Motyw władzy w „Bajkach robotów”

Władcy w świecie wykreowanym przez Lema rzadko przypominają dobrotliwych królów z tradycyjnych baśni. To zazwyczaj okrutni, zaborczy i egoistyczni dyktatorzy, dla których poddani stanowią jedynie narzędzie do realizacji własnych, często absurdalnych ambicji. Ich rządy opierają się na strachu, inwigilacji i ślepej wierze w technologię.

Poleander Partobon – zgubna fascynacja wojną

Poleander Partobon, władca Kybery z Bajki o maszynie cyfrowej, co ze smokiem walczyła, to tyran owładnięty obsesją na punkcie cybernetykiNauka o sterowaniu i przekazywaniu informacji w maszynach i organizmach żywych, niezwykle popularna w połowie XX wieku.. Król ten militaryzował każdy aspekt życia swojego państwa. Brak realnych wrogów wcale mu nie przeszkadzał – sam ich produkował, by móc toczyć kolejne, niszczycielskie bitwy. Cierpieli na tym wyłącznie jego poddani.

Beztroska i pycha władcy doprowadziły do katastrofy. Poleander przez pomyłkę stworzył potężnego elektrosmoka, który wymknął się spod kontroli i zagroził całemu królestwu. Ostatecznie tyran musiał prosić o pomoc maszynę cyfrową. Ta pokonała potwora, ale jednocześnie zmusiła króla do porzucenia wojennych ambicji i zajęcia się wyłącznie pokojowym rozwojem planety.

Architor – tyrania strachu i inwigilacji

Zupełnie inny model dyktatury reprezentuje Architor z opowiadania Uranowe uszy. Ten władca planety Aktynuria, zamieszkiwanej przez Palatynidów, zamknął się w pałacu wydrążonym w platynowej górze. Jego paranoja przybrała monstrualne rozmiary – w sześciuset komnatach rozmieścił swoje sześćset dłoni, by nieustannie kontrolować otoczenie.

Architor to uosobienie władzy totalitarnejSystem rządów oparty na całkowitym podporządkowaniu jednostki państwu, terrorze i pełnej inwigilacji obywateli.. Zmuszał poddanych do noszenia uranowych pancerzy. Zbliżenie się do siebie kilku osób groziło wybuchem łańcuchowym, co skutecznie uniemożliwiało jakikolwiek bunt i skazywało obywateli na absolutną samotność. Tyran wszędzie węszył spiski, nakładał mordercze daniny i bezlitośnie podsłuchiwał Palatynidów.

Jego upadek był równie spektakularny, co rządy. Genialny wynalazca Kosmogonik wykorzystał chciwość króla. Obywatele zaczęli spłacać daninę w uranowych monetach. Zgromadzenie ogromnej masy krytycznej w skarbcu doprowadziło do potężnej eksplozji. Pałac wyleciał w powietrze, a z sześciuset rąk Architora uformował się nowy pierścień wokół planety.

Król Murdas – megalomania prowadząca do obłędu

Bajka o królu Murdasie ukazuje władcę, którego zniszczyły własne ambicje i chorobliwa podejrzliwość. Murdas był tchórzem wierzącym w najdrobniejsze przesądy. Strach przed utratą tronu pchnął go do zbrodni na własnej rodzinie.

Jego mania wielkości przybrała dosłowny, fizyczny wymiar. Murdas pragnął rozrosnąć się tak bardzo, by wypełnić całe swoje państwo i zyskać wszechobecność. Osiągnął rozmiary stolicy, stając się żywym miastem. Zbytnia troska o zachowanie władzy doprowadziła go jednak do całkowitego obłędu. Zginął udręczony własnymi koszmarami, których jako gigantyczny organizm nie potrafił już kontrolować.

Anatomia dyktatury w świecie robotów

Władcy wykreowani przez Lema to jednostki głęboko zaburzone, chciwe i okrutne. Wszczynają bezsensowne wojny, wprowadzają absurdalne prawa i traktują obywateli jak surowiec. Strach przed utratą pozycji pcha ich do skrajnej inwigilacji.

Poddani w tym świecie żyją w ciągłym terrorze, spełniając najdziwniejsze kaprysy swoich panów. Bunt rodzi się rzadko i wymaga ogromnego sprytu. Lem pod maską baśniowej konwencji i sztafażu science fictionZestaw rekwizytów i motywów charakterystycznych dla fantastyki naukowej, takich jak roboty, statki kosmiczne czy obce planety. przemycił uniwersalną krytykę systemów autorytarnych. Każdy z tych tyranów ostatecznie ponosi klęskę, niszczony przez własną pychę, technologię lub paranoję.