Ekranizacje Procesu
Powieść Franza Kafki doczekała się dwóch znaczących adaptacji filmowych, które prezentują skrajnie odmienne podejścia do literackiego pierwowzoru. Orson Welles w 1962 roku stworzył autorską, mroczną wizję z Anthonym Perkinsem, modyfikując nawet oryginalne zakończenie. Z kolei wersja Davida Jonesa z 1993 roku stawia na wierność tekstowi i wykorzystuje autentyczne plenery rodzinnego miasta pisarza.
Autorska wizja Orsona Wellesa (1962)
Pierwszym twórcą, który przeniósł historię Józefa K. na wielki ekran, był Orson Welles. Światowa premiera jego filmu odbyła się 21 grudnia 1962 roku. Reżyser nie tylko napisał scenariusz, ale też zagrał istotną rolę mecenasa Alberta Hastlera. Główną postać zagrał Anthony Perkins. Na ekranie partnerowały mu gwiazdy europejskiego kina: Jeanne Moreau jako panna Bürstner oraz Romy Schneider w roli Leni.
Welles uważał ten obraz za swoje najwybitniejsze dzieło. Amerykańska Akademia Filmowa całkowicie go jednak zignorowała, nie przyznając produkcji żadnej nominacji do Oscara.
Reżyser dokonał kluczowej zmiany w fabule. W jego filmie Józef K. nie ginie od ciosu nożem w serce. Wyrok zostaje wykonany za pomocą ładunku wybuchowego. Welles tłumaczył tę decyzję szacunkiem dla ofiar HolokaustuZagłada Żydów podczas II wojny światowej. Welles uważał, że po tych wydarzeniach scena zarzynania bohatera nożem byłaby niestosowna..
Wizja Wellesa mocno czerpie z estetyki niemieckiego ekspresjonizmu filmowego. Reżyser używa nienaturalnych kątów kamery, głębokich cieni i monumentalnej architektury, by podkreślić osaczenie Józefa K. przez bezduszną machinę biurokratyczną.
Obraz powstał przy bardzo skromnym budżecie. Twórca zrezygnował z budowy drogich dekoracji w studiu. Sceny biurowe nakręcono w opuszczonych halach paryskiego dworca Gare d'Orsay. Wellesowi zależało na oddaniu dusznego klimatu powieści, a nie na dosłownym ilustrowaniu kolejnych rozdziałów.
Wierna adaptacja Davida Jonesa (1993)
Trzy dekady później, 13 maja 1993 roku, do kin trafił remakeNowa wersja istniejącego już filmu, często oparta na tym samym scenariuszu lub materiale źródłowym. w reżyserii Davida Jonesa. Tym razem w rolę oskarżonego urzędnika bankowego wcielił się Kyle MacLachlan. Na ekranie pojawia się również sir Anthony Hopkins, który zagrał więziennego kapelana.
Twórcy nowej wersji przyjęli zupełnie inną strategię. Zamiast budować surrealistyczne światy w paryskich ruinach, przenieśli produkcję do Czech. Film nakręcono w całości w Pradze. Dzięki temu widzowie mogą zobaczyć autentyczne uliczki i budynki, wśród których żył i tworzył Franz Kafka. Wersja Jonesa trzyma się blisko literackiego oryginału, wiernie odtwarzając chronologię wydarzeń i dialogi.