Makbet - czas i miejsce akcji
Akcja dramatu Williama Szekspira przenosi czytelnika do jedenastowiecznej Szkocji, wstrząsanej krwawymi walkami o władzę. Fabuła obejmuje kilkanaście lat z życia tytułowego bohatera, choć mistrzowska kompresja czasu sprawia wrażenie niezwykle dynamicznego ciągu zdarzeń. Zmiany mrocznych zamków, wrzosowisk i angielskiego dworu oznaczają całkowite zerwanie z klasycznymi regułami teatru.
Autor: Magdalena Frankiewicz-Piórek
Czas czytania: 2 min
Historyczny i dramatyczny czas akcji
Wydarzenia rozgrywają się w XI wieku. Tłem historycznym są zbrojne konflikty szkocko-norweskie, w których wojska króla Dunkana odpierają ataki króla Swena. Szekspir cofnął się o sześć stuleci względem własnej epoki, aby opowiedzieć historię opartą na średniowiecznych kronikach.
Historyczny pierwowzór głównego bohatera panował w Szkocji przez siedemnaście lat. W dramacie ten długi okres ulega silnej kompresji. Widzimy tylko wybrane, najbardziej dramatyczne momenty, co nadaje akcji zawrotne tempo.
- Akt I to błyskawiczny ciąg zdarzeń. Obejmuje bitwę, spotkanie z czarownicami na wrzosowisku oraz przybycie króla do zamku w Inverness.
- Akt II zamyka się w ramach jednej tragicznej nocy i poranka, podczas których dochodzi do królobójstwaNajcięższa zbrodnia w średniowieczu i renesansie, traktowana jako zamach na naturalny porządek świata i władzę pochodzącą od Boga..
- Akt III ma płynne ramy czasowe. Ukazuje fragmenty królewskiej uczty, kolejne spotkanie z wiedźmami oraz narady zaniepokojonych szkockich panów.
- Akt IV to zbiór wyrywkowych scen. Mogą je dzielić miesiące, a nawet lata. Szekspir wybiera tu momenty ilustrujące tyranię i upadek moralny władcy.
- Akt V sprawia wrażenie ciągłości i zamyka się w krótkim czasie ostatecznej bitwy. Autor stosuje tu skróty myślowe – choroba Lady Makbet rozwijała się długo, ale na scenie obserwujemy zaledwie jedną wizytę lekarza.
Szekspir czerpał wiedzę o XI-wiecznej Szkocji z „Kronik Anglii, Szkocji i Irlandii” Raphaela Holinsheda. Prawdziwy Makbet zabił Dunkana w bitwie, a nie we śnie, i przez wiele lat był uważany za sprawiedliwego władcę. Dramaturg celowo zmienił fakty, aby stworzyć mroczne studium zbrodni i przypodobać się królowi Jakubowi I, który fascynował się demonologią i wywodził swój ród od Banka.
Mroczna sceneria szkockich zamków
Przestrzeń w utworze jest rozległa i zróżnicowana. Akcja przenosi się między surowymi twierdzami, dziką naturą a bezpiecznym azylem w Anglii. Taka dynamika to świadomy zabieg Szekspira, który odrzucił antyczną zasadę trzech jednościKlasyczna reguła dramatu wymagająca, by akcja toczyła się w jednym miejscu, w czasie nie dłuższym niż 24 godziny i dotyczyła jednego wątku..
- Zamek Forres – główna siedziba królewska Dunkana.
- Zamek Inverness – posiadłość Makbeta, miejsce pierwszej zbrodni.
- Zamek Fajf – dom Makdufa, w którym dochodzi do rzezi jego rodziny.
- Zamek Dunzynan – ostatnia twierdza tyrana, oblężona przez wojska angielskie i szkockich rebeliantów.
- Wrzosowisko pod Forres i jaskinia wiedźm – przestrzenie magiczne, spowite mgłą, gdzie ważą się losy bohaterów.
- Las Birnam – miejsce stacjonowania wojsk, które odegra kluczową rolę w spełnieniu się przepowiedni.
- Dwór króla Edwarda w Anglii – jedyne jasne, bezpieczne miejsce w dramacie, symbolizujące sprawiedliwość i ład moralny.