Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki

Balladyna jako tragedia o władzy, etyce i ludzkiej naturze

Czytając Balladynę nie sposób – po pierwsze – uniknąć porównania do Makbeta Szekspira, a po drugie – oprzeć się wyrażeniu, iż jest to dramat o władzy i jej wielkiej sile. O czym traktuje utwór?

Co powinieneś już wiedzieć:
treść Balladyny, zobacz: streszczenieKim... więcej



Wątek baśniowy w Balladynie

Wątek baśniowy w Balladynie reprezentuje cała rzesza magicznych i fantastycznych stworzeń i wydarzeń, które w utworze zamieścił Słowacki.

Elementy baśniowe w Balladynie:
nieustanne mieszanie się światów rzeczywistego i fantastycznego (Goplana "plącząca" ludzkie życie, Pustelnik mający moc ożywienia zmarłej);wprowadzenie fantastycznych postaci (Goplana, Skierka, Chochlik), które mają moc wpływania na ludzkie losy;istnienie... więcej



Świat rzeczywisty i świat fantastyczny w utworze

Oba światy, rzeczywisty i baśniowy, Słowacki misternie ze sobą splótł i połączył w taki sposób, że się ze sobą przenikały, a jeden wpływał na drugi.

Co powinieneś już znać:
treść Balladyny, zobacz: streszczenie szczegółowe

Świat rzeczywisty reprezentowali ludzi, śmiertelnicy: wdowa, Balladyna, Alina,... więcej



Nawiązania w Balladynie (Szekspir, Biblia)

Nawiązania do Szekspira w Balladynie
Słowacki, tak jak większość romantyków, był pod silnym wpływem Szekspira i jego dramatopisarstwa. Na powstanie Balladyny wyraźnie wpłynął zaś jeden z utworów Szekspira – Makbet. Szekspirowski bohater również dążąc do władzy nie wahał się i zabijał, a by ukryć swą zbrodnię i utrzymać władzę zmuszony był zabijać dalej. W końcu zginął... więcej



Ironiczny obraz historii w Balladynie

Słowacki z Balladyny uczynił również ironiczny obraz historii. Po pierwsze, nie wahał się wykpić prac historyków, którzy w bardzo „uczony” sposób starali się tłumaczyć historię i dzieje narodu. W Epilogu do dramatu pojawiła się m.in. aluzja do Joachima Lelewela, zaś Słowacki zawarł jego karykaturę na przykład w słowach o
„uczonych bredniach o okrutnej Balladynie”.
Pokazał też, jak bardzo ten uczony plącze się w swych... więcej



Wątek polityczny Balladyny

Opiera się na problematyce władzy oraz na ukazaniu antyfeudalnych tendencji. Tworzą go natomiast dążenie Popiela III, Balladyny oraz jej kochanka – Kostryna, do władzy. Namiętność, jaką budzi w bohaterach żądza władzy i panowania, jest zasadniczym tematem dramatu, której autor podporządkował inne wątki poboczne.

Ważnym symbolem, który Słowacki umieścił w dramacie, była złota korona Lechitów, przedmiot magiczny i... więcej



Groteska w Balladynie

Słowacki w dwu swych dziełach – w Balladynie oraz w Śnie srebrnym Salomei zastosował zabieg groteski.

Balladyna ma wymiar groteski m.in. poprzez zastosowanie groteskowych fantazji, wzorowanych na szekspirowskim Śnie nocy letniej oraz na Burzy. Elementy groteski pojawiają się zwłaszcza w scenach fantastycznych. Wiele spośród powikłań i tragedii, które Słowacki ukazał w dramacie, wynikają z zachowania Goplany, niestosownego uczucia... więcej



Balladyna dramatem namiętności i zbrodni

Wszyscy znawcy twórczości Słowackiego podkreślają zgodnie, iż Balladyna jest dramatem namiętności i zbrodni. Córka ubogiej wdowy, Balladyna – rywalizowała o rękę możnego księcia – Kirkora ze swa siostrą, której nie zawahała się nawet zabić. I to namiętność i żądza władzy doprowadziła ją do kolejnych zbrodni – zginął mąż, kochanek, wspólnik, matka. Tragicznym losem kierowała kapryśna Goplana – rusałka.... więcej



Interpretacja zakończenia

Balladyna na końcu tragedii ginie – i to od uderzenia pioruna, który zrzuca na nią sam Bóg. Jest to wyraz wiary autora w sprawiedliwość, która winna zawsze zatriumfować. Słowacki zdaje się też wyrażać tu wiarę w słuszność i sprawiedliwość bożych sadów.

