Człowiek wobec absurdu i niezrozumiałego prawa. Rozważ problem na podstawie „Procesu” Franza Kafki.

Temat i teza

Temat: Człowiek wobec absurdu i niezrozumiałego prawa. Rozważ problem na podstawie „Procesu” Franza Kafki.

Teza: W starciu z absurdalnym, wszechobecnym systemem jednostka jest z góry skazana na porażkę. Instytucje, zamiast służyć sprawiedliwości, osaczają człowieka, odbierają mu godność i prowadzą do nieuchronnej zguby, czyniąc wszelkie próby obrony całkowicie bezcelowymi.

Zwykły poranek w dniu trzydziestych urodzin Józefa K. zamienia się w początek końca. Bohater zostaje aresztowany we własnym mieszkaniu przez nieznanych urzędników, nie dowiadując się, jakie ciążą na nim zarzuty. To nagłe wtargnięcie obcej siły w uporządkowane życie prokurenta bankowego otwiera historię o nierównej walce człowieka z machiną biurokratyczną. W starciu z absurdalnymKategoria estetyczna i filozoficzna oznaczająca zjawiska pozbawione sensu, nielogiczne i sprzeczne ze zdrowym rozsądkiem., wszechobecnym systemem jednostka jest z góry skazana na porażkę. Sąd w powieści Kafki nie służy wymierzaniu sprawiedliwości, lecz osacza człowieka, odbiera mu godność i prowadzi do nieuchronnej zguby, czyniąc wszelkie próby obrony całkowicie bezcelowymi.

Przestrzeń, w której funkcjonuje wymiar sprawiedliwości, od samego początku budzi grozę i dezorientację. Józef K. poszukuje sali posiedzeń nie w monumentalnym gmachu, lecz na strychach obskurnych kamienic czynszowych. Korytarze kancelarii są duszne, mroczne i wywołują u bohatera fizyczne zasłabnięcie. Sędzia śledczy podczas pierwszego przesłuchania jest wrogo nastawiony, a cała procedura przypomina farsę. Absurd sytuacji potęguje scena w bankowej rupieciarni, gdzie K. jest świadkiem brutalnej chłosty Franciszka i Willema – urzędników obecnych przy jego aresztowaniu. Prawo w świecie Kafki wkracza w codzienność, brudzi ją i niszczy. Nie ma tu miejsca na logikę – jest tylko ślepa, brutalna siła, która łamie ludzkie charaktery. Nawet próba nawiązania relacji z praczką kończy się fiaskiem, gdy kobieta zostaje porwana przez studenta na oczach bezsilnego bohatera.

Zrozpaczony bohater próbuje szukać ratunku u osób rzekomo powiązanych z systemem. Przyjazd wuja Karola ze wsi daje złudną nadzieję na uporządkowanie spraw. Wizyta u mecenasa Hulda obnaża jednak całkowitą bezsilność obrońców. Prawnik, zamiast działać, miesiącami pisze pierwsze podanie, a swoich klientów traktuje z pogardą. Doskonałym tego dowodem jest stary kupiec Block, który w obecności Hulda zostaje upokorzony i zmuszony do zachowania przypominającego psie posłuszeństwo. Nawet malarz Titorelli, obracający się w środowisku sędziów, uświadamia K., że całkowite uniewinnienie nie istnieje w praktyce sądowej. Możliwe jest jedynie pozorne zwolnienie lub przewleczenie procesu. Relacje z kobietami – Leni czy panną Bürstner – również nie przynoszą ocalenia, a jedynie chwilowe zapomnienie. Każda próba znalezienia sojusznika kończy się porażką, a bohater odkrywa, że nawet pokój malarza łączy się z biurami sądu. System jest wszechobecny i nie ma przed nim ucieczki.

Można by wysunąć argument, że Józef K. sam sprowadza na siebie zgubę poprzez swoją początkową arogancję i lekceważenie sądu. W pierwszych dniach po aresztowaniu bohater traktuje całą sytuację jak nieśmieszny żart, odrzuca pomoc i próbuje żyć normalnie, co widać podczas sprzeczki z panną Bürstner czy rozmowy z panią Grubach. Wydaje się, że gdyby od razu przyjął postawę pokorną, jego los potoczyłby się inaczej. Tę iluzję rozwiewa jednak spotkanie z kapelanem więziennym w osamotnionej katedrze. Duchowny przytacza przypowieść „Przed prawem”. Mężczyzna z prowincji spędza całe życie przed bramą, czekając na pozwolenie wejścia, by tuż przed śmiercią usłyszeć, że brama była przeznaczona tylko dla niego i teraz zostanie zamknięta. Przypowieść ta dowodzi, że wina K. nie ma charakteru prawnego, lecz egzystencjalny. Niezależnie od przyjętej postawy – buntu czy uległości – system i tak pochłonie ofiarę. Prawo jest niepoznawalne, a człowiek wobec niego zawsze pozostaje winny.

Finał powieści nie pozostawia złudzeń co do szans jednostki w starciu z totalitarnąUstrój oparty na całkowitym podporządkowaniu jednostki państwu i pełnej kontroli nad każdą sferą życia obywateli. machiną. W przeddzień swoich trzydziestych pierwszych urodzin Józef K. zostaje wyprowadzony do kamieniołomów przez dwóch oprawców i zamordowany ciosem noża w serce. Umiera „jak pies”, ze świadomością, że wstyd przeżyje go samego. Historia K. to uniwersalna parabolaUtwór narracyjny, w którym przedstawione postacie i zdarzenia nie są ważne same w sobie, lecz służą przekazaniu głębszej prawdy moralnej lub filozoficznej. o ludzkiej bezsilności. Kafka stworzył przerażający obraz świata, w którym człowiek jest zaledwie trybikiem, a każda próba obrony własnej godności i wolności z góry skazana jest na porażkę.

Komentarz

Powyższa rozprawka to wzorcowy przykład realizacji tematu maturalnego. We wstępie postawiono jasną, precyzyjną tezę, która jest konsekwentnie udowadniana w kolejnych akapitach. Argumentacja opiera się na konkretnych, trafnie dobranych sytuacjach z fabuły (np. scena z kupcem Blockiem, przypowieść „Przed prawem”), co udowadnia doskonałą znajomość lektury. Wprowadzenie kontrargumentu i jego logiczne obalenie świadczy o dojrzałości myślenia i umiejętności prowadzenia polemiki. Egzaminator doceni również bogate słownictwo oraz płynne przejścia między poszczególnymi myślami, które tworzą spójną i przekonującą całość.