć wschodzącego słońca:
„O słońca grocie, coś jasno znów Tebom
Błysnął po trudach i znoju,
Złote dnia oko, przyświecasz ty niebom (...)
Witaj! (...)”
Z dialogu sióstr dowiadujemy się również, że zbrojne starcie zakończyło się zaledwie kilka godzin wcześniej. Wojska najeźdźców wycofały się w nocy, o czym wprost wspomina Ismena:
„Od dnia, kiedy straciliśmy braci obu,
W bratnim zabitych pojedynku
Odkąd tej nocy odeszły Argiwów
Hufce, niczego więcej nie zaznałam (...)”
Mitologiczne tło konfliktu
Aby w pełni zrozumieć sytuację wyjściową dramatu, trzeba cofnąć się do wydarzeń poprzedzających akcję. Po samookaleczeniu i ustąpieniu Edypa z tebańskiego tronu, jego dorośli synowie rozpoczęli bezwzględny spór o władzę. Umowa zakładała, że będą rządzić na zmianę, wymieniając się co roku.
Według mitu synowie zlekceważyli ślepego ojca, posyłając mu w darze gorszą część mięsa ze zwierzęcia ofiarnego. W gniewie Edyp rzucił na nich klątwę – życzył im, aby zginęli w bratobójczej walce. To fatum ciąży nad całym rodem Labdakidów.
Konflikt szybko przybrał na sile. Eteokles złamał umowę i wygnał słabszego Polinejkesa z miasta. Wygnaniec znalazł schronienie w Argos na Półwyspie Peloponeskim. Tam poślubił córkę króla Adrasta i przekonał teścia do zbrojnej wyprawy przeciwko swojej ojczyźnie.
Siedmiu wodzów poprowadziło armię na siedem bram tebańskich. Szturm został odparty, a Teby ocalały. Zwycięstwo miało jednak gorzki smak. Eteokles i Polinejkes stanęli do bezpośredniego pojedynku, w którym obaj ponieśli śmierć. W ten sposób męska linia przeklętego rodu wygasła. Dzieje zapoczątkowane nieświadomym ojcobójstwem Edypa zamknęły się w świadomym bratobójstwie jego synów. Na tych zgliszczach Kreon przejmuje władzę i wydaje zakaz, który staje się osią fabuły.