Charakterystyka Zbyszka Dulskiego
Zbyszko Dulski to jeden z głównych bohaterów tragifarsy Gabrieli Zapolskiej, uosabiający pozorną walkę z zakłamanym światem dorosłych. Jego krótki romans ze służącą Hanką demaskuje całkowitą bezsilność młodego pokolenia wobec zakorzenionej w domu hipokryzji. Postać ta stanowi gorzką karykaturę młodopolskiegoMłoda Polska Epoka w literaturze polskiej (1890-1918), w której artyści buntowali się przeciwko mieszczańskim normom. buntownika, który głośno krzyczy o wolności, ale ostatecznie wybiera wygodne życie na koszt rodziców.
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 4 min
Spis treści
Wizytówka bohatera
Miejsce Zbyszka w strukturze dramatu jest precyzyjnie określone. To wokół jego decyzji ogniskuje się główny konflikt utworu.
- Kim jest: Jedyny syn Anieli i Felicjana Dulskich, brat Hesi i Meli.
- Rola w utworze: Pozorny buntownik. Jego romans z Hanką obnaża prawdziwe mechanizmy funkcjonowania rodziny.
- Status społeczny: Młody urzędnik z zamożnego domu mieszczańskiego. Mimo pracy na etacie pozostaje całkowicie uzależniony finansowo od matki.
Wygląd i cechy zewnętrzne
Zapolska nie poświęca jego aparycji rozbudowanych didaskaliówTekst poboczny w dramacie, wskazówki autora dotyczące wyglądu, gestów lub scenografii.. Z zachowania i stylu bycia wyłania się obraz zadbanego młodego dandysaMężczyzna przesadnie dbający o swój wygląd, maniery i ubiór, często o snobistycznym nastawieniu.. Zbyszko świadomie kreuje się na bywalca kawiarni i artystycznego ducha. Nosi się z nonszalancją. Jego postawa fizyczna i sposób mówienia zdradzają permanentne znudzenie codziennością oraz poczucie intelektualnej wyższości nad resztą domowników.
Portret psychologiczny
Buntownik z kawiarni
Zbyszko głośno gardzi kołtuństwemPogardliwe określenie zacofania, ciasnoty umysłowej i obłudy, charakterystycznych dla drobnomieszczaństwa.. Przesiaduje w nocnych lokalach, wraca nad ranem, celowo prowokuje matkę swoim słownictwem. To jednak wyłącznie poza. Kiedy przychodzi do prawdziwej próby charakteru, chłopak nie potrafi zrezygnować z domowych wygód. Jego sprzeciw kończy się tam, gdzie zaczyna się potrzeba zapłacenia rachunków.
Postawa Zbyszka to bezpośredni atak Zapolskiej na środowisko krakowskiej cyganerii artystycznej. Wielu ówczesnych bywalców kawiarni (takich jak słynna Jama Michalika) w nocy głosiło rewolucyjne hasła i pogardę dla mieszczaństwa, by rano potulnie wracać do ciepłych łóżek w domach finansowanych przez bogatych rodziców.
Słabość i finansowe uzależnienie
Mimo pracy w urzędzie, Zbyszko oddaje całą pensję matce i żyje na jej garnuszku. Nie ma żadnego realnego planu na usamodzielnienie się. Dulska doskonale o tym wie. Toleruje jego nocne wyjścia, bo ma świadomość, że syn ostatecznie zawsze wróci pod jej dach. Wygoda bezwzględnie wygrywa u niego z ideałami.
Cynizm i brak empatii
Młody Dulski traktuje Hankę czysto przedmiotowo. Romans pod własnym dachem to dla niego darmowa rozrywka i sposób na zrobienie na złość matce. Gdy dziewczyna zachodzi w ciążę, jego nagła deklaracja ożenku nie jest wyrazem miłości. To chwyt retoryczny. Zbyszko chce wywołać skandal i zszokować rodzinę, zupełnie ignorując tragiczne położenie samej służącej.
Świadomość własnego upadku
W przeciwieństwie do matki, chłopak doskonale rozumie, czym jest dulszczyznaPostawa życiowa charakteryzująca się podwójną moralnością, dbałością wyłącznie o pozory i skrajnym egoizmem.. Sam trafnie diagnozuje swój stan psychiczny. Ta autoironia czyni jego ostateczną kapitulację jeszcze bardziej żałosną. Wie, że postępuje źle, ale brakuje mu siły na zmianę.
„Ja jestem Dulski, całą duszą Dulski. Ja z tego błota nie wyjdę, ja się w nim urodziłem i to jest moja siła!”
Ewolucja bohatera
Początkowo Zbyszko wydaje się jedyną osobą zdolną rozbić duszny układ panujący w domu. Jego decyzja o ślubie z Hanką wywołuje prawdziwe trzęsienie ziemi. Szybko jednak okazuje się, że chłopak nie ma siły na długodystansową walkę.
Przełom następuje podczas konfrontacji, w której kluczową rolę odgrywa JuliasiewiczowaRadczyni, krewna Dulskich. Kobieta sprytna, cyniczna, pomagająca Anieli zażegnać skandal z Hanką.. To ona uświadamia mu brutalną prawdę. Małżeństwo ze służącą oznacza odcięcie od pieniędzy, wyrzucenie z domu i konieczność samodzielnego utrzymania rodziny. Zbyszko nie ma żadnych argumentów przeciwko tej chłodnej kalkulacji. Poddaje się bez walki.
Pozwala matce opłacić milczenie Hanki i wraca do dawnych nawyków. Jego ewolucja to w rzeczywistości zatoczenie koła. Kończy dokładnie tam, gdzie zaczął, pozbawiony jedynie resztek złudzeń o własnej niezależności.
Ocena postaci
Dla współczesnego czytelnika Zbyszko to klasyczny przykład człowieka, którego ambicje drastycznie rozmijają się z siłą charakteru. Zapolska stworzyła bezlitosną karykaturę dekadentaPrąd kulturowy przełomu XIX i XX wieku, charakteryzujący się poczuciem bezsensu, apatią i niechęcią do działania.. Jego historia udowadnia, że sam werbalny sprzeciw wobec systemu nie znaczy nic, jeśli nie idzie za nim gotowość do poniesienia życiowych kosztów.
Zbyszko jest postacią tragiczną w swojej śmieszności. To niewolnik własnej wygody. Ostatecznie staje się posłusznym trybikiem w maszynie dulszczyzny, którą tak głośno i chętnie krytykował.