Zakończenie to zawiera jednak pewien paradoks – Balladyna po raz pierwszy zachowuje się uczciwie, wydając sprawiedliwy wyrok, siły wyższe zaś wykonują go na... więcej



Artyzm Balladyny

Opiera się na kilku elementach, a wśród nich wyróżnić można:

- Nawiązanie do formy dramatu szekspirowskiego;
- Bogactwo postaci, wątków, środków wyrazu, ale mimo to dominująca w utworze przejrzystość i jasność, zwarta i zamknięta kompozycja;
- Zastosowanie kontrastowych postaci i scen;
- Zastosowanie w utworze tragizmu, komizmu, groteski, humoru, parodii, satyry, liryzmu;
- Obfitość wątków i motywów zaczerpniętych z przyrody;
- Powiązanie... więcej



Balladyna - geneza

Dramat Juliusza Słowackiego „Balladyna” został napisany w 1834 roku, w czasie pobytu poety w Szwajcarii, w Genewie. Wydano go w Paryżu w 1839 roku.

Co zainspirowało Słowackiego? Geneza Balladyny
sytuacja polskiej emigracji po powstaniu listopadowym, Makbet, szczególnie postać Lady Makbet, dawne pieśni i legendy.
Do stworzenia tego dramatu zainspirowała Słowackiego sytuacja polskiej emigracji po... więcej



Balladyna - plan wydarzeń

1. Wizyta Kirkora u Pustelnika – legenda o świętej koronie Lecha.
2. Przebudzenie się Goplany – nimfa zakochana w Grabcu.
3. Podstępny plan goplańskiej wiedźmy.
4. Kirkor w domu Wdowy.
5. Zamiana Grabca w wierzbę.
6. „Malinobranie”.
7. Zabójstwo Aliny.
8. Krwawe znamię na czole Balladyny.
9. Ślub Balladyny z Kirkorem.
10. „Przeprowadzka” Wdowy i Balladyny do zamku.

11. Tajemniczy wyjazd Kirkora.
12. Fon Kostryn „na usługach” Balladyny.
13.... więcej



Czas i miejsce akcji w „Balladynie”

Czas akcji
Legendarny – „mityczny” odwołujący się do mitu o Lechu – założycielu państwa polskiego i dynastii Popiellidów.

Czas akcji w dramacie obejmuje okres czterech dni. Filon zeznając przed sądem, mówi o domniemanym czasie zabójstwa Aliny:
„Trzy razy księżyc i gwiazdy pobladły (Przed Apollinem)”.
Między Aktem I i II upływa noc (wtedy, gdy w chacie Wdowy zatrzymuje się na nocleg Kirkor, tego samego wieczoru... więcej



Krzyżówka z hasłem Balladyna

Pytania do krzyżówki:

1. Komu Goplana pragnie ofiarować cały świat przyrody?
2. Co znajduje się na czole Balladyny po zabiciu Aliny?
3. Co zbierały Balladyna i Alina, konkurując o Kirkora?
4. Kto był pierwszą ofiarą Balladyny?
5. Atrybut władzy królewskiej?
6. Jak Słowacki nazywa matkę Aliny i Balladyny?
7. Kto staje się wspólnikiem zbrodni Balladyny?
8. Co zabija Balladynę?
9. Kto zamienia Grabca w wierzbę?

... więcej



Zaproszenie na spektakl Balladyna (oficjalne i nieoficjalne)

Zaproszenie nieoficjalne

Droga Ciociu,

Serdecznie zapraszam na przedstawienie pt. Balladyna, przygotowane przez naszą klasę z okazji pierwszego dnia wiosny.

