Charakterystyka bohaterów opowiadania „Przy torze kolejowym”
Opowiadanie „Przy torze kolejowym” Zofii Nałkowskiej przedstawia tragiczną sytuację młodej Żydówki, która po ucieczce z transportu leży ranna przy nasypie. Zbiorowym bohaterem utworu jest tłum gapiów, sparaliżowany strachem przed konsekwencjami udzielenia pomocy uciekinierce. Dopełnieniem dramatu jest postać bezimiennego młodego mężczyzny, który ostatecznie oddaje do kobiety śmiertelny strzał.
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 4 min
Wizytówka bohatera
- Młoda Żydówka: centralna postać opowiadania, bezimienna uciekinierka z transportuPociągi towarowe, którymi masowo wywożono ludzi do obozów koncentracyjnych i ośrodków zagłady., ofiara nazistowskiego systemu.
- Tłum gapiów: zbiorowy bohater reprezentujący okolicznych mieszkańców. Uosabia społeczeństwo uwięzione między naturalnym współczuciem a instynktem przetrwania.
- Młody mężczyzna: wykonawca ostatecznego wyroku. Postać tragiczna, zmuszona do podjęcia skrajnej decyzji w nieludzkich warunkach.
Wygląd i cechy zewnętrzne
Zofia Nałkowska celowo rezygnuje ze szczegółowego opisu fizycznego rannej kobiety. Wiemy jedynie, że jest młoda, ma ciemne włosy i leży przy nasypie z przestrzelonym kolanem. Jej ciało jest całkowicie unieruchomione, ale umysł pozostaje jasny. Ta fizyczna bezradność drastycznie kontrastuje z pełną świadomością sytuacji. Autorka stosuje tu behawiorystycznyTechnika narracyjna polegająca na opisywaniu wyłącznie zewnętrznych zachowań i słów postaci, bez wnikania w ich psychikę. sposób obrazowania – widzimy tylko to, co można zaobserwować z zewnątrz.
Opowiadania z cyklu „Medaliony” powstały na podstawie prawdziwych relacji. Zofia Nałkowska pracowała w Głównej Komisji Badania Zbrodni Niemieckich w Polsce, gdzie wysłuchiwała zeznań świadków i ocalałych z HolokaustuZagłada około 6 milionów europejskich Żydów dokonana w czasie II wojny światowej przez III Rzeszę.. Historia kobiety przy torach wydarzyła się naprawdę.
Portret psychologiczny
Godność w obliczu śmierci (Młoda Żydówka)
Choć leży bezbronna na ziemi, ranna i czekająca na śmierć, kobieta nie błaga o litość w sposób, który by ją degradował. Rozmawia z ludźmi, pyta o możliwość ratunku, prosi o wodę i papierosy. To nie jest bierna figura nieszczęścia. To człowiek, który zachowuje podmiotowość nawet w skrajnie uprzedmiotawiającej sytuacji. Jej słowa brzmią jak głos kogoś, kto w pełni rozumie swoje położenie.
Trzeźwa ocena sytuacji (Młoda Żydówka)
Bohaterka wie, że nikt jej nie uratuje. Nie karmi się złudzeniami. Kiedy podają jej wodę, pije ją ze świadomością, że to gest bez większego znaczenia dla jej przetrwania. W pewnym momencie prosi o śmierć. Ta prośba nie wynika z nagłej histerii, lecz z chłodnej kalkulacji. Umiera z otwartymi oczami. Zgadza się na swój los, bo wie, że nie ma innej drogi ucieczki przed cierpieniem.
Paraliżujący strach (Tłum gapiów)
Zebrani przy torach Polacy nie są całkowicie pozbawieni empatii. Kilka kobiet płacze, niektórzy mężczyźni kręcą głowami z bezradności. Problem polega na tym, że strach skutecznie dławi każdy odruch pomocy. Ukrywanie Żydów groziło śmiercią całej rodziny – obowiązywała bezwzględna odpowiedzialność zbiorowaNiemiecka zasada karania całych rodzin lub społeczności za przewinienie jednej osoby, często stosowana za pomoc Żydom.. Nałkowska pokazuje brutalny mechanizm psychologiczny. Ludzie widzą cierpienie, ale instynkt samozachowawczy wygrywa z moralnością.
Bierność jako współuczestnictwo (Tłum gapiów)
Obserwatorzy tworzą wokół rannej swoisty krąg. Stoją, patrzą, wymieniają uwagi. Ich obecność trwa wiele godzin. Zbiorowe patrzenie bez działania staje się formą cichego przyzwolenia na zło. Winna nie jest jedna konkretna osoba. Odpowiedzialność rozmywa się na całą grupę. Tłum staje się niemym wspólnikiem zbrodniczego systemu.
Paradoks „miłosiernego” zabójcy (Młody mężczyzna)
Chłopak, który ostatecznie pociąga za spust, nie jest sadystą. Przynosi kobiecie wódkę i papierosy. Nałkowska sugeruje, że kieruje się specyficznie pojętą litością. Kobieta cierpi, nikt jej nie pomoże, a śmierć z wykrwawienia lub z rąk niemieckiego patrolu jest pewna. Strzał skraca agonię. Ten gest jest moralnie nierozstrzygalny. Stanowi jednocześnie akt przemocy i swoistą eutanazjęPozbawienie życia osoby nieuleczalnie chorej na jej żądanie, w celu skrócenia cierpień. na życzenie umierającej.
Ocena postaci
Uważam, że bohaterowie tego opowiadania to jedne z najbardziej wstrząsających postaci w polskiej literaturze. Nałkowska nie pozwala mi łatwo ocenić ani biernego tłumu, ani strzelającego chłopaka. Zamiast tego zmusza do zadania sobie niewygodnego pytania: jak sam zachowałbym się w obliczu tak skrajnego terroru? Młoda Żydówka pozostaje dla mnie symbolem ostatecznego osamotnienia człowieka. Umiera na oczach innych, odarta z szansy na ratunek, ale do samego końca zachowuje swoją ludzką godność. To opowiadanie udowadnia, że w świecie stworzonym przez totalitaryzmSystem polityczny oparty na całkowitym podporządkowaniu jednostki państwu i stosowaniu masowego terroru. nawet akt miłosierdzia musi przybrać formę zbrodni.