Balladyna - streszczenie w pigułce

List dedykacyjny

Juliusz Słowacki dedykuje swój utwór Zygmuntowi Krasińskiemu. Autor obawia się, czy czytelnicy i krytycy dobrze zrozumieją jego dzieło.

Akt I

Hrabia Kirkor odwiedza chatę Pustelnika. Prosi starca o radę w sprawach sercowych. Pustelnik radzi mu, by wziął za żonę prostą dziewczynę ze wsi.

Starzec wyjawia też swoją tajemnicę. W rzeczywistości jest prawowitym władcą, królem Popielem III, którego pozbawiono tronu. W ukryciu przechowuje koronę Lecha, czyli symbol władzy nad Polską.

Tymczasem nad jeziorem Gopło budzi się nimfa wodnaBaśniowa istota opiekuńcza, żyjąca w wodach, lasach lub górach. – Goplana. Wyznaje swoim sługom, Chochlikowi i Skierce, że zakochała się w śmiertelniku o imieniu Grabiec. Jej rywalką jest Balladyna, z którą chłopak potajemnie się spotyka.

Goplana układa sprytny plan. Sprawia, że powóz Kirkora psuje się na moście. Hrabia szuka pomocy w pobliskiej chacie Wdowy. Mieszkają tam dwie siostry: Alina i Balladyna. Za sprawą czarów Goplany Kirkor zakochuje się w obu dziewczętach. Skierka podrzuca Wdowie pomysł na konkurs. Żoną hrabiego zostanie ta siostra, która pierwsza zbierze pełen dzbanek malin.

Akt II

Grabiec idzie na spotkanie z Balladyną. Zazdrosna Goplana za karę zamienia chłopaka w płaczącą wierzbę.

O poranku siostry idą do lasu na maliny. Alina szybko napełnia swój dzbanek. Balladyna zabija siostrę nożem, aby zdobyć owoce i wyjść za Kirkora. Kiedy morderczyni wraca na miejsce zbrodni, Goplana przemawia do niej głosem zmarłej.

Balladyna nie czuje jednak wyrzutów sumienia. Na jej czole pojawia się krwawe znamię, którego nie można zmyć. Ciało Aliny odnajduje w lesie pasterz Filon i zakochuje się w martwej dziewczynie.

Balladyna wraca do chaty z pełnym dzbankiem. Wkrótce bierze ślub z Kirkorem.

Akt III

Młoda para przenosi się do zamku. Kirkor szybko wyjeżdża na wojnę. Zostawia żonę pod opieką dowódcy straży, Fon Kostryna.

Balladyna odwiedza Pustelnika, by zapytać o sposób na usunięcie plamy z czoła. Starzec domyśla się, że dziewczyna zabiła siostrę. Proponuje, że przywróci Alinie życie, ale Balladyna stanowczo odmawia. Jej tajemnicę odkrywa również Kostryn.

Kirkor wysyła do żony posłańca, Gralona. Na zamku dochodzi do ostrej kłótni. Balladyna i Kostryn zabijają rycerza. Od tej pory dowódca straży staje się wspólnikiem w zbrodniach nowej pani.

Akt IV

Na zamku trwa wielka uczta. Balladyna wstydzi się swojego wiejskiego pochodzenia. Wypędza starą matkę z zamku i kłamie gościom, że pochodzi z królewskiego rodu. Nagle widzi ducha zabitej Aliny i mdleje z przerażenia.

W tym samym czasie Kirkor pokonuje uzurpatoraOsoba, która nielegalnie, często siłą, przejmuje władzę., Popiela IV. Ogłasza, że odda władzę temu, kto posiada prawdziwą koronę Lecha.

Korona znajduje się jednak na głowie Grabca. Goplana zamieniła go wcześniej w „króla dzwonkowego”Żartobliwe określenie postaci ubranej w dzwoneczki, przypominającej błazna lub karcianego króla.. Grabiec bierze udział w uczcie na zamku. Nocą Balladyna zabija śpiącego Grabca, a Kostryn zabiera koronę. Kochankowie zbierają wojsko i ruszają do bitwy o Gniezno.

Akt V

Goplana czuje się winna całemu zamieszaniu. Odlatuje z kluczem żurawi daleko na północ.

Na polu bitwy ginie Kirkor, pokonany przez rycerzy przekupionych przez Balladynę. Zbrodniarka osiąga swój cel i zostaje królową. Posłowie witają ją tradycyjnie chlebem i solą. Balladyna kroi chleb zatrutym nożem. Kostryn zjada swoją porcję i pada martwy. Królowa pozbyła się ostatniego świadka.

Zgodnie z tradycją, nowa władczyni musi osądzić zbrodnie w państwie. Przed jej obliczem stają trzy sprawy:

• Filon szuka sprawiedliwości dla zamordowanej Aliny.
• Lekarz królewski informuje o otruciu Kostryna.
• Ślepa Wdowa oskarża wyrodną córkę o tortury i wypędzenie w trakcie burzy.

Balladyna, jako sprawiedliwy sędzia, za każdym razem musi wydać wyrok śmierci. W ten sposób trzykrotnie skazuje samą siebie. Chwilę później ginie rażona piorunem. Sprawiedliwości staje się zadość.