Miętus - charakterystyka
Miętus, a właściwie Miętalski, to jeden z głównych bohaterów „Ferdydurke”, uosabiający młodzieńczy bunt przeciwko narzucanej przez szkołę niewinności. Pod maską wulgarnego brutala chłopak ukrywa prawdziwą wrażliwość i tęsknotę za naturalnym, nieskrępowanym konwenansami życiem. Jego obsesyjne poszukiwania prawdziwego parobka demaskują sztuczność relacji społecznych i prowadzą do ostatecznego zburzenia ustalonego porządku.
Autor: Aneta Fijołek
Czas czytania: 3 min
Spis treści
Buntownik i przywódca „chłopaków”
Początkowo Miętus jawi się jako bezwzględny wróg szkolnego systemu. Gwałtownie sprzeciwia się roli, jaką narzuca uczniom profesor Pimko. To on wypisuje na drzewie wulgarne słowo, by udowodnić, że młodzież wcale nie jest niewinna. W klasowym sporze staje na czele grupy zbuntowanych „chłopaków”. Swoją dojrzałość manifestuje poprzez agresję i plugawy językW świecie Gombrowicza wulgaryzmy są narzędziem obrony przed infantylizacją i sztuczną niewinnością.. Dojrzałość w jego słowniku oznacza uświadomienie seksualne i całkowite odrzucenie wzniosłych ideałów. Kpi z rówieśników, którzy godzą się na rolę potulnych „chłopięta”.
[...] dlaczego nie dacie kopniaka temu orlęciu, chłopięciu? Czy już nie ma w was wcale krwi? Czy nie ma ambicji? Kopniaka, kopniaka dlaczego nie dacie? Kopniak tylko może was uratować! Chłopakami bądźcie! Pokażcie mu, żeśmy chłopaki z dziewczynami, nie jakieś tam chłopięta z dziewczętami!
Pojedynek na miny i brutalna siła
Głównym przeciwnikiem Miętusa staje się Pylaszczkiewicz, nazywany przez kolegów Syfonem. Reprezentuje on obóz ułożonych, grzecznych uczniów. Konflikt między nimi kulminuje podczas słynnego pojedynku na minyGroteskowa walka na grymasy twarzy, symbolizująca starcie dwóch narzuconych form: wzniosłości i brutalności.. Miętus prezentuje najokropniejsze, druzgocące grymasy, próbując złamać idealizm przeciwnika. Mimo ogromnych wysiłków przegrywa to starcie. Wtedy pokazuje swoje prawdziwe, bezwzględne oblicze. Z pomocą kolegów obezwładnia Syfona i uświadamia go siłą, dokonując symbolicznego gwałtu przez uszyPrzemocowe uświadomienie Syfona polegające na wykrzykiwaniu mu brutalnych, niszczących niewinność słów..
Sentymentalista parobczański
Pod maską agresora kryje się zupełnie inna natura. Już w trakcie klasowych kłótni Miętus zdradza swoje największe marzenie. Tęskni do świata, w którym ludzie są naturalni i pozbawieni społecznych masek.
– Uciec – mruknął – uciec... Do parobków... Do tych prawdziwych chłopaków, co nad rzeką konie pasą i kąpią się... [...] – Hej, hej – powiedział śpiewnie, cicho. – Hej, z parobkami razem jeść chleb czarny, na koniach oklep kłusować po łące...
Józio szybko dostrzega tę niekonsekwencję. Zauważa, że Miętus potrafi błyskawicznie przejść od brutalności do liryzmu. Rówieśnicy również demaskują jego prawdziwe intencje. Syfon trafnie podsumowuje go mianem „sentymentalisty parobczańskiego”.
W twórczości Gombrowicza parobek to figura symboliczna. Reprezentuje niższe warstwy społeczne, które w oczach inteligencji uosabiają witalność, cielesność i brak krępującej formy. Fascynacja Miętusa parobkiem to próba ucieczki przed sztucznością kultury wyższej.
W poszukiwaniu autentyczności
Miętus próbuje jeszcze funkcjonować w dotychczasowych realiach. Odwiedza Józia na stancji z butelką wódki i uwodzi służącą Młodziaków. Ostatecznie jednak wyrusza na poszukiwanie swojego ideału. Trafia do ziemiańskiego majątkuDwór w Bolimowie to w powieści ostoja tradycyjnych, skostniałych podziałów klasowych między „państwem” a służbą. Hurleckich w Bolimowie. Tam odnajduje Walka – prawdziwego, nieskalanego kulturą lokajczyka. Miętus za wszelką cenę próbuje się z nim zbratać. Szczytem tej groteskowej relacji jest moment, w którym wymusza na chłopcu uderzenie w twarz.
Ten z pozoru absurdalny akt bratania się z ludem ma katastrofalne skutki. Działania Miętusa burzą odwieczny porządek społeczny w dworku i doprowadzają do buntu chłopów. Bohater okazuje się postacią tragiczną i komiczną zarazem. Wulgarny zwolennik rozwiązłości ostatecznie staje się demaskatorem wszechobecnej formyKluczowe pojęcie u Gombrowicza, oznaczające zbiór konwenansów, ról i masek, które ludzie przybierają w relacjach z innymi.. Jego metody są śmieszne, ale cel pozostaje szczery – desperacko pragnie autentyczności w świecie zbudowanym z fałszu.