Filidor, Filibert - opis postaci
Filidor i Filibert to tytułowi bohaterowie dwóch opowiadań wplecionych w fabułę „Ferdydurke”. Obie postacie służą Witoldowi Gombrowiczowi do zilustrowania absurdalności narzuconych ról społecznych oraz nieuchronnego triumfu niedojrzałości. Ich perypetie demaskują sztuczność intelektualnych i arystokratycznych póz przyjmowanych przez dorosłych.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 2 min
Filidor
Filidor to profesor Syntetologii na uniwersytecie w Leydzie. Działa w patetycznym duchu Wyższej Syntezy, posługując się w nagłych wypadkach dodawaniem, a nawet mnożeniem przez nieskończoność. Gombrowicz opisuje go jako mężczyznę dobrego wzrostu, niezłej tuszy, z rozwianą brodą i twarzą proroka w okularach. Jego życiowym i naukowym celem jest udowadnianie wyższości łączenia nad dzieleniem.
Bohater staje do absurdalnego pojedynku ze swoim ideowym przeciwnikiem – anty-Filidorem, profesorem Analizy. Walka nie toczy się na argumenty, lecz na ciosy wymierzone w osoby bliskie. Anty-Filidor analitycznie rozkłada na czynniki pierwsze żonę Filidora. W odpowiedzi profesor Syntetologii próbuje zsyntetyzować kochankę rywala, Florę Gente.
Starcie wyczerpuje obie strony i zmusza profesora do wyprzedaży całego majątku. Ostatecznie intelektualny spór sprowadza się do fizycznej konfrontacji. Policzek wymierzony Filidorowi przez przeciwnika niespodziewanie przywraca właściwą, syntetyczną formęKluczowe pojęcie u Gombrowicza, oznaczające sztuczny sposób bycia, maskę i rolę społeczną narzucaną człowiekowi przez innych. oraz zdrowie profesorowej.
Krytycy literatury widzą w nim postać czysto abstrakcyjną. Filidor służy udowodnieniu konkretnej tezy: każdy ruch wywołuje anty-ruch, a na dwóch biegunach rzeczywistości zawsze stoją synteza i analizaW filozofii to dwa przeciwstawne sposoby badania rzeczywistości: łączenie elementów w całość (synteza) lub rozkładanie całości na części (analiza)..
Opowiadania „Filidor dzieckiem podszyty” oraz „Filibert dzieckiem podszyty” to dygresje wplecione w główną oś fabularną „Ferdydurke”. Gombrowicz umieścił je w tekście celowo, aby rozbić tradycyjną strukturę powieści i zilustrować swoje poglądy filozoficzne na przerysowanych, absurdalnych przykładach.
Filibert
Narrator przedstawia go z arystokratycznym rozmachem jako markiza Philippe'a Hertala de Filiberthe. Podobnie jak Filidor, postać ta jest żywym symbolem zasady, według której każda akcja wywołuje reakcję. Wydarzenia z jego udziałem rozgrywają się na stadionie, gdzie przypadkowy incydent wywołuje lawinę zdarzeń rodem z czystej groteskiKategoria estetyczna łącząca sprzeczności, np. komizm z tragizmem, absurd z realizmem, często deformująca rzeczywistość..
Filibert ulega powszechnej histerii, ale próbuje nadać jej ramy arystokratycznego honoru. Wkracza na środek i pyta, czy ktoś ma ochotę obrazić jego żonę. Natychmiast zgłasza się tłum chętnych gotowych do pojedynku.
Reakcja markiza obnaża sztuczność jego pozy. Zamiast bronić honoru małżonki z godnością dżentelmena, Filibert po prostu się wstydzi. Ucieka do domu jak małe dziecko. Jego zachowanie udowadnia, że każda narzucona rola społeczna ostatecznie pęka pod naporem wrodzonej niedojrzałości.