Spektakl odbędzie się 21 marca o godz. 16.00, w naszej szkole, w sali gimnastycznej, dokładnie tam, gdzie śpiewałaś ze swoim zespołem.

Mam nadzieję, że nas odwiedzisz i przypomnisz sobie dawne czasy.
Julka

Zaproszenie oficjalne

Szanowny Panie Dyrektorze,

Klasa IIIb serdecznie... więcej



Balladyna - świat przedstawiony

Temat: problematyka władzy, sprawiedliwości, moralności
Czas akcji: dramat obejmuje 4 dni w nieokreślonym roku, w czasach dynastii popielidów (dynastia panująca przed Piastami - znana głównie z legend i opowieści)
Miejsce akcji: Okolice jeziora Gopło, zamek i pola pod zamkiem w Gnieźnie

Bohaterowie pierwszoplanowi: Pustelnik – wygnany Popiel III, Kirkor – pan zamku, Matka – wdowa, Balladyna, Alina – córki Wdowy,... więcej



Balladyna - notatka prasowa o zabójstwie Aliny

Tylko u nas w Głosie Gniezna
Tajemnicza zbrodnia w lesie nad jeziorem Gopło

Dzisiaj rano odnaleziono zwłoki młodej kobiety w lesie nad jeziorem Gopło. Z notatki policyjnej wynika, że młodą kobietą jest, znana okolicznym mieszkańcom z anielskiego serca, Alina. Zginęła od ciosu nożem.

Biegły prokuratury nie stwierdził śladów walki. Śledztwo prowadzone jest w kierunku zabójstwa. Zabezpieczono zeznania świadków zbrodni -... więcej



Balladyna - notka prasowa po kolejnych zbrodniach

Tylko u nas
Seryjny morderca znowu napada

To kolejna zbrodnia na naszym obszarze. W ciągu czterech dni zamordowano 3 osoby - Alinę, Gralona, Grabca. Dziś odnaleziono ciało czwartej ofiary - Kostryna. Na miejscu zbrodni policja zabezpiecza ślady - zatruty nóż i chleb.

W obecnej sytuacji śmierć Pustelnika i Kirkora, zdradzonego przez swoje wojsko również wydaje się podejrzana. Prokuratura bada, czy te sprawy są ze sobą powiązane.... więcej



Droga Balladyny do władzy (w punktach)

Droga Balladyny do władzy rozpoczęła się od, z pozoru, niewinnego zdarzenia. Goplana skierowała Kirkora do domu Balladyny i Aliny, co wywróciło losy wielu bohaterów dramatu. Jakie były ważne stopnie w drodze Balladyny do władzy?

1. splątanie losów Aliny, Balladyny i Kirkora przez Goplanę;
2. konkurs zbierania malin między Aliną i Balladyną;
3. zabójstwo Aliny i ślub z Kirkorem;
4. zabicie Gralona (posłańca Kirkora);
5. uczta - wyrzeczenie... więcej



Alternatywny rozwój wydarzeń Balladyny. Załóż, że Balladyna nie zabija Aliny

1. Legenda o świętej koronie Lecha.
2. Przebudzenie się Goplany – nimfa zakochana w Grabcu.
3. Podstępny plan goplańskiej wiedźmy.
4. Kirkor w domu Wdowy.
5. "Malinobranie".
6. Ślub Aliny i Kirkora.
7. Wielka uczta na cześć młodej pary.
8. Kłótnia Aliny i Balladyny.
9. Przemiana Grabca w króla dzwonkowego.
10. Ślub Balladyny z Grabcem.

11. Zemsta Goplany na Grabcu, ponowna zamiana Grabca w wierzbę.
12. Balladyna znajduje koronę Popielów.
13.... więcej



Kogo, dlaczego i w jaki sposób zabiła Balladyna?

W chwili, gdy Goplana skierowała Kirkora do domu Balladyny i Aliny, nikt nie mógł się spodziewać serii tragicznych wydarzeń, które dotkną bohaterów dramatu. Żądna władzy Balladyna mordowała kolejne osoby, aby zdobyć koronę i zostać królową. Kogo zabiła (lub przyczyniła się do śmierci) Balladyna?

