Charakterystyka Małgorzaty
Małgorzata Nikołajewna to jedna z najważniejszych bohaterek literatury XX wieku, uosabiająca bezkompromisową i niszczycielską siłę miłości. Jej losy ukazują drogę od zamożnej, lecz nieszczęśliwej żony radzieckiego dygnitarza, do potężnej wiedźmy gotowej na pakt z szatanem. Postać ta łączy w sobie skrajne cechy: bezwzględność wobec wrogów i głębokie miłosierdzie dla cierpiących.
Autor: Karolina Marlęga
Czas czytania: 4 min
Spis treści
Życie w złotej klatce
Czytelnicy poznają Małgorzatę dopiero w dziewiętnastym rozdziale powieści. Trzydziestoletnia, bezdzietna kobieta jest żoną wybitnego specjalisty, który dokonał odkrycia o znaczeniu państwowym. Wyszła za mąż w wieku dziewiętnastu lat. Od tamtej pory mieszka w luksusowej willi w pobliżu moskiewskiego ArbatuHistoryczna ulica w Moskwie, wokół której skupiało się życie artystycznej i intelektualnej elity miasta.. Ma wszystko, o czym marzyły ówczesne kobiety: pieniądze, pozycję społeczną i służbę na każde zawołanie.
Mimo to nie potrafi odnaleźć spokoju. Jej małżeństwo, choć zgodne, jest całkowicie pozbawione uczuć. Bohaterka dusi się w luksusie. Samotność i pustka popychają ją na skraj rozpaczy. Narrator trafnie podsumowuje jej stan:
O, bogowie, o, bogowie moi! czegóż jeszcze brakowało tej kobiecie, w której oczach jarzyły się nieustannie jakieś niepojęte ogniki?
Żółte kwiaty i przeznaczenie
Wszystko zmienia się podczas spaceru moskiewskimi ulicami. Małgorzata niesie w dłoniach obrzydliwe, żółte kwiaty – mimozyWłaściwie akacja srebrzysta, której żółte kwiaty są w Rosji tradycyjnym symbolem wczesnej wiosny.. Wierzy, że jakaś nieznana siła kazała jej wyjść z domu. Wtedy spotyka mistrza. Miłość uderza w nich natychmiast, jak grom z jasnego nieba.
Kobieta bez wahania porzuca dostatnie życie. Zaczyna potajemnie odwiedzać ukochanego w jego ciasnej suterenieCzęściowo podziemna kondygnacja budynku, w której znajdowało się skromne, ubogie mieszkanie mistrza.. Staje się jego muzą, pierwszą czytelniczką i najgorętszą obrończynią jego powieści o Poncjuszu Piłacie. To ona nadaje mu przydomek "mistrz".
Pierwowzorem postaci Małgorzaty była trzecia żona Michaiła Bułhakowa – Jelena Szyłowska. Podobnie jak bohaterka powieści, Jelena opuściła zamożnego męża (wysokiego rangą wojskowego), by związać się z ubogim, schorowanym i prześladowanym przez cenzurę pisarzem. Przez lata walczyła o zachowanie i wydanie jego spuścizny.
Pakt z diabłem i fizyczna przemiana
Gdy zaszczuty przez krytyków mistrz pali rękopis i znika w klinice psychiatrycznej, świat Małgorzaty ponownie traci sens. Kobieta jest gotowa na wszystko, byle tylko dowiedzieć się, co stało się z jej ukochanym. Jej determinację wykorzystuje AzazelloCzłonek świty Wolanda, demon pustyni i morderca, który wręcza Małgorzacie magiczny krem odmładzający.. Proponuje jej układ.
Małgorzata naciera ciało magicznym kremem. Przechodzi całkowitą metamorfozę – zdejmuje z siebie ciężar trzydziestu lat i st staje się dwudziestoletnią, pełną energii wiedźmą.
Na trzydziestoletnią Małgorzatę patrzyła z lusterka kędzierzawa z natury, kruczowłosa dwudziestoletnia dziewczyna i trzęsła się ze śmiechu. (...) Ciało jej natychmiast poróżowiało, rozgrzało się (...) w mięśnie rąk i nóg wstąpiła siła, a potem ciało Małgorzaty stało się nieważkie.
Jako czarownica odzyskuje wolność. Leci nad Moskwą na miotle, jest niewidzialna i bezkarna. Z dziką satysfakcją demoluje mieszkanie krytyka ŁatuńskiegoLiteracki aparatczyk, który zniszczył karierę mistrza złośliwymi recenzjami. Małgorzata w akcie zemsty niszczy jego dobytek., mszcząc się za krzywdy wyrządzone mistrzowi.
Królowa balu i akt miłosierdzia
Ceną za odzyskanie mistrza jest pełnienie roli gospodyni na balu u szatanaCoroczny, wiosenny bal pełni księżyca wydawany przez Wolanda, na który zapraszani są najwięksi zbrodniarze w historii.. Małgorzata znosi to zadanie z godnością. Wita morderców, trucicieli i zbrodniarzy. Uśmiecha się, choć jej ciało krwawi od ciężkich ozdób, a kolano puchnie od pocałunków potępieńców. Pije nawet krew z czaszki Berlioza.
W trakcie balu poznaje Friedę – dzieciobójczynię skazaną na wieczne cierpienie. Kobieta udusiła swoje dziecko chustką, która teraz każdego ranka jest jej podawana. Gdy po balu Woland pozwala Małgorzacie wypowiedzieć jedno życzenie, ta nie prosi o powrót mistrza. Prosi o łaskę dla Friedy. Ten akt miłosierdziaKategoria etyczna kluczowa dla powieści. Akt łaski wobec Friedy dowodzi, że Małgorzata zachowała ludzkie uczucia mimo paktu z diabłem. imponuje samemu szatanowi.
Ostateczne poświęcenie w imię miłości
Woland, doceniając szlachetność Małgorzaty, spełnia jej właściwe pragnienie. Mistrz wraca. Oboje wiedzą jednak, że w ziemskim świecie nie czeka ich już nic dobrego. Zgadzają się przyjąć zatrute wino od Azazella.
Fizyczna śmierć jest dla nich wyzwoleniem. Małgorzata oddaje życie, by na zawsze połączyć się z ukochanym w wymiarze wiecznego spokoju. Udowadnia tym samym, że jej uczucie było silniejsze niż strach, konwenanse, a nawet śmierć. Wykazała się siłą charakteru, żelazną konsekwencją i determinacją, stając się jedną z najbardziej wyrazistych postaci w historii literatury.