Twórcy tragedii greckiej (Ajschylos, Sofokles, Eurypides) i komedii (Arystofanes)
Trzej wielcy tragicy ateńscy - Ajschylos, Sofokles i Eurypides - ukształtowali klasyczną formę dramatu, wprowadzając innowacje sceniczne i pogłębiając psychologię postaci. Arystofanes, jako mistrz komedii staroattyckiej, wykorzystał ten gatunek do ostrej krytyki politycznej i społecznej w dobie wojny peloponeskiej. Ich zachowane do dziś dzieła stanowią fundament europejskiego teatru i literatury.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 3 min
Spis treści
Ajschylos - ojciec greckiej tragedii
Ajschylos (525-456 p.n.e.) uznawany jest za właściwego twórcę tragedii greckiej. W ciągu blisko pięćdziesięciu lat działalności na scenie ateńskiej wystawił 70 tragedii i 20 dramatów satyrowychPogodny utwór sceniczny z udziałem chóru satyrów, wystawiany jako zwieńczenie trylogii tragicznej.. Zrewolucjonizował teatr: wprowadził na scenę drugiego aktora, zastosował dekoracje oraz ulepszył stroje.
Początkowo tworzył sztuki zdominowane przez pieśni chóru, takie jak Persowie czy Błagalnice. Z czasem ograniczył rolę śpiewaków na rzecz rozwoju akcji, a jego bohaterowie zyskali wyraziste charaktery (Prometeusz skowany, Siedmiu przeciw Tebom). Do naszych czasów przetrwała w całości tylko jedna jego trylogia tragiczna - Oresteja, na którą składają się Agamemnon, Ofiarnice (Choefory) oraz Eumenidy.
Sofokles - mistrz klasycznej harmonii
Sofokles był drugim z wielkich tragików ateńskich. Kontynuował reformy swojego poprzednika, wprowadzając na scenę trzeciego aktora i rozbudowując dialogi kosztem partii chóralnych. Skupił się na przeżyciach jednostki uwikłanej w nierozwiązywalny konflikt z fatum.
Eurypides - psycholog i buntownik
Eurypides sprowadził tragedię bogów i herosów na ziemię, nadając jej realistyczny wymiar. Napisał 17 tragedii i jeden dramat satyryczny. Różnicę między nim a poprzednikami najlepiej oddają słowa przypisywane Sofoklesowi:
Ja przedstawiam ludzi takimi, jakimi być powinni, a Eurypides takimi, jakimi są.
Twórca ten zdecydowanie odszedł od religijnych korzeni gatunku. W jego dziełach brakuje obfitych boskich interwencji i bezpośredniego wpływu Olimpu na ludzkie losy. Z tego powodu oskarżano go o bezbożność. Eurypidesa można określić mianem agnostykaCzłowiek uznający, że nie da się dowieść istnienia ani nieistnienia bogów.. Widział realny świat z jego złem oraz okrucieństwem i dokładnie taki obraz przenosił na scenę. Do jego najsłynniejszych dzieł należą: Elektra, Andromacha, Trojanki, Medea, Hippolit, Helena oraz Orestes.
Arystofanes i narodziny komedii
Z wesołych pieśni chóralnych i dramatycznych scenek rodzajowych na początku V wieku p.n.e. wykształciła się w Atenach komedia. Zazwyczaj przybierała formę ostrej satyry społecznej i politycznej. Najwybitniejszym twórcą tego gatunku był Arystofanes (445-385 p.n.e.).
Jego twórczość ściśle wiązała się z bieżącą sytuacją polityczną.
Arystofanes tworzył w cieniu wojny peloponeskiej (431-404 p.n.e.) - wyniszczającego konfliktu między Atenami a Spartą, który doprowadził do upadku potęgi ateńskiej. To dlatego w jego sztukach tak silnie wybrzmiewa pacyfizm i krytyka władzy.
Komediopisarz propagował idee pokoju (Acharnejczycy, Pokój, Lizystrata). Ostro atakował przywódców ludu i demagogówPolityk zdobywający poparcie poprzez schlebianie tłumom i rzucanie nierealnych obietnic. zachęcających do walki. Krytykował imperialistyczne zapędy Ateńczyków (Rycerze, Ptaki, Babilończycy) i wyśmiewał system sądowniczy (Osy).
Nie oszczędzał również swoich kolegów po fachu, zwłaszcza tragików, co widać w sztukach Żaby oraz Kobiety biorące udział w święcie Tesmoforiów. Inne znane tytuły to Sejm niewieści i Chmury.
Komedie Arystofanesa charakteryzuje bogactwo pomysłów, fantastyka, komizm nieoczekiwanych sytuacji oraz barwny, dosadny język. Jego talent cenił sam Platon. Spośród 40 napisanych przez niego sztuk do dziś zachowało się 11.