Mistrz i Małgorzata

Powieść pisana do szuflady

Michaił Bułhakow tworzył swoje najważniejsze dzieło w latach 1928–1940, zmagając się z cenzurą i narastającym terrorem stalinowskim. Pisarz dyktował ostatnie poprawki żonie na łożu śmierci. Książka ukazała się dopiero w latach 1966–1967, ponad ćwierć wieku po jego odejściu. Gatunkowo tekst wymyka się sztywnym ramom. To powieść polifonicznapowieść polifoniczna Utwór, w którym głosy i punkty widzenia różnych bohaterów są równorzędne, a narrator nie narzuca jednej interpretacji., która płynnie łączy realizm magiczny, groteskę, satyrę polityczną i przypowieść filozoficzną.

Dwa plany czasowe i kompozycja szkatułkowa

Akcja toczy się równolegle w dwóch odległych od siebie światach. Pierwszy z nich to Moskwa lat trzydziestych XX wieku. W mieście pojawia się tajemniczy Woland ze swoją świtą. Demony sieją chaos, obnażając chciwość, hipokryzję i moralną pustkę sowieckiego społeczeństwa. Drugi plan przenosi nas do starożytnego JerszalaimJerszalaim Historyczna, aramejska nazwa Jerozolimy, konsekwentnie używana przez Bułhakowa dla podkreślenia realizmu wątku biblijnego.. Tam Poncjusz Piłat przesłuchuje i ostatecznie skazuje na śmierć wędrownego filozofa, Jeszuę Ha-Nocriego.

Oba te światy spaja powieść-rękopis pisana przez tytułowego Mistrza. Taki zabieg nazywamy kompozycją szkatułkowąkompozycja szkatułkowa Konstrukcja literacka polegająca na umieszczeniu jednej opowieści wewnątrz drugiej, niczym w pudełku.. Fikcja literacka wewnątrz utworu staje się lustrem, w którym odbija się uniwersalna prawda o człowieku.

Bohaterowie uwikłani w system i historię

Mistrz to wrażliwy pisarz zniszczony przez komunistyczną krytykę literacką. Załamany nagonką pali swój rękopis o Piłacie i dobrowolnie zamyka się w szpitalu psychiatrycznym. Jego ukochana, Małgorzata, uosabia bezwarunkowe poświęcenie. Kobieta zawiera pakt z diabłem i zostaje wiedźmą, aby ocalić Mistrza oraz jego dzieło.

Woland przełamuje tradycyjny wizerunek szatana. Zamiast kusić do złego, wymierza sprawiedliwość tam, gdzie ziemskie instytucje zawodzą. Karze donosicieli, łapówkarzy i karierowiczów. Z kolei Poncjusz Piłat to postać głęboko tragiczna. Rzymski namiestnik wbrew własnemu sumieniu skazuje niewinnego Jeszuę. Strach przed utratą stanowiska okazuje się silniejszy niż poczucie sprawiedliwości, za co Piłat płaci wiecznymi wyrzutami sumienia.

Najważniejsze motywy i sensy

Miłość Mistrza i Małgorzaty to siła potężniejsza niż śmierć i opresyjny system polityczny. Równie ważny jest motyw sztuki. Prawdziwa twórczość opiera się upływowi czasu i cenzurze.

Rękopisy nie płoną.

Te słowa Wolanda stanowią literacki testament samego Bułhakowa. Powieść przewartościowuje tradycyjne pojęcie dobra i zła. Zło w wykonaniu świty Wolanda staje się narzędziem demaskowania kłamstwa. Sowiecki totalitaryzmtotalitaryzm System polityczny, w którym państwo posiada całkowitą kontrolę nad życiem publicznym i prywatnym obywateli. zostaje tu bezlitośnie wyśmiany. Bułhakow pokazuje system oparty na strachu, donosicielstwie i ślepym konformizmie, w którym obywatele sami stają się trybikami machiny terroru.

Konteksty maturalne

Na egzaminie tekst Bułhakowa sprawdza się idealnie przy tematach o naturze dobra i zła, odpowiedzialności moralnej oraz sensie sztuki. Głównym zagadnieniem jest problem tchórzostwa. Jeszua Ha-Nocri nazywa je największą ludzką wadą. To właśnie strach przed konsekwencjami popycha Piłata do wydania niesprawiedliwego wyroku, a moskiewskich literatów do niszczenia Mistrza.

Podczas pisania wypracowania wykorzystaj wątek jerozolimski jako apokryfapokryf Tekst nawiązujący tematycznie do Biblii, ale nieuznany przez Kościół za natchniony i kanoniczny. – autorską, polemiczną wersję wydarzeń biblijnych. Znajomość symboliki postaci, groteskowego obrazu Moskwy i motywu winy to solidna baza do zdobycia wysokiej punktacji.