„Makbet” - jak była geneza dramatu Szekspira?
William Szekspir napisał swoją najkrótszą tragedię około 1606 roku, opierając się na szesnastowiecznych kronikach historycznych. Angielski dramaturg potraktował materiał źródłowy bardzo swobodnie, modyfikując fakty dla uzyskania lepszego dramatycznego efektu oraz ze względów politycznych. Prawdziwy szkocki król był sprawiedliwym władcą, a jego literacki odpowiednik stał się uniwersalnym symbolem tyranii i żądzy władzy.
Autor: Magdalena Frankiewicz-Piórek
Czas czytania: 2 min
Spis treści
Źródła i czas powstania
Szekspir napisał „Makbeta” około 1606 roku. Głównym źródłem inspiracji były dla niego „Kroniki Anglii, Szkocji i Irlandii”Obszerne dzieło historyczne z 1577 roku, z którego Szekspir czerpał materiał do większości swoich sztuk. autorstwa Raphaela Holinsheda. Dzieło to przypominało bardziej zbiór legend niż rzetelną pracę historyczną. Dramaturg zapożyczył z niego ogólny zarys losów szkockiego wodza oraz motyw zabójstwa króla Dunkana. Nie trzymał się jednak niewolniczo faktów.
Prawdziwy Makbet a wizja Szekspira
Historyczny Makbet faktycznie przejął władzę w Szkocji. W 1040 roku pokonał w bitwie młodego króla Dunkana I. Wbrew literackiej legendzie, jego rządy przyniosły krajowi spokój i dobrobyt. Władca rządził sprawiedliwie przez kilkanaście lat. Zginął 15 sierpnia 1057 roku w bitwie pod Lumphanan, pokonany przez syna Dunkana – Malkolma III. Historyczne dokumenty potwierdzają również istnienie drugiego syna zamordowanego króla, Donalbeina.
Dlaczego Szekspir zmienił historię?
Dramaturg wykorzystał historyczny szkielet wydarzeń, ale wypełnił go własnymi pomysłami. Wprowadził na scenę zjawiska nadprzyrodzone i rozbudował psychologię postaci. Zbrodniczy charakter Lady Makbet to w dużej mierze inwencja autora. Podobnie jak pojawienie się ducha zamordowanego przyjaciela.
Największa zmiana dotyczyła postaci Banka. W kronikach Holinsheda brał on czynny udział w spisku na życie króla. Szekspir całkowicie oczyścił go z zarzutów, czyniąc z niego szlachetną ofiarę tyrana. Powód tej modyfikacji był czysto polityczny.
Sztuka powstała na początku panowania Jakuba I na tronie angielskim. Król ten wywodził się z dynastii StuartówDynastia rządząca Szkocją, a od 1603 roku także Anglią i Irlandią. Jej pierwszym przedstawicielem na tronie angielskim był Jakub I. i uważał się za bezpośredniego potomka Banka. Szekspir nie mógł pokazać przodka swojego władcy jako królobójcy, dlatego wybielił jego postać. Dodatkowo, wiedząc o fascynacji monarchy demonologią, wplótł w fabułę postacie czarownic.
Od prawdopodobnej premiery w 1606 roku tragedia nie schodzi z afiszy teatralnych. Mechanizm zbrodni pociągającej za sobą kolejną zbrodnię wciąż działa na wyobraźnię widzów.