Sztuka renesansu - wiadomości wstępne
Sztuka renesansu zrewolucjonizowała podejście do twórczości, odrzucając średniowieczny teocentryzm na rzecz antycznej harmonii i fascynacji człowiekiem. Architekci i malarze wprowadzili matematyczne proporcje oraz perspektywę, nadając dziełom niespotykaną wcześniej głębię i realizm. Z czasem klasyczny spokój ustąpił miejsca pełnemu niepokoju manieryzmowi, który zapowiadał nadejście kolejnej epoki.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 3 min
Spis treści
Powrót do antyku i pochwała życia
Sztuka odrodzenia czerpała pełnymi garściami z osiągnięć starożytnych Greków i Rzymian. Twórcy renesansowi uważali się za prawowitych spadkobierców antyku. Mieli pełną świadomość piękna starożytnych form i pragnęli je wskrzesić w architekturze, rzeźbie oraz malarstwie. Nowy, humanistyczny światopogląd odrzucił średniowieczną ascezęDobrowolne wyrzeczenie się dóbr materialnych i przyjemności w celu osiągnięcia doskonałości duchowej.. Ciało ludzkie, ziemskie sprawy i potęga umysłu przestały być traktowane jako grzeszne. Stały się najwyższą wartością.
Renesansowa architektura całkowicie odrzuciła gotykStyl w architekturze średniowiecza, charakteryzujący się strzelistością, sklepieniami krzyżowo-żebrowymi i mrocznymi wnętrzami.. Budowle wznoszono w oparciu o idealne, matematyczne proporcje. Miały one gwarantować absolutną harmonię konstrukcji. Dzięki temu pałace i świątynie z tego okresu są proste, jasne i niezwykle przejrzyste kompozycyjnie.
Nowa rola artysty i rewolucja w malarstwie
W renesansie diametralnie zmieniła się pozycja społeczna twórcy. W średniowieczu artysta był zazwyczaj anonimowym rzemieślnikiem. W odrodzeniu stał się samodzielnym kreatorem, wizjonerem i geniuszem. Sztukę zaczęto postrzegać przez pryzmat indywidualności jej autora.
To właśnie w renesansie artyści zaczęli masowo podpisywać swoje dzieła. Twórcy tacy jak Leonardo da Vinci czy Michał Anioł cieszyli się statusem równym arystokracji, a władcy i papieże zabiegali o ich usługi, płacąc za obrazy i rzeźby ogromne sumy.
Natchnieniem dla malarzy i rzeźbiarzy stała się natura. Zaczęto ją uważnie obserwować i naukowo analizować. Antyczna twórczość stanowiła kanonZbiór powszechnie przyjętych zasad i wzorców, w renesansie oparty na sztuce starożytnej. – obowiązywały ściśle określone zasady proporcji i kompozycji. Sztuka wczesnego i dojrzałego renesansu jest radosna, swobodna i skupiona na człowieku.
Przełomowe odkrycie renesansu, które pozwoliło na utrwalenie trójwymiarowej przestrzeni na płaskim płótnie. Dzięki matematycznemu wyliczeniu punktu zbiegu, obrazy zyskały realistyczną głębię.
Od harmonii do niepokoju: Manieryzm
Sztuka epoki nie była jednorodna. Przeszła wyraźną ewolucję od renesansowego klasycyzmu aż po manieryzm. Mistrzem klasycznej harmonii był Rafael Santi. Jego dzieła z okresu wczesnego i dojrzałego renesansu wyróżniają się niezwykłą lekkością, wdziękiem i spokojem.
Zupełnie inny kierunek obrał Michał Anioł, którego późna twórczość zapoczątkowała manieryzm. Słowo maniera nie miało wówczas negatywnego znaczenia – oznaczało po prostu indywidualny styl i charakter. Włoska sztuka XVI wieku zaczęła odchodzić od wiernego naśladowania rzeczywistości. Skupiła się na ekspresji i wewnętrznej wizji twórcy.
Późna faza sztuki renesansu (XVI wiek). Charakteryzuje się odejściem od klasycznej harmonii na rzecz wyrafinowania, niepokoju, wydłużenia proporcji postaci i bogatego zdobnictwa.
Późne malarstwo włoskie przesiąknięte było spirytualizmem i niepokojem. Bogate zdobnictwo i skomplikowane układy ciał celowo naruszały klasyczny porządek. Świat w dziełach manierystycznych przypominał mroczny labirynt. Postaci ludzkie zastygały w cierpieniu lub popadały w religijną ekstazę. Pojawienie się tych tendencji w Italii zwiastowało ostateczny kres epoki odrodzenia i nadejście baroku.