Michał Anioł
Michał Anioł Buonarroti to jeden z najwybitniejszych twórców renesansu, łączący talent rzeźbiarza, malarza, architekta i poety. Jego wczesne prace uosabiają klasyczną harmonię oraz fascynację ludzką anatomią, typową dla odrodzenia. Z czasem artysta odszedł od idealnych proporcji na rzecz dramatyzmu i niepokoju, stając się prekursorem manieryzmu.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 2 min
Spis treści
Geniusz dłuta i marmuru
W dziełach Michała Anioła skupiają się największe osiągnięcia renesansowego rzeźbiarstwa. Twórcę fascynowała ludzka anatomia, a jego prace wyróżnia monumentalizm i absolutna wirtuozeria techniczna. Początkowo artysta tworzył w stylu typowym dla XV wieku. Jego wczesne rzeźby są pogodne, majestatyczne i oparte na prostych, geometrycznych schematach. Postacie ubrane w obszerne tkaniny kuto w starannie wyselekcjonowanym marmurze.
Michał Anioł uważał się przede wszystkim za rzeźbiarza, a malowanie traktował często jako przykry obowiązek. Wierzył, że idealna rzeźba już znajduje się wewnątrz bloku marmuru, a zadaniem artysty jest jedynie odrzucenie zbędnego kamienia.
Z biegiem lat styl mistrza ewoluował. Zaczął silniej eksponować muskulaturę, a ciałom nadawał gwałtowne skręty, wyginając postacie w nienaturalne, pełne napięcia pozy. Wprowadził do rzeźby figurę serpentinatęUkład ciała w kształcie litery S, nadający rzeźbie dynamikę i dramatyzm, charakterystyczny dla późnego renesansu i manieryzmu..
Artysta wielokrotnie powracał do motywu piety, obrazującego Matkę Boską trzymającą na kolanach martwe ciało Chrystusa. Pierwsza Pietà watykańska (1498–1500) to triumf klasycystycznej harmonii i spokoju. Późniejsze realizacje zdradzają już silne cechy manieryzmu. Pietà Rondanini z Mediolanu (1564) szokuje surowością i deformacją. Inne znane wersje tego motywu to Pietà di Palestrina we Florencji, którą po śmierci mistrza dokończyli jego uczniowie, oraz Pietà florencka, pierwotnie przeznaczona na własny nagrobek artysty.
Monumentalny posąg biblijnego bohatera, symbolizujący renesansowy ideał piękna, proporcji i ludzkiej siły.
Potężna, pełna gniewu i napięcia figura przeznaczona na grobowiec papieża Juliusza II.
Malarz boskiej grozy
Jako malarz Michał Anioł wpisuje się w nurt manieryzmuKierunek w sztuce XVI wieku odrzucający renesansową harmonię na rzecz skomplikowanych póz, wydłużonych proporcji i niepokoju.. Jego freski oddają głębię i przerażający majestat boskiego świata. Największą sławę przyniosły mu zlecenia papieskie realizowane w Kaplicy Sykstyńskiej w Rzymie.
Sklepienie kaplicy pokrywa monumentalny cykl przedstawiający sceny ze Starego Testamentu. Artysta namalował tam między innymi stworzenie Adama, grzech pierwszych ludzi, wygnanie z raju oraz potop. Postacie na freskach są muskularne, pełne energii i przypominają ożywione rzeźby.
Zupełnie inny charakter ma Sąd Ostateczny, namalowany na ścianie ołtarzowej w latach 1536–1541. To dzieło późnorenesansowe, przesycone grozą i wizją absolutnej potęgi Boga. Ciała potępionych i zbawionych kłębią się w chaotycznym wirze. Inkwizycja zarzucała malowidłu luterański rodowód i gorszyła się wszechobecną nagością. Fresk miał wstrząsnąć widzami – zarówno świeckimi, jak i duchownymi – i cel ten spełnia do dziś, przejmując odbiorców lękiem i zachwytem.