Kogo?Jak?Dlaczego?AlinanożemBalladyna... więcej



Jaką rolę spełniały didaskalia w Balladynie?

Didaskalia to tekst poboczny - wskazówki pisarza dla wystawiających dramat.

W Balladynie:
- doprecyzowują czas i miejsce akcji,
"Słychać dzwony podziemne."
"Ganek przed chatą Wdowy ocieniony lipą. Wdowa i Kirkor siedzą na ławie."
"Poranek na leśnej łące - Skierka i Chochlik"

- opisują zdarzenia między bohaterami:
"Biją się - Balladyna zdejmuje miecz ze ściany i, zachodząc z tyłu, zabija Gralona."
"Piorun spada... więcej



Dlaczego Balladyna to dramat? Wypisz argumenty w punktach.

Balladyna to utwór spełniający wszystkie cechy dramatu:
1. Balladyna jest podzielona na akty i sceny.
2. Balladyna jest przeznaczona do realizacji scenicznej (podział na role).
3. Bohaterów, a także przebieg akcji poznajemy przez dialogi i monologi.
4. Czas i miejsce akcji, wprowadzenie nowych bohaterów / aktorów na scenę i doprecyzowanie przebiegu akcji odbywa się przez didaskalia (tekst poboczny), czyli wskazówki autora dla wystawiających sztukę... więcej



Co powoduje śmiech w Balladynie?

Słowacki już we wstępie (Liście dedykacyjnym do Zygmunta Krasińskiego) dał nam pewne wskazówki interpretacyjne. Poeta potwierdził w nim, że skonstruował dramat z „ariostycznym uśmiechem”, czyli taki, w którym wszystko będzie na opak. Rzeczywistość będzie się mieszała ze światem fantazji a patos z ironią.

W Balladynie nie odnajdziemy wątków komediowych, bardziej groteskowe i ironiczne. Trudno bowiem nazwać poważnym... więcej



Historia i znaczenie korony Lecha (Popielów) w Balladynie

Historię świętej korony Lecha - założyciela państwa polskiego - poznajemy już w 1 scenie I aktu. Pustelnik (Popiel III) opowiada Kirkorowi legendę o tym, jak jeden z Trzech Króli (Scyta - Słowianin), wracając z Betlejem, zabłądził na terenie dawnego państwa polskiego.
Popielidzi to legendarna dynastia, która rzekomo panowała przed Piastami. Według legendy ostatniego władcę z tego rodu, Popiela II, zjadły myszy. Popiel III i Popiel... więcej



Cechy dramatu romantycznego na przykładzie Balladyny

Wyobraź sobie scenę teatralną - rycerze, wiedźmy, latające noże. Podczas wizyty Kirkora w domu Wdowy - z głośników gra melodia z Love story, a Goplana, Skierka i Chochlik wjeżdżają na scenę na motorach. Spektakl Balladyna w reż. Adama Hanuszkiewicza wywołał szok w 1974 r. i był rewolucją w teatrze współczesnym. Taką samą rewolucją był również dramat romantyczny w czasach Słowackiego i Mickiewicza.
W artykule:
definicja... więcej



Balladyna - dramat, czy ballada?

Dramat Juliusza Słowackiego rozgrywa się w legendarnych czasach - panowania dynastii Popielów. Tytuł utworu nawiązuje do, popularnego w romantyzmie gatunku literackiego, jakim była ballada. Dwa pierwsze zdania celowo nawiązują do tytułu opracowania. Balladyna, to dramat romantyczny. Z założenia więc może zawierać w sobie inne gatunki literackie.

Balladyna jako dramat:
zamknięta kompozycja - żaden wątek nie pozostaje otwarty;klasyczna... więcej



Balladyna - problematyka

Głównym zagadnieniem Balladyny jest problem winy i kary. Łączy się on z wątkiem zemsty. U bohaterów bowiem chęć ukarania często powodowana jest pragnieniem zemszczenia się za doznane krzywdy. Inne ważne zagadnienie stanowi tajemnica porządku świata. W Balladynie świat realny przeplata... więcej